Απάτες στις πληρωμές: Δυνητικά όλοι στόχοι - Πρωτιά της Κύπρου σε μέση αξία συναλλαγής

Η ραγδαία εξάπλωση της τεχνολογίας και η αύξηση των ηλεκτρονικών πληρωμών, μετέφερε πλέον το έγκλημα στον ψηφιακό κόσμο, με τους δράστες να αναζητούν νέους τρόπους οικονομικής εξαπάτησης του κοινού.

Η τελευταία έκθεση της Κεντρικής Τράπεζας «Στατιστικές για περιστατικά απάτης στις πληρωμές: δεύτερο εξάμηνο του 2025», ανέδειξε το σοβαρό πρόβλημα που υφίσταται με τις απάτες στις διαδικτυακές και διασυνοριακές συναλλαγές, με τον Σύνδεσμο Τραπεζών Κύπρου αλλά και την Αστυνομία να καλούν τους πολίτες να είναι υποψιασμένοι και προσεκτικοί.

Σύμφωνα με τα όσα καταγράφονται στην έκθεση της Κεντρικής Τράπεζας, οι πληρωμές με κάρτα συνέχισαν να συγκεντρώνουν τη συντριπτική πλειονότητα (93%) του όγκου των περιστατικών απάτης, αντανακλώντας την κυρίαρχη θέση τους στο οικοσύστημα πληρωμών της Κύπρου. Ως προς την αξία των περιστατικών απάτης, οι πληρωμές με κάρτα και οι μεταφορές πιστώσεων συγκέντρωσαν το μεγαλύτερο μερίδιο.

Oι διαδικτυακές πληρωμές με κάρτα παραμένουν το κυριότερο κανάλι μέσω του οποίου εκδηλώνονται περιστατικά απάτης με κάρτα, παρά το γεγονός ότι οι πληρωμές με κάρτα με φυσική παρουσία είναι το κυρίαρχο κανάλι χρήσης καρτών στην Κύπρο.

Παρότι οι περισσότερες πληρωμές στην Κύπρο είναι εγχώριες, η πλειονότητα των περιστατικών απάτης αφορά διασυνοριακές συναλλαγές, αναδεικνύοντας τη μεγαλύτερη έκθεση των διασυνοριακών πληρωμών σε κινδύνους απάτης.

Σε σχετικά χαμηλά επίπεδα

Στην έκθεση αναφέρεται ότι η απάτη στις πληρωμές στην Κύπρο παρέμεινε σε σχετικά χαμηλά επίπεδα κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2025, τόσο σε απόλυτους όσο και σε σχετικούς όρους.

Τα ποσοστά απάτης για τα περισσότερα μέσα πληρωμής διατηρήθηκαν κάτω από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ, γεγονός που υποδηλώνει συγκριτικά ευνοϊκότερη εικόνα ως προς τη συχνότητα εμφάνισης περιστατικών απάτης στις πληρωμές.

Πρωτιά Κύπρου

Παρά τα χαμηλά ποσοστά απάτης σε όγκο συναλλαγών, η Κύπρος κατέγραψε τη μεγαλύτερη μέση αξία συναλλαγής που αφορούσε περιστατικό απάτης στις μεταφορές πιστώσεων μεταξύ όλων των χωρών της ευρωζώνης.

Όσον αφορά τις ζημιές λόγω απάτης, κατανέμονται διαφορετικά ανά μέσο πληρωμής. Στις μεταφορές πιστώσεων, οι οικονομικές ζημιές από απάτη επιβαρύνουν κατά κύριο λόγο τους χρήστες υπηρεσιών πληρωμών, σε αντίθεση με τις πληρωμές με κάρτα και ηλεκτρονικό χρήμα, όπου το μεγαλύτερο μέρος των ζημιών επωμίζονται άλλα μέρη.

Οι άμεσες μεταφορές πιστώσεων κατέγραψαν υψηλότερα ποσοστά απάτης σε σχέση με τις συμβατικές μεταφορές πιστώσεων, με την Κεντρική να τονίζει την ανάγκη παρακολούθησης του συγκεκριμένου μέσου πληρωμής.

«Παρά τα χαμηλά επίπεδα απάτης στην Κύπρο σε σύγκριση με τη ζώνη του ευρώ, η συγκέντρωσή της στις διαδικτυακές και διασυνοριακές συναλλαγές, καθώς και στις μεταφορές πιστώσεων υψηλής αξίας, καθιστά αναγκαία τη συνεχή ενίσχυση των μέτρων πρόληψης της απάτης και των μηχανισμών διαχείρισης των σχετικών κινδύνων. Η ανάγκη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική στις μεταφορές πιστώσεων, όπου ακόμη και περιορισμένος αριθμός περιστατικών μπορεί να συνδέεται με σημαντικές οικονομικές ζημιές, οι οποίες επιβαρύνουν κυρίως τους χρήστες υπηρεσιών πληρωμών», αναφέρεται.

Στην Κύπρο, ο συνολικός όγκος των περιστατικών απάτης σημείωσε μικρή μείωση κατά 5% και ανήλθε σε 14 χιλιάδες περιστατικά το δεύτερο εξάμηνο του 2025, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Ωστόσο, η συνολική αξία των περιστατικών απάτης αυξήθηκε κατά 16%, φθάνοντας σχεδόν τα €3,7 εκατομμύρια κατά την ίδια περίοδο.

«Η αύξηση της συνολικής αξίας των περιστατικών απάτης φαίνεται να συνάδει εν μέρει με τη γενικότερη αύξηση της αξίας των συναλλαγών στην Κύπρο, γεγονός που υποδεικνύει ότι μέρος της αύξησης της αξίας των περιστατικών απάτης ενδέχεται να αντανακλά τη διεύρυνση της δραστηριότητας πληρωμών στη χώρα», σημειώνεται στην έκθεση.

Η καλύτερη άμυνα να είμαστε υποψιασμένοι

Όπως δήλωσε στον «Π» ο υπεύθυνος Επικοινωνίας του Συνδέσμου Τραπεζών, Ανδρέας Κωστουρής, η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας έχει μεταφέρει το έγκλημα στον ψηφιακό κόσμο.

«Σήμερα, η συντριπτική πλειονότητα των συναλλαγών, από καθημερινές πληρωμές και αγορές μέχρι εμβάσματα και επενδύσεις, πραγματοποιείται ηλεκτρονικά, καθιστώντας μας όλους δυνητικούς στόχους», τονίζει.

Για να ενισχύσουμε την ψηφιακή μας ανθεκτικότητα, σημειώνει, το πρώτο βήμα είναι η βασική χρηματοοικονομική γνώση. «Οφείλουμε να γνωρίζουμε τη διαφορά ανάμεσα σε μιαν ασφαλή κατάθεση και μια επένδυση αυξημένου ρίσκου, καθώς και να διαχωρίζουμε τα επίσημα νομίσματα από τα κρυπτονομίσματα, τα οποία συχνά χρησιμοποιούνται για παραπλάνηση και σε σύνθετα επενδυτικά σχήματα, λόγω της έλλειψης αυστηρού ρυθμιστικού πλαισίου».

Όπως αναφέρει, για να προστατευθούμε από ύποπτες κλήσεις, γραπτά μηνύματα (SMS) ή email, πρέπει να έχουμε υπόψη σας τα τρία πιο σημαντικά σημάδια κινδύνου (red flags):

1. Αίσθηση εξαιρετικού κατεπείγοντος ή απειλής: Οι απατεώνες πιέζουν για άμεση δράση (π.χ. «ο λογαριασμός σας θα κλειδωθεί σε 10 λεπτά» ή «ευκαιρία που λήγει τώρα»), ώστε να δράσετε παρορμητικά, χωρίς να σκεφτείτε.
2. Υποσχέσεις για παράλογα υψηλές και εγγυημένες αποδόσεις: Στον χρηματοοικονομικό κόσμο δεν υπάρχουν «εγγυημένα κέρδη» χωρίς ρίσκο. Αν κάτι ακούγεται πολύ καλό για να είναι αληθινό, κατά κανόνα είναι απάτη.
3. Αίτημα για προσωπικά στοιχεία ή συνδέσμους (links): Καμία σοβαρή τράπεζα ή οργανισμός δεν θα σας ζητήσει ποτέ μέσω email ή SMS τους κωδικούς πρόσβασης, τον αριθμό PIN ή τα στοιχεία της κάρτας σας.

Η καλύτερη άμυνα απέναντι στις απάτες είναι να παραμένουμε πάντα υποψιασμένοι, να διατηρούμε την ψυχραιμία μας και να επαληθεύουμε κάθε αίτημα επικοινωνώντας απευθείας με τον επίσημο φορέα, τονίζει.

Λεπτομέρειες και περισσότερο υλικό υπάρχει σε εκστρατείες και ενημερωτικές δράσεις που τακτικά εφαρμόζει ο Σύνδεσμος Τραπεζών Κύπρου. Το εν λόγω υλικό είναι διαθέσιμο στο κοινό προς ενημέρωσή του στην ιστοσελίδα του οργανισμού: acb.com.cy

Προσοχή συστήνει η Αστυνομία

Την έξαρση των περιστατικών απάτης στις πληρωμές διαπιστώνει και η Αστυνομία Κύπρου μέσω των καταγγελιών που λαμβάνει, καλώντας το κοινό να είναι ιδιαίτερα προεκτικό.

Ο ανώτερος υπαστυνόμος, Αυξέντης Κωνσταντίνου, βοηθός διευθυντής του Τμήματος Καταπολέμησης Εγκλήματος (ΤΚΕ) του Αρχηγείου Αστυνομίας , δήλωσε στον «Π» ότι οι νέες τεχνολογίες που έχουν εισβάλλει στις ζωές όλων, έχουν ως αποτέλεσμα αυξημένη δραστηριοποίηση στον τομέα των ηλεκτρονικών πληρωμών, τόσο από άτομα νεαρότερης ηλικίας, όσο και από ηλικιωμένα άτομα. Το γεγονός αυτό, σημειώνει, οδηγεί τους εγκληματίες στο να βρίσκουν νέους τρόπους εξαπάτησης του κοινού.

«Προτρέπουμε το κοινό να είναι ιδιαίτερα προσεκτικό και να διαβάζει τις ανακοινώσεις που εκδίδονται τόσο από την Αστυνομία όσο και από τον Σύνδεσμο Τραπεζών», τονίζει.