Φθηνότερος ο δανεισμός των νοικοκυριών

Φθηνότερος γίνεται σταδιακά ο δανεισμός για τα νοικοκυριά στην Κύπρο, ειδικά σε ό,τι αφορά τη στεγαστική πίστη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε η Κεντρική Τράπεζα (ΚΤΚ), τον Ιούλιο του 2026 το μέσο επιτόκιο για δάνεια αγοράς κατοικίας υποχώρησε στο 3,78%, από 4,04% τον Ιούνιο, καταγράφοντας μείωση 0,26 ποσοστιαίας μονάδας μέσα σε έναν μήνα. Η εικόνα είναι ακόμη πιο ευνοϊκή στα νέα στεγαστικά δάνεια, όπου το επιτόκιο διαμορφώθηκε στο 3,2%, 0,2 μονάδα κάτω από τον διάμεσο όρο της ευρωζώνης.

Η ΚΤΚ διευκρινίζει ότι το χαρτοφυλάκιο των στεγαστικών δανείων αποτελείται από διάφορα είδη τέτοιων δανείων, όπως π.χ. δάνεια για πρώτη κατοικία, για εξοχικό κλπ., τα οποία φέρουν διαφορετικό ρίσκο και επιτόκιο. Η σύσταση του εν λόγω χαρτοφυλακίου μεταβάλλεται από μήνα σε μήνα, με αποτέλεσμα το ύψος του σταθμικού μέσου επιτοκίου να επηρεάζεται από την πιο πάνω μεταβολή, ανεξαρτήτως από τις αυξήσεις ή τις μειώσεις των επιτοκίων των τραπεζών.

Σε ό,τι αφορά τα στεγαστικά η ΚΤΚ σχολιάζει ότι η εξέλιξη αυτή αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενδείξεις ότι η νομισματική χαλάρωση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας περνά πλέον στην κυπριακή αγορά δανείων, αν και όχι με τον ίδιο ρυθμό σε όλες τις κατηγορίες χρηματοδότησης. Η Κεντρική Τράπεζα Κύπρου, συγκρίνοντας την περίοδο της νομισματικής σύσφιγξης με την περίοδο της χαλάρωσης, διαπιστώνει ότι η μετάδοση των μεταβολών των επιτοκίων στην Κύπρο βρίσκεται σε γενικές γραμμές ευθυγραμμισμένη με την ευρωζώνη για τα υφιστάμενα δάνεια.

Η μακροχρόνια εικόνα είναι καθοδική. Τον Ιούνιο του 2024 το μέσο επιτόκιο των υφιστάμενων δανείων προς νοικοκυριά βρισκόταν στο 4,3%, ενώ τον Ιούλιο του 2026 είχε υποχωρήσει στο 3,9%. Την ίδια ώρα, ο διάμεσος της ευρωζώνης διαμορφώθηκε επίσης στο 3,9%, γεγονός που σημαίνει ότι η Κύπρος έχει πλέον ουσιαστικά ευθυγραμμιστεί με την ευρωπαϊκή αγορά.

Απόσταση από την ευρωζώνη δεν υπάρχει πλέον και στα νέα στεγαστικά. Το επιτόκιο στην Κύπρο ήταν 3,2%, έναντι 3,4% του διαμέσου και 3,5% του μέσου όρου της ευρωζώνης. Η Κεντρική Τράπεζα χαρακτηρίζει το επίπεδο των νέων δανείων στην Κύπρο συγκρίσιμο με τον διάμεσο της ευρωζώνης, με το κυπριακό επιτόκιο στα στεγαστικά να είναι μάλιστα χαμηλότερο κατά 0,2 ποσοστιαία μονάδα.

Η εξέλιξη στα νέα στεγαστικά αποτυπώνει περισσότερο το κόστος με το οποίο έρχεται αντιμέτωπος σήμερα ένας νέος δανειολήπτης.

Στην Κύπρο το επιτόκιο των νέων δανείων για αγορά κατοικίας βρισκόταν στο 4,3% τον Ιούνιο του 2024. Μέχρι τον Ιούλιο του 2026 είχε υποχωρήσει στο 3,2%, δηλαδή κατά περίπου 1,1 ποσοστιαία μονάδα. Η αποκλιμάκωση είναι αισθητά μεγαλύτερη από αυτήν που καταγράφεται στο σύνολο του υφιστάμενου στεγαστικού χαρτοφυλακίου.

Λιγότερα κυμαινόμενα

Μία δεύτερη σημαντική αλλαγή αφορά το είδος του επιτοκίου που επιλέγουν οι δανειολήπτες. 

Το ποσοστό των νέων δανείων προς νοικοκυριά για αγορά κατοικίας με κυμαινόμενο επιτόκιο είναι ευθυγραμμισμένο με την ευρωζώνη. Το εν λόγω ποσοστό ακολουθεί τα τελευταία χρόνια μία έντονα πτωτική πορεία. Από σχεδόν 100% στις αρχές του 2022, έχει υποχωρήσει τον Ιούλιο 2026 στο 12,1% και βρίσκεται κάτω από τον διάμεσο της ευρωζώνης (13,1%).

Η ΚΤΚ σχολιάζει ότι αυτό το γεγονός ενδέχεται να επηρεάζεται εν μέρει από τις επιλογές δανειοδότησης με σταθερό επιτόκιο κατά τα πρώτα έτη (π.χ. 3-5 έτη) και τη μετέπειτα μετατροπή τους σε κυμαινόμενο επιτόκιο. Συνεπώς διαφαίνεται μια αλλαγή στη συμπεριφορά των δανειοληπτών αναφορικά με τον επιτοκιακό κίνδυνο, στοιχείο το οποίο θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στις πολιτικές διαχείρισης κινδύνων των τραπεζών.

Το ποσοστό των νέων στεγαστικών δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο ή με αρχική περίοδο σταθερού επιτοκίου έως ένα έτος έχει καταρρεύσει τα τελευταία χρόνια. Από σχεδόν 100% στις αρχές του 2022, περιορίστηκε στο 56,1%% τον Ιούλιο του 2026. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο και από τον διάμεσο της ευρωζώνης, ο οποίος ήταν 64,8%.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι οι Κύπριοι δανειολήπτες φαίνεται να αποφεύγουν περισσότερο τον κίνδυνο που συνδέεται με τις μεταβολές των επιτοκίων. Η σημερινή αγορά στεγαστικών δεν είναι μόνο φθηνότερη σε σχέση με την περίοδο των υψηλών επιτοκίων αλλά παρουσιάζει και διαφορετική συμπεριφορά ως προς τη διαχείριση του επιτοκιακού κινδύνου.

Δεν πέφτουν όλα τα επιτόκια

Η αποκλιμάκωση, πάντως, δεν αφορά όλες τις μορφές δανεισμού των νοικοκυριών. Το επιτόκιο στα καταναλωτικά δάνεια αυξήθηκε στο 6,94% τον Ιούλιο, από 6,50% τον Ιούνιο, δηλαδή κατά 0,44 ποσοστιαία μονάδα.

Έτσι, η εικόνα που προκύπτει είναι περισσότερο «φθηνότερη στεγαστική πίστη» παρά γενικευμένη μείωση του κόστους κάθε μορφής δανεισμού.

Παράλληλα, αυξήθηκαν τα επιτόκια για τις επιχειρήσεις. Για δάνεια προς μη χρηματοοικονομικές εταιρείες έως €1 εκατ. το επιτόκιο ανήλθε στο 4,47%, από 4,32%, ενώ για ποσά άνω του €1 εκατ. αυξήθηκε στο 4,29%, από 4,07%.

Οι καταθέτες 

Την ώρα που μειώνεται το κόστος του στεγαστικού δανεισμού, οι καταθέτες στην Κύπρο εξακολουθούν να βρίσκονται σε πολύ διαφορετική θέση από τους δανειολήπτες. Η ΚΤΚ επισημαίνει ότι διαμορφώνονται στο χαμηλότερο επίπεδο της ευρωζώνης. Στις υφιστάμενες προθεσμιακές καταθέσεις των νοικοκυριών το επιτόκιο ήταν μόλις 0,8% τον Ιούλιο, έναντι 2% του διαμέσου της ευρωζώνης.

Στις νέες προθεσμιακές καταθέσεις των νοικοκυριών το επιτόκιο ήταν 1,3%, έναντι 2,1% τόσο του διαμέσου όσο και του μέσου όρου της ευρωζώνης.

Για τις επιχειρήσεις, οι νέες προθεσμιακές καταθέσεις απέδιδαν 1,5%, έναντι 2,2% του διαμέσου της ευρωζώνης.

Η ΚΤΚ αποδίδει την εικόνα, μεταξύ άλλων, στην υψηλή ρευστότητα του κυπριακού τραπεζικού συστήματος και στη μικρή εμβέλεια της εγχώριας τραπεζικής αγοράς. Ενδεικτικά, ο δείκτης κάλυψης ρευστότητας των κυπριακών τραπεζών διαμορφώθηκε τον Ιούλιο στο 319%, έναντι διαμέσου 189% και μέσου όρου 158% στην ΕΕ τον Μάρτιο του 2026.