Η βουλευτική ιδιότητα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μορφές πολιτικής εκπροσώπησης και δημόσιας ευθύνης. Οι βουλευτές νομοθετούν, ασκούν έλεγχο στην Εκτελεστική Εξουσία και εκφράζουν θεσμικά τη βούληση των πολιτών στο νομοθετικό Σώμα. Ο ρόλος τους επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα της κοινωνίας, καθώς μέσω των αποφάσεων και των πολιτικών τους παρεμβάσεων διαμορφώνονται κρίσιμα ζητήματα που άπτονται της οικονομίας, της εργασίας, της παιδείας, της υγείας και ευρύτερα της εύρυθμης λειτουργίας του κράτους και των θεσμών.
Το λειτούργημα του βουλευτή συνοδεύεται από προνόμια, τα οποία αποσκοπούν στη διασφάλιση της ανεξαρτησίας και της απρόσκοπτης άσκησης των καθηκόντων του. Στο πλαίσιο αυτό, οι βουλευτές απολαύουν σημαντικές μηνιαίες αποδοχές, επιδόματα καθώς και συνταξιοδοτικά ωφελήματα, ενώ καλύπτονται από καθεστώς ασυλίας.
Οι απολαβές
Η βουλευτική αντιμισθία, μαζί με τα επιδόματα παραστάσεως, γραμματειακών υπηρεσιών και οδοιπορικών, ανέρχεται στις €6.000 καθαρά μηνιαίως. Αυτό είναι το ποσό που θα λαμβάνουν ως αντιμισθία οι νέοι βουλευτές που θα αναδείξει η κάλπη σε μία εβδομάδα. Η αποζημίωση αυτή αποσκοπεί στη διασφάλιση της ανεξαρτησίας των βουλευτών για να μπορούν να ασκούν απερίσπαστα το λειτούργημά τους. Ωστόσο, στην πράξη, για αρκετούς εξ αυτών τα €6.000 αποτελούν συμπληρωματικό εισόδημα, καθώς οι νομοθετικές πρόνοιες περί ασυμβίβαστου με τη βουλευτική ιδιότητα είναι περιορισμένες και αφορούν κυρίως την κατοχή δημόσιων αξιωμάτων και θέσεων. Διαχρονικά, οι βουλευτές που δεν ασκούν παράλληλη επαγγελματική δραστηριότητα προέρχονται, ως επί το πλείστον, από τον δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα, έχοντας προηγουμένως παραιτηθεί από τη θέση τους λόγω ασυμβίβαστου. Ως αντιστάθμισμα, λαμβάνουν μηνιαία σύνταξη, ανάλογα με τα χρόνια υπηρεσίας τους στη δημόσια υπηρεσία, ανεξαρτήτως ηλικίας.
Σύμφωνα με το Γενικό Λογιστήριο της Δημοκρατίας, για το έτος 2026 οι συνολικές καθαρές μηνιαίες αποδοχές των βουλευτών ανέρχονται, μαζί με τα επιδόματα, στα €5.466. Στο ποσό αυτό προστίθεται το επίδομα οδοιπορικών ύψους €600 μηνιαίως, το οποίο καταβάλλεται μέσω ξεχωριστού εμβάσματος από τη Βουλή. Συνεπώς, με βάση τα πιο πάνω, οι βουλευτές βάζουν στην τσέπη €6.000 καθαρά τον μήνα.
Το μηνιαίο επίδομα γραμματειακών υπηρεσιών ύψους €950 καθώς και το μηνιαίο επίδομα παραστάσεως ύψους €1.580 έχουν ενσωματωθεί στη βουλευτική αντιμισθία και θεωρούνται συντάξιμες απολαβές.
Τα συντάξιμα επιδόματα
Το μηνιαίο επίδομα γραμματειακών υπηρεσιών ύψους €950 προορίζεται για την κάλυψη των εξόδων εργοδότησης από τους ίδιους τους βουλευτές ατόμων που παρέχουν γραμματειακή υποστήριξη. Στην απερχόμενη Βουλή, μόνο η βουλεύτρια Αλεξάνδρα Ατταλίδου εργοδότησε προσωπικό γραμματέα. Τις ευρύτερες ανάγκες των βουλευτών καλύπτουν οι κοινοβουλευτικοί συνεργάτες, οι οποίοι προσλαμβάνονται από τους βουλευτές και τα κόμματα αλλά πληρώνονται από το κράτος (κλ. Α8). Στην απερχόμενη Βουλή εργοδοτούνταν 101 κοινοβουλευτικοί συνεργάτες. Σύμφωνα με τον κρατικό προϋπολογισμό του 2026, η συνολική μισθοδοσία τους για το τρέχον έτος θα ανέλθει στα €5,7 εκατ.
Το επίδομα γραμματειακών υπηρεσιών θεωρείται συντάξιμη απολαβή και, ως εκ τούτου, με την αποχώρηση των δικαιούχων από το βουλευτικό αξίωμα, λαμβάνουν αυξημένη σύνταξη κατά περίπου €500 μηνιαίως, καθώς και αυξημένο φιλοδώρημα κατά €28.704 στην περίπτωση βουλευτών με δύο θητείες.
Συντάξιμη απολαβή θεωρείται και το μηνιαίο επίδομα παραστάσεως ύψους €1.580. Αυτό μεταφράζεται σε αύξηση της σύνταξης κατά περίπου €973 μηνιαίως και αύξηση του φιλοδωρήματος κατά €54.481 για βουλευτές με δύο θητείες. Το εν λόγω επίδομα υπόκειται σε τιμαριθμικές αναπροσαρμογές.
Σημειώνεται ότι και τα δύο επιδόματα φορολογούνται, από το 2013 και εντεύθεν.
Βουλευτική σύνταξη και αφορολόγητο
Οι βουλευτές, μαζί με τους υπουργούς, είναι οι μόνοι αξιωματούχοι που λαμβάνουν από το κράτος αφορολόγητο φιλοδώρημα. Επιπρόσθετα, δικαιούνται και σύνταξη.
Με βάση πρόσφατη τροποποίηση της κείμενης νομοθεσίας, οι νέοι βουλευτές δικαιούνται τη βουλευτική τους σύνταξη στο 65ο έτος της ηλικίας τους. Οι απερχόμενοι βουλευτές θα τη λαμβάνουν από το 60ό έτος, υπό την προϋπόθεση ότι δεν κατέχουν άλλο δημόσιο αξίωμα, καθώς ο νόμος που προέβλεπε την εξίσωση του ορίου συνταξιοδότησης στα 65 και για βουλευτές και υπουργούς -όπως ισχύει για τους υπόλοιπους αξιωματούχους και τους πολίτες- δεν μπορούσε να έχει αναδρομική ισχύ, καθώς θα ετίθετο ζήτημα αντισυνταγματικότητας.
Οδοιπορικά για όλους
Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου ημερομηνίας 13/07/2005 καθορίστηκε ενιαίο κατ’ αποκοπή ποσό αποζημίωσης για οδοιπορικά έξοδα όλων των μελών της Βουλής, ανεξαρτήτως τόπου διαμονής. Το επίδομα οδοιπορικών ανέρχεται στα €600 μηνιαίως και καταβάλλεται σε όλους τους βουλευτές, είτε προέρχονται από τη Λευκωσία είτε από την Πάφο.
Πριν από το 2005, τα οδοιπορικά καταβάλλονταν μόνο σε βουλευτές που διέμεναν εκτός Λευκωσίας, ως εξής: €384 μηνιαίως για βουλευτές από την Πάφο, €213 για βουλευτές από Λεμεσό και Κοκκινοχώρια και €128 για βουλευτές από τη Λάρνακα.
Σημειώνεται ότι το επίδομα οδοιπορικών καταβάλλεται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, περιλαμβανομένης και της θερινής περιόδου κατά την οποία η Βουλή δεν συνεδριάζει.
Έλεγχος για ασυμβίβαστο
Πριν από την επίσημη ανάληψη των καθηκόντων τους, οι νεοεκλεγέντες βουλευτές υπόκεινται σε έλεγχο ασυμβίβαστου. Η βουλευτική ιδιότητα είναι ασυμβίβαστη με το αξίωμα υπουργού, δημάρχου, δημοτικού συμβούλου, καθώς και με την ιδιότητα μέλους των ενόπλων δυνάμεων ή των σωμάτων ασφαλείας αλλά και με οποιοδήποτε άλλο δημόσιο αξίωμα ή θέση. Ως εκ τούτου, οι υποψήφιοι που θα εκλεγούν στις 24 του μήνα και εμπίπτουν στις πιο πάνω κατηγορίες θα κληθούν να επιλέξουν μεταξύ της βουλευτικής έδρας και της δημόσιας θέσης ή αξιώματος που κατέχουν.
Εξαιτίας του εν λόγω ασυμβίβαστου, αρκετοί βουλευτές της απελθούσας Βουλής, πέραν των 10, επέλεξαν να παραιτηθούν από υψηλόβαθμες θέσεις στη δημόσια υπηρεσία, λαμβάνοντας ωστόσο ως αντιστάθμισμα σύνταξη, ανεξαρτήτως ηλικίας, το ύψος της οποίας καθορίζεται με βάση τα έτη υπηρεσίας τους.
Πρόσθετα, οι βουλευτές θα ελεγχθούν για τυχόν επαγγελματικό ασυμβίβαστο, δηλαδή κατά πόσο δύνανται να συνεχίσουν τις επαγγελματικές τους δραστηριότητες παράλληλα με την άσκηση του βουλευτικού αξιώματος. Η κείμενη νομοθεσία απαγορεύει συγκεκριμένες επαγγελματικές δραστηριότητες για τους βουλευτές, καθώς και για σειρά άλλων κρατικών και αιρετών αξιωματούχων, όπως:
- Την παροχή προς το Δημόσιο, νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή κρατικές και ημικρατικές εταιρείες νομικών, ελεγκτικών, λογιστικών, συμβουλευτικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένης της εκπόνησης μελετών ή οποιασδήποτε άλλης φύσης υπηρεσιών.
- Τη συμμετοχή σε εταιρεία, συνεταιρισμό, κοινοπραξία ή επιχείρηση του δημόσιου τομέα στην οποία έχει ανατεθεί ή πρόκειται να ανατεθεί σύμβαση Δημοσίου για προμήθεια προϊόντων, εκτέλεση έργων ή παροχή υπηρεσιών.
- Την υποβολή προσφορών ή/και ανάληψη, είτε ατομικά είτε μέσω συνδεδεμένης εταιρείας, οποιασδήποτε σύμβασης προμήθειας, έργων ή υπηρεσιών προς το Δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα.
- Την εμπλοκή στη διοίκηση εταιρειών Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης.
Η ασυλία
Με τη νενομισμένη διαβεβαίωση που θα δώσουν αμέσως μετά τις εκλογές, οι νέοι βουλευτές και βουλεύτριες θα απολαύουν των προνομίων που συνδέονται με το λειτούργημά τους. Αυτά περιλαμβάνουν:
- Το ανεύθυνο των βουλευτών για γνώμη που εκφράζουν ή για ψήφο που δίνουν στην ολομέλεια της Βουλής.
- Τη βουλευτική ασυλία, σύμφωνα με την οποία, χωρίς άδεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου, δεν μπορεί να διωχθεί, να συλληφθεί ή να φυλακιστεί βουλευτής για όσο χρόνο παραμένει μέλος του Κοινοβουλίου. Εξαίρεση ισχύει για αδικήματα που επισύρουν ποινή φυλάκισης πέντε ετών και άνω, εφόσον ο βουλευτής συλληφθεί επ’ αυτοφώρω.
