Τα ζητήματα συνταγματικότητας που εγείρονται γύρω από τα Υφυπουργεία θα ήταν προτιμότερο να κριθούν από τα δικαστήρια παρά να παραμένουν σε εκκρεμότητα, υποστήριξε ο νομικός, δικηγόρος, καθηγητής και κοσμήτορας της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, Δρ Αχιλλέας Αιμιλιανίδης, σε παρέμβασή του στο ραδιόφωνο του Πολίτη 107,6 και 97,6 και στην εκπομπή «Πρωινή Επιθεώρηση».
Όπως ανέφερε, δεν θεωρεί ότι το βασικό πρόβλημα βρίσκεται στην ύπαρξη των Υφυπουργείων, αλλά στον νομοθετικό τρόπο με τον οποίο αυτά δημιουργήθηκαν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ
Τα δύο ζητήματα που εντοπίζει
Ο Δρ Αιμιλιανίδης ανέφερε ότι εντοπίζει δύο βασικά προβλήματα.
Το πρώτο αφορά τον διορισμό των Υφυπουργών από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Όπως εξήγησε, οι Υφυπουργοί δεν αποτελούν μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου και δεν διαθέτουν δικαίωμα ψήφου σε αυτό, γεγονός που, κατά την άποψή του, εγείρει ζήτημα ως προς το κατά πόσο ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δύναται να τους διορίζει.
Το δεύτερο, το οποίο χαρακτήρισε σημαντικότερο, αφορά τη θέση των Υφυπουργείων στη διοικητική δομή του κράτους. Σύμφωνα με τον ίδιο, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σε άλλα συστήματα, τα Υφυπουργεία στην Κύπρο δεν υπάγονται διοικητικά σε κάποιο Υπουργείο.
«Δημιουργείται διχοτόμηση στην κεντρική δημόσια διοίκηση»
Όπως εξήγησε, τμήματα της δημόσιας υπηρεσίας έχουν υπαχθεί σε Υφυπουργεία των οποίων οι επικεφαλής δεν συμμετέχουν στο Υπουργικό Συμβούλιο.
Αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει ως αποτέλεσμα τα Υφυπουργεία να μην μπορούν να προωθούν απευθείας τις προτάσεις τους στο Υπουργικό Συμβούλιο και να δημιουργείται, όπως είπε, μια «διχοτόμηση στην κεντρική δημόσια διοίκηση».
Ο ίδιος εκτίμησε ότι το συγκεκριμένο ζήτημα θα μπορούσε να είχε αντιμετωπιστεί εάν η νομοθεσία προέβλεπε ότι τα Υφυπουργεία υπάγονται διοικητικά σε κάποιο Υπουργείο, όπως συμβαίνει σε πολλές άλλες χώρες.
Χρειάζεται ή όχι συνταγματική τροποποίηση;
Κληθείς να απαντήσει κατά πόσο απαιτείται τροποποίηση του Συντάγματος για να θεωρούνται νόμιμα τα Υφυπουργεία, ο Δρ Αιμιλιανίδης ανέφερε ότι πρόκειται για διαφορετικό ζήτημα.
Όπως είπε, τα προβλήματα που ο ίδιος εντοπίζει είναι συνταγματικής φύσεως αλλά μπορούν να επιλυθούν χωρίς τροποποίηση του Συντάγματος.
Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι εάν υιοθετηθεί η άποψη πως το Σύνταγμα απαγορεύει πλήρως την ύπαρξη Υφυπουργείων, τότε θα απαιτείτο συνταγματική τροποποίηση.
Παράλληλα υπενθύμισε ότι υπήρξαν Υφυπουργοί παρά τω Προέδρω ήδη από το 1960, ενώ κατά τη δεκαετία του 1980 λειτούργησαν επίσης Υφυπουργοί σε συγκεκριμένα αξιώματα.
«Κανείς δεν γνωρίζει τι θα αποφασίσει ένα δικαστήριο»
Αναφερόμενος στη στάση της Νομικής Υπηρεσίας, ο Δρ Αιμιλιανίδης σημείωσε ότι κατά τη θέσπιση της σχετικής νομοθεσίας δεν φαίνεται να υπήρξε ο αναγκαίος προβληματισμός γύρω από τα συνταγματικά ζητήματα που εγείρονται.
Τόνισε, ωστόσο, ότι δεν υπάρχει σχετική νομολογία και πως κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ποια θα είναι η κρίση ενός δικαστηρίου. Όπως ανέφερε, ένα δικαστήριο θα μπορούσε ακόμη και να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα Υφυπουργεία δεν μπορούν να υπάρχουν συνταγματικά.
Οι συνέπειες ενδεχόμενης απόφασης
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο να κριθούν αντισυνταγματικά τα Υφυπουργεία, ο Δρ Αιμιλιανίδης ανέφερε ότι εξακολουθεί να ισχύει το τεκμήριο νομιμότητας.
Όπως εξήγησε, ακόμη και αν κριθεί παράνομος ένας θεσμός ή ένας διορισμός, δεν ακυρώνονται αυτομάτως όλες οι αποφάσεις που έχουν ληφθεί, αλλά μόνο εκείνες που αποτελούν αντικείμενο συγκεκριμένων προσφυγών και ακυρώνονται από τα δικαστήρια.
Ως παράδειγμα ανέφερε την περίπτωση του Εφόρου Φορολογίας, του οποίου ο διορισμός κρίθηκε αντισυνταγματικός, χωρίς ωστόσο να ακυρωθούν όλες οι αποφάσεις που είχε λάβει.
Το ζήτημα του Υφυπουργείου Τουρισμού
Σχολιάζοντας αναφορές ότι το Υφυπουργείο Τουρισμού αποφεύγει να προωθήσει ορισμένες υποθέσεις στα δικαστήρια λόγω των αμφισβητήσεων που υπάρχουν για τη νομιμότητά του, ο Δρ Αιμιλιανίδης χαρακτήρισε το ενδεχόμενο αυτό «πάρα πολύ σοβαρό» και «παραλογισμό».
Όπως είπε, δεν μπορεί ένας κρατικός μηχανισμός να βρίσκεται «υπό την ομηρία» ενός ζητήματος συνταγματικότητας και να φοβάται να ενεργήσει.
«Θεωρώ ότι αυτά τα ζητήματα είναι προτιμότερο να δικαστούν και να ξεκαθαρίσουν, παρά να παραμένουν σκιές που κρύβονται κάτω από το χαλί ή στα συρτάρια της Νομικής Υπηρεσίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Μπορεί να εξεταστεί η συνταγματικότητα μέσω προσφυγής;
Αναφερόμενος στην υπόθεση του Γενικού Διευθυντή του Υφυπουργείου Τουρισμού, ο Δρ Αιμιλιανίδης δήλωσε ότι στο πλαίσιο σχετικής προσφυγής θα μπορούσε να τεθεί παρεμπιπτόντως και το ζήτημα της συνταγματικότητας των Υφυπουργείων.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι ένα τέτοιο ζήτημα θα εξεταζόταν κατά την ουσιαστική εκδίκαση της προσφυγής και όχι, κατά την εκτίμησή του, στο στάδιο εξέτασης αιτήματος για προσωρινό διάταγμα, λόγω της πολυπλοκότητας των σχετικών νομικών ζητημάτων.
Ακούστε ολόκληρη την παρέμβαση του Δρ Αχιλλέα Αιμιλιανίδη στο ραδιόφωνο του Πολίτη 107,6 και 97,6 και στην εκπομπή «Πρωινή Επιθεώρηση»:
