Οι δύο ηγέτες συναντώνται σήμερα για πρώτη φορά μετά την αναχώρηση από την Κύπρο, στα τέλη Ιουλίου, του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, ο οποίος έστειλε σαφές μήνυμα και προς τις δύο πλευρές να «προετοιμαστούν επαρκώς» για το επόμενο βήμα στην προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού.
Μπορούν οι ηγέτες να ξεπεράσουν το αδιέξοδο; ΜΟΕ, συγκλίσεις και μεθοδολογία στο τραπέζι
Σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές, η προσπάθεια του ΟΗΕ που βρίσκεται σε εξέλιξη για την καταγραφή των προηγούμενων συγκλίσεων, μέχρι και το Κραν Μοντανά, αναμένεται να ολοκληρωθεί στις αρχές Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμη σαφής εικόνα για το πώς θα αξιοποιηθεί στην πράξη το έγγραφο των «συγκλίσεων» όταν ολοκληρωθεί.
Τόσο ο επικεφαλής του ΟΗΕ όσο και η προσωπική του απεσταλμένη έχουν θέσει σαφείς παραμέτρους για την πορεία προς τα εμπρός. Ο ΟΗΕ θέλει να δει πρόοδο στα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), στη μεθοδολογία και στην ουσία των συνομιλιών, προτού αποφασίσει να συγκαλέσει νέα διευρυμένη συνάντηση με τους δύο ηγέτες και τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις.
Η σημερινή συνάντηση θα αποτελέσει το πρώτο δείγμα για το κατά πόσο οι ηγέτες έλαβαν το μήνυμα και κατά πόσο κινήθηκαν προς την κατεύθυνση που τους ζητήθηκε.
Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Έρχιουρμαν αναμένεται ασφαλώς να συζητήσουν τα ΜΟΕ και, ενδεχομένως, ζητήματα μεθοδολογίας και ουσίας.
Παράλληλα, αναμένεται να καθορίσουν τη συχνότητα των μελλοντικών συναντήσεών τους, δεδομένης της συμφωνίας τους να συναντώνται συχνότερα.
ΜΟΕ
Το πιο προφανές μήνυμα προόδου σήμερα θα ήταν η συμφωνία σε πρωτοβουλίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Τουρκοκυπριακές πηγές κοντά στις διαπραγματεύσεις ανέφεραν στον "Π" ότι ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ αναφέρθηκε συγκεκριμένα σε σειρά ΜΟΕ που θα μπορούσαν να προωθήσουν οι δύο πλευρές. Σε αυτά περιλαμβάνονται νέα οδοφράγματα, η αποναρκοθέτηση, η παράτυπη μετανάστευση, ο αθλητισμός νέων, η διαχείριση κρίσεων, η απόκτηση ευρωπαϊκής ιθαγένειας από παιδιά μικτών γάμων και η δημιουργία συμβουλευτικού σώματος της κοινωνίας των πολιτών.
Σύμφωνα με ελληνοκυπριακές πηγές κοντά στις διαπραγματεύσεις, ο Γκουτέρες αναφέρθηκε σε αρκετά πιθανά ΜΟΕ, αλλά ζήτησε από τις δύο πλευρές να επικεντρωθούν ειδικά σε δύο: το άνοιγμα νέων οδοφραγμάτων και τις δραστηριότητες αποναρκοθέτησης.
Ελληνοκυπριακή πηγή αναφέρει ότι ένα πρώτο βήμα θα μπορούσε να είναι η ανακοίνωση του ταυτόχρονου ανοίγματος των οδοφραγμάτων Μιας Μηλιάς και Αθηένου-Πυροΐου-Αγλαντζιάς. Στη συνέχεια θα μπορούσαν να συζητηθούν περισσότερα οδοφράγματα, μετά την επίτευξη της πρώτης συμφωνίας. Για να γίνει όμως αυτό, οι δύο πλευρές θα πρέπει να ξεπεράσουν δύο βασικά εμπόδια.
Πρώτον, υπάρχει διαφωνία ως προς τη διαδρομή από την Αθηένου προς την Αγλαντζιά. Στην τελευταία συνάντηση 5+1 στη Νέα Υόρκη, τον Ιούλιο του 2025, ο ΓΓ του ΟΗΕ είχε προτείνει έναν συμβιβασμό, σύμφωνα με τον οποίο η διαδρομή θα εισχωρούσε μόνο εν μέρει στη νεκρή ζώνη. Η ελληνοκυπριακή πλευρά συμφώνησε, ενώ η τουρκοκυπριακή όχι.
Εάν συμφωνηθεί η τελική διαδρομή, το επόμενο εμπόδιο θα αφορά τον αριθμό των οδοφραγμάτων και την αρχή της αμοιβαιότητας. Οι Ελληνοκύπριοι θεωρούν την Αθηένου-Πυρόι-Αγλαντζιά ως ένα ενιαίο οδόφραγμα, το οποίο θα πρέπει να ανοίξει ταυτόχρονα με τη Μια Μηλιά. Οι Τουρκοκύπριοι θεωρούν την Αθηένου-Πυρόι και την Αγλαντζιά ως δύο ξεχωριστά οδοφράγματα, τα οποία, εφόσον ανοίξουν, θα πρέπει να αντισταθμιστούν με δύο αντίστοιχα σημεία διέλευσης που θεωρούν περισσότερο χρήσιμα για τους Τουρκοκύπριους – τη Μια Μηλιά και τη Λουρουτζίνα-Λύμπια.
Οι Ελληνοκύπριοι απαντούν ότι, εάν επιθυμείται το άνοιγμα του οδοφράγματος Λουρουτζίνα-Λύμπια, τότε, στο πνεύμα της αμοιβαιότητας, θα πρέπει να ανοίξει πέρασμα μέσω του θύλακα των Κοκκίνων, ώστε να εξυπηρετηθούν οι απομονωμένες κοινότητες της περιοχής Τηλλυρίας.
Σύμφωνα με τουρκοκυπριακή πηγή, ο χάρτης πάνω στον οποίο διεξάγονται οι συζητήσεις από τη συνάντηση της Νέας Υόρκης δεν περιλαμβάνει καν τη γεωγραφική περιοχή των Κοκκίνων. Ελληνοκυπριακή πηγή απάντησε ότι ούτε ο συγκεκριμένος χάρτης περιλαμβάνει αναφορά σε σημείο διέλευσης στη Λουρουτζίνα-Λύμπια.
Σε ό,τι αφορά την αποναρκοθέτηση, ο "Π" αντιλαμβάνεται ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά συμφωνεί με την έκκληση για μια Κύπρο απαλλαγμένη από νάρκες. Η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν υποστηρίζει την αποναρκοθέτηση σε περιοχές που δημιουργούν σοβαρές ευπάθειες ασφαλείας όσο το νησί παραμένει διαιρεμένο. Ωστόσο, έχει προτείνει εναλλακτικά την αποναρκοθέτηση σε άλλες περιοχές, πρόταση που μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει αποδεκτή από την άλλη πλευρά.
Με βάση τα πιο πάνω, μια συμφωνία στα ΜΟΕ κάθε άλλο παρά βέβαιη θεωρείται, αν και οι διαφωνίες εξαφανίζονται από τη στιγμή που επιτυγχάνονται συμφωνίες.
Διαφορετικές προσεγγίσεις στις συγκλίσεις
Σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές, η προσπάθεια του ΟΗΕ που βρίσκεται σε εξέλιξη για την καταγραφή των προηγούμενων συγκλίσεων, μέχρι και το Κραν Μοντανά, αναμένεται να ολοκληρωθεί στις αρχές Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμη σαφής εικόνα για το πώς θα αξιοποιηθεί στην πράξη το έγγραφο των «συγκλίσεων» όταν ολοκληρωθεί.
Οι συγκλίσεις αγγίζουν τόσο ζητήματα μεθοδολογίας όσο και ουσίας. Ο ΟΗΕ θα πρέπει να χειριστεί το έγγραφο κατά τρόπο που να διευκολύνει την πρόοδο και στα δύο πεδία, ανοίγοντας τον δρόμο για επανέναρξη των συνομιλιών, χωρίς παράλληλα να δημιουργεί περιθώριο για νέες διαφωνίες.
Προς το παρόν, κάθε πλευρά έχει τη δική της άποψη για τον σκοπό και την ενδεχόμενη χρήση του εγγράφου που καταρτίζει ο ΟΗΕ.
Η ελληνοκυπριακή πηγή ανέφερε ότι στόχος είναι η επαναβεβαίωση των συγκλίσεων. Ο ΟΗΕ θα μπορούσε απλώς να υποβάλει το έγγραφο στις δύο πλευρές και στις εγγυήτριες δυνάμεις, ανοίγοντας τον δρόμο για μια συνάντηση 5+1, η οποία θα αποφασίσει για την επανέναρξη των συνομιλιών στη βάση του εγγράφου των «συγκλίσεων».
Η ίδια πηγή υποστήριξε ότι το έγγραφο θα συμβάλει σε κάποιο βαθμό στην ικανοποίηση των απαιτήσεων του Έρχιουρμαν σε ό,τι αφορά τη μεθοδολογία, οι οποίες περιλαμβάνουν την αναγνώριση της πολιτικής ισότητας από την αρχή και τον σεβασμό των προηγούμενων συγκλίσεων.
Σε ό,τι αφορά το τελευταίο σημείο που θέτει ο Έρχιουρμαν για τη μεθοδολογία –την αναζήτηση διαβεβαιώσεων ότι δεν θα υπάρξει επιστροφή στο status quo σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών– η ίδια πηγή σημείωσε ότι δεν έχει σημειωθεί καμία πρόοδος.
Η τουρκοκυπριακή πηγή ανέφερε ότι η ύπαρξη προηγούμενων συγκλίσεων θα πρέπει να αναγνωριστεί «κατ’ αρχήν», χωρίς να υπάρχει ανάγκη ο ΟΗΕ να υποβάλει το δικό του έγγραφο «συγκλίσεων» στις δύο πλευρές. Κάτι τέτοιο, προειδοποίησε, θα μπορούσε να αποδειχθεί «αντιπαραγωγικό», προκαλώντας συζήτηση για ζητήματα ουσίας προτού υπάρξει πρόοδος στα ΜΟΕ ή στη μεθοδολογία.
Όταν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις, οι δύο πλευρές μπορούν να εξετάσουν λεπτομερέστερα τις συγκλίσεις, να παρουσιάσουν τα αντίστοιχα αρχεία τους και να διαπιστώσουν κατά πόσον αυτά είναι συμβατά με τη σημερινή θέση των δύο πλευρών. Εάν απαιτούνται επικαιροποιήσεις, αυτές μπορούν να αποφασιστούν με τη συναίνεση και των δύο πλευρών, ανέφερε η πηγή.
Η έννοια της λέξης «σύγκλιση» είναι ότι οι δύο πλευρές έρχονται πιο κοντά σε συγκεκριμένες ιδέες. Αυτό, όμως, δεν αποκλείει τη δυνατότητα η μία ή η άλλη πλευρά να επιθυμεί να συζητήσει συγκεκριμένες αλλαγές υπό τις σημερινές συνθήκες, πρόσθεσε.
Οι προηγούμενες συγκλίσεις είναι χρήσιμες και θα πρέπει να γίνονται σεβαστές, αλλά δεν μπορούν να καθορίσουν την τελική εικόνα μιας συμφωνίας. Αυτή θα πρέπει να διαμορφωθεί από τις ίδιες τις πλευρές όταν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις. Διαφορετικά, διερωτήθηκε η πηγή, γιατί βρίσκεται ο ΟΗΕ στο τραπέζι, εισάγοντας νέες ιδέες για να γεφυρώσει τις διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών;
Σε συνέντευξή της στον "Π" μετά την αναχώρηση του ΓΓ του ΟΗΕ από την Κύπρο, η προσωπική του απεσταλμένη Μαρία Άνχελα Ολγκίν διευκρίνισε ότι οι προηγούμενες συγκλίσεις δεν θα παρουσιαστούν στις δύο πλευρές ως ένα «μενού», από το οποίο θα επιλέξουν ό,τι θέλουν.
«Ας θυμόμαστε ότι η διακυβέρνηση, η ασφάλεια και οι εγγυήσεις, το εδαφικό και το περιουσιακό είναι βαθιά αλληλένδετα. Μια σύγκλιση σε ένα μόνο ζήτημα διατηρεί την αξία της μόνο στο πλαίσιο του συνόλου», δήλωσε.
«Το μέλλον βρίσκεται στα χέρια των ηγετών»
Η Ολγκίν διευκρίνισε επίσης ότι το μέλλον της προσπάθειας για επίλυση του Κυπριακού βρίσκεται πλέον στα χέρια των ηγετών. Για να οδηγηθούν σε μια συνάντηση 5+1, οι ηγέτες θα πρέπει να συναντώνται τακτικά και να επιτύχουν πρόοδο στα ΜΟΕ, στην ουσία και στη μεθοδολογία.
«Τα μεγαλύτερα εμπόδια παραμένουν ο φόβος της αλλαγής και η έλλειψη πολιτικής βούλησης από όλους τους εμπλεκόμενους παράγοντες», ανέφερε.
ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.
