Ο Γκουτέρες άναψε κόκκινο για τριμερή στη Νέα Υόρκη - Νέο τετ α τετ των ηγετών σήμερα

Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες απέκλεισε χθες κατηγορηματικά το ενδεχόμενο διεξαγωγής τριμερούς συνάντησης (3+1) ή διάσκεψης 5+1 στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη την ερχόμενη εβδομάδα. Ερωτηθείς από το ΚΥΠΕ κατά πόσο οι συνθήκες είναι ώριμες για κάποια από τις δύο μορφές συνάντησης, ο Γκουτέρες απάντησε: «Όχι στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης. Υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει, αλλά είμαστε αποφασισμένοι να προωθήσουμε τα πράγματα». Ανέφερε ωστόσο ότι ο ΟΗΕ είναι «αποφασισμένος να κάνει ό,τι είναι δυνατόν ώστε αυτό να πραγματοποιηθεί όταν οι συνθήκες θα είναι κατάλληλες για να είναι επιτυχής η συνάντηση» και πρόσθεσε: «Δεν μπορούμε να επαναλάβουμε τα λάθη του παρελθόντος».

Τελευταία συνάντηση σήμερα 

Η ευθύνη περνά τώρα στους δύο ηγέτες, οι οποίοι θα έχουν σήμερα την τελευταία τους συνάντηση πριν μεταβούν στη Νέα Υόρκη, όπου θα ενημερώσουν τον Γκουτέρες για όσα έχουν επιτύχει τις τελευταίες οκτώ εβδομάδες. Δεδομένης δε της απουσίας ουσιαστικής προόδου στις δύο προηγούμενες συναντήσεις, πολλά θα εξαρτηθούν από τις αποφάσεις που θα ληφθούν σήμερα:

Θα προχωρήσουν στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), είτε ξεπερνώντας το αδιέξοδο στα οδοφράγματα είτε διαμορφώνοντας ένα ευρύτερο πακέτο μικρότερων μέτρων;

Θα πλησιάσουν περισσότερο σε συμφωνία ως προς τη μεθοδολογία; Όχι μόνο σε ό,τι αφορά τις προηγούμενες συγκλίσεις, αλλά και το διαπραγματευτικό κεκτημένο, περιλαμβανομένων εγγράφων συζήτησης και εγγράφων θέσεων, καθώς και την προσέγγιση για νέες διαπραγματεύσεις. Από ποιο σημείο θα ξεκινήσουν; Πώς θα αντιμετωπίσουν τα αλληλένδετα ζητήματα;

Μπορούν να περιγράψουν το όραμά τους για τα ζητήματα ουσίας, προωθώντας τα βασικά τους συμφέροντα και ταυτόχρονα δείχνοντας κατανόηση για τις κύριες ανησυχίες και ανάγκες της άλλης πλευράς;

Μπορούν να συμφωνήσουν σε έναν κοινό στόχο και να εργαστούν εποικοδομητικά για την επίτευξή του;

Μετά τη βροχή, έρχεται ήλιος;

Αν πάντως, η συνάντηση των διαπραγματευτών τη Δευτέρα, αποτελεί προμήνυμα όσων θα ακολουθήσουν, τότε οι προσδοκίες πρέπει να παραμείνουν συγκρατημένες.

Σύμφωνα με πηγές του «Π», στη δυόμισι ωρών συζήτηση που είχαν οι διαπραγματευτές, επανέλαβαν τις θέσεις τους, χωρίς να σημειωθεί πρόοδος σε κανένα από τα θέματα που βρίσκονται στο τραπέζι. Κάθε πλευρά φαίνεται να περιμένει από την άλλη να επιδείξει την απαραίτητη πολιτική βούληση για να αρθεί το αδιέξοδο.

Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Έρχιουρμαν δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή του ότι είναι έτοιμος να συμφωνήσει σε έξι από τα επτά ΜΟΕ που έθεσε ο Γκουτέρες κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο.

Τα έξι αφορούν:

• αποναρκοθέτηση,
• παράτυπη μετανάστευση,
• αθλητικές δραστηριότητες μεταξύ νέων,
• διαχείριση κρίσεων,
• ευρωπαϊκή υπηκοότητα για παιδιά μικτών γάμων,
• δημιουργία συμβουλευτικού σώματος.

Το έβδομο μέτρο αφορά τα νέα σημεία διέλευσης.

Η τουρκοκυπριακή πλευρά υποστηρίζει ότι όταν οι δύο πλευρές πλησίασαν σε συμφωνία για τα οδοφράγματα Αθηένου-Πυροΐου-Αγλαντζιάς, Μιας Μηλιάς και Λουρουτζίνας-Λυμπιών, η ελληνοκυπριακή πλευρά έθεσε στο τραπέζι και το θέμα των Κοκκίνων.

Για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο, οι Τουρκοκύπριοι προσπάθησαν να δημιουργήσουν ένα πακέτο ΜΟΕ που να υπερβαίνει το ζήτημα των οδοφραγμάτων. Ωστόσο, σύμφωνα με τη δική τους εκτίμηση, η προσπάθεια αυτή προσέκρουσε στις κινήσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς για ακύρωση πολιτιστικών και αθλητικών εκδηλώσεων στα κατεχόμενα, οι οποίες, όπως υποστηρίζουν, υπονόμευσαν αντί να ενισχύσουν την εμπιστοσύνη.

Από την ελληνοκυπριακή οπτική, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ ζήτησε από τις δύο πλευρές να επικεντρωθούν στα οδοφράγματα και στην αποναρκοθέτηση. Όσο όμως παραμένει η διαίρεση του νησιού, η ελληνοκυπριακή πλευρά δύσκολα θα συμφωνήσει σε μια πλήρως αποναρκοθετημένη Κύπρο, αν και έχει προτείνει συγκεκριμένες περιοχές για αποναρκοθέτηση.

Σε ό,τι αφορά τα οδοφράγματα, η ελληνοκυπριακή πλευρά υποστηρίζει ότι τα Κόκκινα βρίσκονταν ανέκαθεν στη λίστα των επιδιώξεών της. Παράλληλα, έχει αρχίσει να αμφισβητεί κατά πόσο η τουρκοκυπριακή ηγεσία διαθέτει πραγματική βούληση για πρόοδο, διερωτώμενη αν είναι έτοιμη για αλλαγή ή αν το πρόβλημα βρίσκεται στην Άγκυρα και τα χέρια της είναι δεμένα.

Το έγγραφο των συγκλίσεων

Ο Γκουτέρες έχει αποδείξει στην πράξη ότι παραμένει προσηλωμένος στο Κυπριακό. Ωστόσο, τόσο ο ίδιος όσο και η προσωπική του απεσταλμένη Μαρία Άνχελα Ολγκίν θα αποχωρήσουν από τα καθήκοντά τους στο τέλος του έτους. Σύμφωνα με πηγές, καταβάλλουν έντονες προσπάθειες να αφήσουν κάτι ενεργό για τον επόμενο Γενικό Γραμματέα, αλλά ο χρόνος που απομένει για να παραμείνει «ζωντανός» ο κυπριακός φάκελος είναι περιορισμένος.

Τον περασμένο μήνα, σε συνέντευξή της στον «Π» η Ολγκίν δήλωσε ότι τα ΜΟΕ αποτελούν εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση για να υπάρξει πρόοδος, μαζί με πρόοδο στα ζητήματα ουσίας και στη μεθοδολογία. Παράλληλα, σημείωσε ότι ο ΟΗΕ εργάζεται εδώ και μήνες πάνω σε ένα «έγγραφο συγκλίσεων», το οποίο καταγράφει τις συγκλίσεις του παρελθόντος προκειμένου να διευκολυνθεί η έναρξη των διαπραγματεύσεων.

Ωστόσο, οι δύο πλευρές έχουν διαφορετική αντίληψη τόσο για τη φύση του εγγράφου, όσο και για τον τρόπο αξιοποίησής του. Η τουρκοκυπριακή πλευρά επιθυμεί μια απλή αναγνώριση των προηγούμενων συγκλίσεων επί της αρχής και θεωρεί ότι η κοινοποίηση ενός τέτοιου εγγράφου στις δύο πλευρές δεν θα ήταν βοηθητική. Η ελληνοκυπριακή πλευρά επιθυμεί να δοθεί σε όλα τα μέρη και να χρησιμοποιηθεί στην επόμενη διάσκεψη 5+1 ως βάση για την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων, επιτυγχάνοντας παράλληλα πρόοδο στη μεθοδολογία και στην ουσία. Επιπλέον, επιδιώκει να διατηρηθεί το «διαπραγματευτικό κεκτημένο», δηλαδή το σύνολο της δουλειάς που έχει γίνει επί πολλά χρόνια διαπραγματεύσεων, συμπεριλαμβανομένων όσων συζητήθηκαν μέχρι και την τελευταία ώρα στο Κραν Μοντανά.

Κοινά έγγραφα

Ο «Πολίτης» πληροφορείται ότι ο ΟΗΕ εργάζεται σήμερα πάνω σε ένα «έγγραφο συγκλίσεων» που καταγράφει τις συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν από το 2015 έως τις αρχές του 2017. Η εργασία αυτή βασίζεται σε μια σειρά κοινών εγγράφων που ετοιμάστηκαν από τις δύο πλευρές και περιλαμβάνουν συγκλίσεις, σχεδόν συγκλίσεις και αποκλίσεις σε σειρά σημαντικών ζητημάτων. Παρότι στο Κραν Μοντανά πραγματοποιήθηκε σημαντική διαπραγματευτική εργασία, θεωρείται ευρέως ότι η διάσκεψη στις ελβετικές Άλπεις δεν παρήγαγε ένα επίσημο έγγραφο συγκλίσεων.

Έγγραφα συζήτησης, έγγραφα θέσεων και ακόμη και το Πλαίσιο Γκουτέρες μπορεί να αποτελούν μέρος του διαπραγματευτικού κεκτημένου, εφόσον οι δύο πλευρές το αποφασίσουν, αλλά δεν μπορούν να θεωρηθούν συγκλίσεις.

Κατά την προετοιμασία του εγγράφου, ο ρόλος του ΟΗΕ δεν είναι να ερμηνεύσει τι ενδεχομένως ήθελαν οι δύο πλευρές, αλλά να καταγράψει με ακρίβεια το πόσο κοντά έφθασαν, όπως αυτό αποτυπώθηκε από κοινού από τις ίδιες.

Δεδομένου ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν επιθυμεί να ξεκινήσει τις διαπραγματεύσεις από το μηδέν, θα πρέπει να αποφασίσουν από ποιο σημείο θέλουν να επανεκκινήσουν και πώς θα προχωρήσουν.

Όταν ο ΟΗΕ ολοκληρώσει το «έγγραφο συγκλίσεων», θα πρέπει και ο ίδιος να αποφασίσει πώς θα το αξιοποιήσει. Ως διαμεσολαβητής, στόχος του είναι να δημιουργήσει ένα περιβάλλον που θα ευνοεί διαπραγματεύσεις ικανές να οδηγήσουν σε λύση.

Τελικά, εναπόκειται στις δύο πλευρές να επιλέξουν πώς και πότε θα αξιοποιήσουν τις συγκλίσεις του παρελθόντος και το σύνολο της εργασίας που έχει παραχθεί στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις, αναγνωρίζοντας παράλληλα την αλληλένδετη φύση των εκκρεμών ζητημάτων.

Αν όμως επιθυμούν να προχωρήσουν πέρα από το σημερινό σημείο, θα πρέπει να συμφωνήσουν όχι μόνο στα ΜΟΕ αλλά και στη μέθοδο έναρξης και διεξαγωγής των μελλοντικών διαπραγματεύσεων. Και ίσως τότε να μπορέσουν να εμπλουτίσουν το διαπραγματευτικό κεκτημένο ή ακόμη και να το ολοκληρώσουν.