Πάνω από 200 ημέρες έχουν περάσει από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν μαζικά κοινά αεροπορικά πλήγματα εναντίον του Ιράν, με αποτέλεσμα τον θάνατο αρκετών υψηλόβαθμων κυβερνητικών αξιωματούχων, με την περιοχή να βυθίζεται σε έναν πόλεμο που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Παρά την εκεχειρία και τις διπλωματικές προσπάθειες για επίτευξη συμφωνίας, η σύγκρουση έχει πλέον επεκταθεί μέχρι και την Ερυθρά Θάλασσα, διαταράσσοντας κρίσιμες εμπορικές οδούς και απειλώντας την παγκόσμια οικονομία. Η ίδια η Κύπρος βρέθηκε στη μέση, με ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος να πέφτει στην περιοχή των Βρετανικών Βάσεων στο Ακρωτήρι. Παρ’ όλα αυτά, η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα εκφράσει ότι η Κύπρος δεν είναι εχθρός και προβάλλει μια ειρηνική στάση, καλώντας τα μέρη να επιστρέψουν στον διάλογο.
Ο Πρέσβης του Ιράν στην Κύπρο, Αλιρεζά Σαλαριάν, φιλοξένησε τον «Π» στην Πρεσβεία στην οδό Αρμενίας, όπου συζητήσαμε την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, τον ρόλο της Κύπρου και τη ζωή στο Ιράν εν καιρώ πολέμου.
Επτά μήνες μετά την έναρξη του πολέμου, πώς αξιολογείτε την κατάσταση;
Η παράνομη επιθετικότητα των ΗΠΑ και του Ισραήλ συνεχίζεται ολοένα και περισσότερο μέσω οικονομικών πιέσεων, από την ημέρα της επίθεσης στις 28 Φεβρουαρίου. Το Ιράν ενήργησε και θα συνεχίσει να ενεργεί στο πλαίσιο του δικαιώματός του να υπερασπίζεται τα εθνικά του συμφέροντα, την εδαφική του ασφάλεια και την εθνική του κυριαρχία. Το σημαντικό ερώτημα είναι πάνω σε ποια νομική βάση πραγματοποιήθηκε αυτή η επίθεση. Κανένας έγκυρος διεθνής οργανισμός δεν ενέκρινε ούτε υποστήριξε μια τέτοια επίθεση. Ακόμη και βασικοί Ευρωπαίοι εταίροι των ΗΠΑ δεν υποστήριξαν αυτή την ενέργεια και δήλωσαν ότι δεν είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων. Δύο ημέρες πριν από την επίθεση, το Ιράν συμμετείχε σε διπλωματικές διαπραγματεύσεις σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα στη Γενεύη με καλή πίστη. Παρόλο που ο Πρόεδρος Τραμπ αποχώρησε από το JCPOA το 2018, κατά τη δεύτερη θητεία του, ήμασταν έτοιμοι να διαπραγματευτούμε. Και εξακολουθούμε να είμαστε, καθώς ο Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας δήλωσε ότι είμαστε έτοιμοι να διαπραγματευτούμε και να σταματήσουμε τον πόλεμο σε ολόκληρη την περιοχή.
Έχουν γίνει αρκετές απειλές από την Αμερικανική πλευρά. Ποια είναι η εμπλοκή του Ισραήλ αυτή τη στιγμή;
Νομίζω ότι τώρα βρίσκονται στο παρασκήνιο. Το λόμπι του κ. Νετανιάχου έχει πολύ καλές σχέσεις με τον Τραμπ και ορισμένους αξιωματούχους στον Λευκό Οίκο και πιστεύω πως γι’ αυτό τον έπεισαν να επιτεθεί στο Ιράν και να συνεχίσει τον πόλεμο στην περιοχή.
Νέος γύρος κυρώσεων
Πώς σας επηρεάζουν οι κυρώσεις;
Οι κυρώσεις και ο ναυτικός αποκλεισμός του Περσικού Κόλπου επηρεάζουν κυρίως τις εξαγωγές πετρελαίου, αλλά οι πολίτες επηρεάζονται άμεσα από τις κυρώσεις, κυρίως στις αεροπορικές εταιρείες. Αυτή τη στιγμή ιδιωτικές αεροπορικές εταιρείες που πραγματοποιούν πτήσεις προς και από το Ιράν έρχονται αντιμέτωποι με τιμωρητικά μέτρα. Παρόλο που κυβερνήσεις όπως της Τουρκίας και του Πακιστάν έχουν καλές σχέσεις με την Τεχεράνη, οι επιχειρήσεις δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να συνεργαστούν. Είχαμε επίσης εμπορικές συναλλαγές με ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως τη Γερμανία, την Ιταλία και τη Γαλλία, που έφταναν τα 30 δισ. δολάρια. Το ενδιαφέρον γεγονός είναι ότι η Κύπρος επηρεάζεται επίσης από αυτές τις κυρώσεις. Οι κυπριακές εξαγωγές προς το Ιράν μόνο το 2022 έφτασαν τα 35,3 εκατ. δολάρια, ενώ τώρα έχουν μειωθεί σε περίπου 500 χιλ. δολάρια, κυρίως στον φαρμακευτικό τομέα.
Οι χώρες του Κόλπου θέλουν ειρήνη
Η σύγκρουση εξαπλώνεται στην ευρύτερη περιοχή. Πώς επηρεάζει αυτό τις διμερείς σχέσεις;
Ο υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, έχει στενές επαφές με τους ομολόγους του στη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο, την Τουρκία, το Κατάρ και ακόμη και τα ΗΑΕ. Όμως, δυστυχώς, ο πόλεμος έχει πλήξει την εμπιστοσύνη μεταξύ των χωρών της περιοχής. Εμείς πάντα επιδιώκαμε τη διπλωματική οδό, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν απειλήσει το Ιράν πολλές φορές. Όμως η περισσότερη πίεση επιφέρει το αντίθετο αποτέλεσμα. Νομίζω ότι δεν έχουν διδαχθεί από τα μαθήματα του παρελθόντος. Οι χώρες του Κόλπου θέλουν να έχουν ειρήνη, να εξάγουν τα προϊόντα τους, ιδιαίτερα το πετρέλαιο. Επειδή η διαταραχή των εξαγωγών πετρελαίου επηρεάζει επίσης τις μεταφορές, τα χημικά προϊόντα και τη γεωργία.
Ποιο είναι το σχόλιό σας για τη Συμφωνία της Μέκκας; Υπήρχαν φήμες ότι και το Ιράν θα μπορούσε να ενταχθεί.
Περιμένουμε μια πρόταση. Έχουμε καλές σχέσεις με τις ιδρυτικές χώρες, ιδιαίτερα με την Τουρκία και το Πακιστάν, οπότε μια πρόσκληση θα θεωρηθεί θετικό γεγονός.
Σχέσεις Τεχεράνης - Λευκωσίας
Ο Πρόεδρος Τραμπ απείλησε πρόσφατα το Ιράν με αφανισμό, προκαλώντας απάντηση από την Τεχεράνη ότι οποιαδήποτε χώρα βοηθά τις ΗΠΑ θα θεωρείται πιθανός στόχος. Πού αφήνει αυτό την Κύπρο;
Από την αρχή της κρίσης, είχαμε πολύ καλές σχέσεις με τη Λευκωσία και οι υπουργοί Εξωτερικών διατηρούν επικοινωνία μεταξύ τους. Κατανοούμε πλήρως τη θέση και τους περιορισμούς της Κύπρου σε σχέση με τις Βρετανικές Βάσεις και πιστεύω ότι η Kυπριακή κυβέρνηση έχει καταφέρει να διατηρήσει μια δίκαιη θέση, λαμβάνοντας υπόψη τις καλές σχέσεις που έχει επίσης με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Όμως έχουν προσπαθήσει να εξισορροπήσουν αυτή τη σχέση και να δώσουν έμφαση στη διπλωματία και σε μια ουδέτερη στάση. Μέχρι τώρα έχουμε καταφέρει να αντιμετωπίσουμε με επιτυχία τις προκλήσεις και ελπίζουμε να συνεχίσουμε να το κάνουμε και στο μέλλον.
Πόσο μεγάλη είναι η ιρανική κοινότητα στην Κύπρο;
Πέρυσι, το υπουργείο Εσωτερικών κατέγραψε περίπου 1.000 Ιρανούς που διαμένουν μόνιμα στην Κύπρο, σε τέσσερις πόλεις, κυρίως στη Λεμεσό και τη Λάρνακα. Ασχολούνται κυρίως με τους επιχειρηματικούς και τεχνικούς τομείς. Μέχρι πριν από πέντε χρόνια υπήρχε απευθείας πτήση μεταξύ Τεχεράνης και Λάρνακας, διάρκειας μόλις δυόμιση ωρών, η οποία ήταν πολύ χρήσιμη και ως ενδιάμεσος σταθμός για άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η ζωή στο Ιράν σε καιρό πολέμου
Πώς επηρεάζεται η καθημερινή ζωή του ιρανικού λαού από τον πόλεμο;
Δυστυχώς υπήρξαν κάποια πλήγματα στις νότιες πόλεις, που κόστισαν τη ζωή σε Ιρανούς πολίτες. Στην Τεχεράνη τα πράγματα είναι αρκετά φυσιολογικά, οι υποδομές λειτουργούν. Το Ιράν είναι μια τεράστια χώρα που παράγει μεγάλο αριθμό αγαθών μόνη της. Παρά τις κυρώσεις, οι εισαγωγές συνεχίζονται και μπορούμε ακόμη να εξάγουμε σε γειτονικές χώρες, όπως η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράκ. Ο αποκλεισμός μας έχει επηρεάσει, αλλά όχι με τον τρόπο που περίμενε η κυβέρνηση Τραμπ.
Η ιρανική κυβέρνηση έχει κατηγορηθεί διεθνώς πολλές φορές για τα δικαιώματα των γυναικών. Ποια είναι η τρέχουσα κατάσταση;
Τα πράγματα δεν είναι όπως ήταν παλιά. Πολλές γυναίκες πλέον περπατούν στους δρόμους χωρίς μαντίλα. Ο κανόνας ισχύει μόνο στα επίσημα κυβερνητικά κτήρια. Υπάρχουν γυναίκες που φορούν τσαντόρ ως θρησκευτικό σύμβολο, αλλά δεν είναι υποχρεωτικό.
Τι άλλαξε;
Οι άνθρωποι έχουν δείξει τη στήριξή τους προς την κυβέρνηση και τον στρατό, πραγματοποιώντας διαδηλώσεις στην κεντρική πλατεία κάθε βράδυ. Συμμετέχουν και οι γυναίκες χωρίς χιτζάμπ.
Σχέσεις με Χούθι
Ο Πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι οι Χούθι συμφώνησαν να μην επιτίθενται στις ΗΠΑ. Πού αφήνει αυτό το Ιράν;
Πάντα στηρίζαμε τον λαό της Υεμένης και η θέση μας στο ζήτημα της Υεμένης είναι ότι πρέπει να λυθεί μέσω διαλόγου μεταξύ τους. Έχουν υποφέρει για αρκετό καιρό. Υποστηρίζουμε το πολιτικό τους δικαίωμα να αποφασίζουν μόνοι τους. Υπάρχει αποκλεισμός που επιβάλλεται από τη Σαουδική Αραβία, πρακτικά δεν έχουμε κανέναν τρόπο να τους στείλουμε όπλα έτσι κι αλλιώς. Είμαστε επίσης σε στενή επαφή με το Ριάντ για να βρούμε μια λύση, επειδή και οι δύο χώρες είναι μουσουλμανικές στο τέλος της ημέρας.
Ποια είναι η θέση σας για τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας;
Από την αρχή δεν υποστηρίξαμε τη ρωσική επιθετικότητα εναντίον της Ουκρανίας, αλλά βλέπουμε δύο μέτρα και δύο σταθμά. Η Ευρώπη καταδικάζει τη Ρωσία και τροφοδοτεί την Ουκρανία με δισεκατομμύρια σε αμυντικές δαπάνες, γιατί δεν καταδικάζει και τις επιθέσεις στο Ιράν; Δυστυχώς η ξένη παρέμβαση δεν σταματά τους πολέμους και χώρες όπως ο Λίβανος, η Υεμένη και ο Περσικός Κόλπος υφίστανται ζημιές.
Τι γίνεται με το Κυπριακό και την Τουρκία;
Ελπίζω κάποια μέρα το νησί να επανενωθεί, επειδή πάνω από 50 χρόνια είναι αρκετά. Έχουμε καλές σχέσεις με την Tουρκοκυπριακή κοινότητα και με την Τουρκία επίσης, και είμαι αισιόδοξος για το μέλλον. Μια ενωμένη Κύπρος μπορεί να γίνει ένας από τους οικονομικούς κόμβους της περιοχής, λόγω της στρατηγικής της θέσης.
