Στην επετειακή εκδήλωση για τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννηση του ήρωα της ΕΟΚΑ Κυριάκου Μάτση, που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Τρίτη, ο ΠτΔ είπε, μεταξύ άλλων, πως «ο αγώνας της ΕΟΚΑ είναι ο λόγος που σήμερα έχουμε ό,τι πιο ισχυρότερο διαθέτουμε, την Κυπριακή Δημοκρατία».
Αν η ΕΟΚΑ μάς χάρισε την ανεξαρτησία, γιατί αγωνιζόταν για την Ένωση;
Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι πράγματι το ισχυρότερο πολιτικό μας κεκτημένο. Όλοι το αναγνωρίζουμε! Το ερώτημα είναι αν μια ανεξάρτητη Κύπρος, που υπαινίσσεται ο Πρόεδρός μας, υπήρξε ο στόχος της ΕΟΚΑ ή ο συμβιβασμός που προέκυψε επειδή ο στόχος της ΕΟΚΑ δεν επιτεύχθηκε. Η ΕΟΚΑ αγωνίστηκε για την ένωση με την Ελλάδα και όχι για την ίδρυση ανεξάρτητου κυπριακού κράτους. Η Κυπριακή Δημοκρατία γεννήθηκε μέσα από τις Συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου ως εναλλακτική λύση στην ανέφικτη πλέον Ένωση. Εν ολίγοις, η ανεξαρτησία ήταν το αποτέλεσμα της αποτυχίας της ΕΟΚΑ να επιτύχει την ένωση. Ίσως το μεγαλύτερο ιστορικό οξύμωρο είναι ότι σήμερα κάποιοι παρουσιάζουν ως δικαίωση της ΕΟΚΑ ακριβώς εκείνο που η ίδια δεν επεδίωκε: την ανεξαρτησία της Κύπρου. Επομένως, η ερώτηση του ενός εκατομμυρίου που παραμένει αναπάντητη -και, υποψιάζομαι, θα παραμείνει ως τέτοια- είναι: «αν η ΕΟΚΑ μάς έφερε την ανεξαρτησία, γιατί πολεμούσε για την κατάργησή της πριν ακόμη αυτή γεννηθεί»;
Στον χαιρετισμό του επίσης ο ΠτΔ τονίζει: «Και για να επικεντρωθώ στη δική μας προσπάθεια, στην προσπάθεια που καταβάλλουμε για απελευθέρωση και τερματισμό της κατοχής και επανένωση της πατρίδας μας, ο αγώνας του Κυριάκου Μάτση, ο αγώνας των αγωνιστών της ΕΟΚΑ, είναι αυτός που καθορίζει μέχρι και σήμερα τις δικές μας προσπάθειες». Ομολογώ, είναι δύσκολο να κατανοηθεί το μήνυμα του Προέδρου μας. Η σημερινή προσπάθεια για λύση του Κυπριακού βασίζεται στη δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία, στην πολιτική ισότητα (όπως την καθορίζουν τα ΗΕ) των δύο κοινοτήτων και στο διεθνές δίκαιο. Καμία από αυτές τις αρχές δεν αποτελούσε στόχο της ΕΟΚΑ τη δεκαετία του 1950. Επομένως, το να παρουσιάζεται ο αγώνας της ΕΟΚΑ ως ο άμεσος πρόδρομος της σημερινής πολιτικής στρατηγικής συνιστά ιστορική αναδρομική κατασκευή. Αν οι σημερινές μας προσπάθειες καθορίζονται από την ΕΟΚΑ, τότε γιατί δεν αγωνιζόμαστε για την Ένωση; Αντίθετα, αγωνιζόμαστε για τη διάσωση της Κυπριακής Δημοκρατίας, δηλαδή ακριβώς για εκείνο που δεν ήταν ο στόχος της ΕΟΚΑ.
Στο χαιρετισμό του, επίσης, ο κ. Χριστοδουλίδης μάς λέει: «Για να υπάρχουμε σήμερα εμείς εδώ, η Εκτελεστική Εξουσία, η Νομοθετική Εξουσία, αυτό οφείλεται αποκλειστικά στον αγώνα της ΕΟΚΑ».
Με κάθε σεβασμό προς τη θυσία του Κυριάκου Μάτση και των γνήσιων αγωνιστών της ΕΟΚΑ, ο ισχυρισμός ότι η ύπαρξη της Εκτελεστικής και της Νομοθετικής Εξουσίας «οφείλεται αποκλειστικά» στον αγώνα τους δεν συνάδει με την ιστορική πραγματικότητα. Όπως έχω ήδη τονίσει, η ΚΔ προέκυψε το 1960 ως προϊόν διεθνών διαπραγματεύσεων και συμβιβασμών μέσω των Συμφωνιών Ζυρίχης και Λονδίνου, όχι ως υλοποίηση του διακηρυγμένου στόχου της ΕΟΚΑ. Επιπλέον, η αποαποικιοποίηση αποτελούσε γενικό ιστορικό ρεύμα της μεταπολεμικής εποχής. Συνεπώς, η ύπαρξη των θεσμών του κυπριακού κράτους οφείλεται σε ένα σύνολο ιστορικών, διεθνών και πολιτικών παραγόντων και όχι αποκλειστικά στη δράση μιας οργάνωσης με πολιτικό πρόγραμμα της δεκαετίας του 1950. Η αποαποικιοποίηση της Κύπρου θα ερχόταν, αν το επιδιώκαμε, χωρίς να χυθεί ούτε μια σταγόνα αίματος, όπως συνέβη σχεδόν με όλες τις υπόλοιπες 65 βρετανικές αποικίες μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχαν πολιτικές συγκρούσεις ή κοινωνικές εντάσεις αλλά η ανεξαρτησία τους δεν κατακτήθηκε μέσω παρατεταμένου ένοπλου αγώνα, όπως συνέβη εδώ. Για παράδειγμα, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που για τη Βρετανία κείνται ίσως σε περιοχές μεγαλύτερης στρατηγικής σημασίας από την Κύπρο, απέκτησαν την ανεξαρτησία τους χωρίς ένοπλο αγώνα, χωρίς να σπάσει η μύτη κανενός. Άλλωστε ο Βρετανός Πρωθυπουργός Μακμίλαν με την ιστορική ομιλία του το 1960 με τίτλο «Τhe wind of change» διακήρυξε ότι δεν θα στεκόταν εμπόδιο σε καμιά αποικία που θα επιθυμούσε να αποκτήσει την ανεξαρτησία της. Έκτοτε, καμιά βρετανική αποικία δεν παρέμεινε αποικία παρά τη θέλησή της.
Αντιτείνεται από κάποιους ότι, λόγω του «ουδέποτε» από τον Χόπκινσον το 1954, η κυπριακή ηγεσία, η λεγόμενη εθναρχία, δεν είχε άλλη επιλογή από την ένοπλη δράση. Παραλείπεται όμως το γεγονός ότι η ιδέα του ένοπλου αγώνα είχε ήδη ωριμάσει πολύ πριν από τη βρετανική αυτή δήλωση.
Εν κατακλείδι, η άποψη ότι χωρίς την ΕΟΚΑ δεν θα υπήρχε Κυπριακή Δημοκρατία είναι ιστορικά εσφαλμένη, για να μην πω γελοία. Πιο λογική ηχεί η άποψη ότι χωρίς την ΕΟΚΑ δεν θα υπήρχε ούτε ΕΟΚΑ Β΄ ούτε πραξικόπημα του 1974 ούτε προσφυγιά του 1/3 του ε/κ πληθυσμού. Η Κερύνεια θα παρέμενε η μαγευτική πόλη των 3.500 κατοίκων κι όχι των 65.000 εποίκων, ενώ η Αμμόχωστος θα επισκίαζε ακόμα κι αυτή τη Γαλλική Ριβιέρα. Η παραδοσιακή φιλία Ε/Κ -Τ/Κ δεν θα διαταρασσόταν, η ελληνική κοινότητα της Κωνσταντινούπολης δεν θα οδηγείτο στον εκπατρισμό και τον εκριζωμό. Η Ιστορία δεν είναι κατάλογος επιλεγμένων επιτυχιών. Δυστυχώς η τάση στην Κύπρο είναι να πιστώνουμε σε ένα γεγονός μόνο όσα μας βολεύουν και να αγνοούμε όσα ακολούθησαν. Αν θέλουμε όμως να είμαστε αντικειμενικοί και συνεπείς, οφείλουμε να εξετάζουμε ολόκληρη την κληρονομιά και όχι μόνο τα στοιχεία που μας βολεύουν.
*Οικονομολόγος, κοινωνικός επιστήμονας
ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.
