Η Κύπρος πλησιάζει σε μια ιστορική καμπή αναφορικά με την αξιοποίηση των ενεργειακών της πόρων. Αυτό ήταν το μήνυμα που έστειλε χθες πανηγυρικά η Κυβέρνηση, εγκρίνοντας αφενός το Σχέδιο ανάπτυξης και παραγωγής για το κοίτασμα «Κρόνος» και αφετέρου τους όρους της συμφωνίας πώλησης του «Αφροδίτη». Επί της ουσίας το Υπουργικό Συμβούλιο έδωσε το πράσινο φως στις κοινοπραξίες Eni – Total και Chevron να προχωρήσουν στη λήψη της επενδυτικής τους απόφασης, η πρώτη εντός 2026 και η δεύτερη το 2027.
Το αφήγημα της κυβέρνησης είναι πως η εμπορική αξιοποίηση των κοιτασμάτων, 15 χρόνια μετά την πρώτη ανακάλυψη, θα αναδείξει τη χώρα σε ένα σημαντικό ενεργειακό κόμβο, συμβάλλοντας παράλληλα στις προσπάθειες της ΕΕ για απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο κι ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια μέσω της διαφοροποίησης πηγών και οδεύσεων. Παράλληλα θεμελιώνεται μια ισχυρή τοπική ενεργειακή βιομηχανία που θα στηρίξει την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία νέων, ποιοτικών θέσεων εργασίας.
Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν ένα κλίμα αισιοδοξίας ότι η χώρα ενδέχεται τα επόμενα δύο χρόνια να περάσει από τη φάση των ερευνών στην πραγματική παραγωγή, με στόχο οι πρώτες ποσότητες φυσικού αερίου να φτάσουν στην αγορά το 2028. Αναμφίβολα, πρόκειται για εξελίξεις με ιδιαίτερη οικονομική και γεωπολιτική σημασία. Ωστόσο, η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στο αν και πότε θα βγει φυσικό αέριο. Εξίσου κρίσιμα ερωτήματα είναι:
Πρώτον, αν οι εξελίξεις αυτές θα μπορέσουν να λειτουργήσουν ως κίνητρο για λύση. Την πρώτη εβδομάδα του Ιούνη θα βρίσκεται στην Κύπρο, μετά από τέσσερις μήνες απουσίας, η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ, ενώ ο κύκλος των επαφών της περιλαμβάνει Αθήνα και Άγκυρα. Εσχάτως ο ΠτΔ προανήγγειλε εξελίξεις κάνοντας λόγο για το ενδεχόμενο υποβολής σχεδίου για τη λύση του κυπριακού πριν το τέλος του 2026. Δεδομένου, λοιπόν, των αξιώσεων Τουρκίας και κατεχομένων για συμμετοχή στη διαχείριση και στα έσοδα και των Τ/Κ, αλλά και της πάγιας θέσης της Λευκωσίας ότι τα έσοδα από τον φυσικό πλούτο θα διανεμηθούν δίκαια μετά τη λύση μέσω της ομοσπονδιακής κατανομής, μήπως οι συγκυρίες ευνοούν ένα νέο μομέντουμ για το κυπριακό;
Το δεύτερο ερώτημα αφορά τη διαχείριση των εσόδων που θα προκύψουν από την εμπορευματοποίηση του αερίου. Ο διαμερισμός σαφώς και δεν θα προκύψει με την έναρξη της εξόρυξης, αλλά σε βάθος χρόνου κι αφού αποσβεστούν οι επενδύσεις των εταιρειών που πήραν και το ρίσκο. Παρόλα αυτά αν καταφέρουμε να προχωρήσουμε με εξορύξεις και πώληση αερίου, θα πρέπει να καταστεί ξεκάθαρος ο τρόπος λειτουργίας του Εθνικού Ταμείου Επενδύσεων. Στη χώρα όπου τα πλοκάμια της διαπλοκής και της διαφθοράς έχουν απλωθεί παντού, η αξιοπιστία, η διαφάνεια και η λογοδοσία στη διαχείριση των κεφαλαίων, που αναμένεται να ξεπερνούν το μισό δισ. ετησίως, είναι μία πραγματική δοκιμασία. Είναι, λοιπόν, προϋπόθεση να γνωρίζουμε επακριβώς, πριν κλείσουν οι τελικές συμφωνίες, πώς θα μετατραπούν οι πόροι σε συλλογικό όφελος και δεν θα οδηγηθούμε σε λανθασμένες επιλογές και χαμένες ευκαιρίες για τη χώρα και τους μελλοτικούς πολίτες της.
