Η ανεξαρτησία ενός θεσμού ή ενός κρατικού-αιρετού αξιωματούχου, αποτελεί θεμελιώδη αρχή κάθε σύγχρονης δημοκρατίας. Ωστόσο, δεν μπορεί να ταυτίζεται με την ασυλία, ούτε να εκλαμβάνεται ως δικαίωμα άσκησης εξουσίας χωρίς έλεγχο, διαφάνεια, χρηστή διοίκηση και δημόσια λογοδοσία.
Στην Κύπρο, δυστυχώς, έχει εμπεδωθεί η εσφαλμένη και συνάμα επικίνδυνη για τη Δημοκρατία αντίληψη, ότι η θεσμική ανεξαρτησία ισοδυναμεί με απουσία ελέγχου και λογοδοσίας. Αποτέλεσμα, να επικρατεί η πεποίθηση ότι ένας ανεξάρτητος οργανισμός ή ένας ανεξάρτητος αξιωματούχος είναι, αυτομάτως, και ανέλεγκτος.
Η περίπτωση της Κυπριακής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου (ΚΟΠ) αποτελεί το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της διαχρονικής παθογένειας. Η πρόσφατη έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τον Κυπριακό Οργανισμό Αθλητισμού (ΚΟΑ), η οποία δημοσιοποιήθηκε στις 9 Ιουνίου 2026, επαναφέρει με ιδιαίτερη σαφήνεια στο προσκήνιο ένα ζήτημα που η εκτελεστική και η νομοθετική εξουσία αποφεύγουν επί σειρά ετών να αντιμετωπίσουν.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία δεν αμφισβητεί το αυτοδιοίκητο της ΚΟΠ, όπως αυτό απορρέει από τις υποχρεώσεις και το καταστατικό της FIFA και της UEFA. Αντίθετα, αναγνωρίζει ότι η θεσμική αυτή αυτονομία αποτελεί προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία της ομοσπονδίας και θα πρέπει να προστατεύεται. Εκείνο που αμφισβητεί η Ελεγκτική Υπηρεσία είναι την εσφαλμένη και ευρέως διαδεδομένη αντίληψη, ότι το αυτοδιοίκητο αποκλείει οποιαδήποτε μορφή ελέγχου, ακόμη και όταν πρόκειται για ζητήματα δημοσίου συμφέροντος.
Κράτος εν κράτει...
Η ΚΟΠ αποτελεί εδώ και χρόνια ένα ιδιόμορφο «κράτος εν κράτει». Παρότι διαχειρίζεται ζητήματα με σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές προεκτάσεις, και επηρεάζει ένα άθλημα που συγκεντρώνει έντονο δημόσιο ενδιαφέρον, δεν υπάγεται σε κανένα διαχειριστικό ή οικονομικό έλεγχο από τον ΚΟΑ και κατ' επέκταση από το κράτος.
Σε θεσμικό επίπεδο, υπόκειται μόνο στη λογοδοσία προς τη FIFA και την UEFA. Ωστόσο, ακόμη και αυτό το πλαίσιο εποπτείας έχει κατά καιρούς αμφισβητηθεί ως προς την επάρκειά του. Την παρούσα περίοδο, ο τέως πρόεδρος της ΚΟΠ, Γιώργος Κούμας, δικάζεται για παραβίαση του επαγγελματικού ασυμβίβαστου, το οποίο η FIFA και η UEFA δεν εντόπισαν ποτέ, παρότι οι ιδιωτικές επιχειρηματικές του δραστηριότητες στον χώρο των τηλεοπτικών δικαιωμάτων και των αθλητικών διοργανώσεων δεν ήταν ποτέ μυστικές. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν πρέπει να διατηρηθεί το αυτοδιοίκητο της ΚΟΠ αλλά γιατί αυτή η θεσμική αυτονομία αφέθηκε διαχρονικά να αποδυναμώσει τη δημόσια λογοδοσία.
Οι πολιτικές «πλάτες»
Γι' αυτή την απαράδεκτη κατάσταση δεν ευθύνεται μόνο η ΚΟΠ. Αντίθετα, σημαντικό μέρος της αφορά το ίδιο το κράτος, το οποίο επί δεκαετίες επέλεξε την αδράνεια και την απραξία.
Όπως πολύ εύστοχα επισημαίνει η Ελεγκτική Υπηρεσία στη σχετική της έκθεση, η εκτελεστική και η νομοθετική εξουσία αποφεύγουν να θεσπίσουν ασφαλιστικές δικλείδες διαφάνειας και χρηστής διοίκησης. Η στάση αυτή έναντι της ΚΟΠ δεν είναι τυχαία. Η διαχρονικά στενή σχέση πολιτικών προσώπων με ποδοσφαιρικούς παράγοντες έχει δημιουργήσει ένα πλέγμα αλληλεξαρτήσεων που αποθαρρύνει κάθε μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία.
Στην Κύπρο, όπου το ποδόσφαιρο υπήρξε επί δεκαετίες βαθιά πολιτικοποιημένο, οι δεσμοί αυτοί εξακολουθούν να επηρεάζουν τη δημόσια ζωή. Σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτική εξουσία σπανίως έρχεται σε ρήξη με τους αθλητικούς παράγοντες, ιδίως σε περιόδους εκλογικών αναμετρήσεων, όπου το εκτιμώμενο πολιτικό κόστος θεωρείται ιδιαίτερα υψηλό.
Το παράδειγμα Ν. Αναστασιάδη
Η ανώτατη αρχή του τόπου στον τομέα του αθλητισμού, ο ΚΟΑ, αποδέχεται το ιδιότυπο καθεστώς που διέπει την ΚΟΠ. Ομοίως, και οι υπόλοιποι θεσμικοί πυλώνες του κράτους, περιλαμβανομένης της Βουλής και της Προεδρίας της Δημοκρατίας, οι οποίοι, ουδέποτε αμφισβήτησαν ή επιχείρησαν να ανατρέψουν το υφιστάμενο πλαίσιο λειτουργίας της ΚΟΠ.
Για να είμαστε δίκαιοι με τον Νίκο Χριστοδουλίδη, θα πρέπει να σημειωθεί ότι κανένας Πρόεδρος της Δημοκρατίας μέχρι σήμερα δεν έχει επιδείξει τη βούληση που απαιτείται για μια μετωπική σύγκρουση με την ΚΟΠ.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του τέως Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Αναστασιάδη. Σε συνέντευξή του στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων, τον Οκτώβριο του 2017, είχε αναγνωρίσει δημοσίως την εκτεταμένη διαφθορά στο κυπριακό ποδόσφαιρο, προαναγγέλλοντας, μάλιστα, αυστηρότερους μηχανισμούς ελέγχου στην ΚΟΠ, νέες νομοθετικές παρεμβάσεις, καθώς και ενίσχυση των δυνατοτήτων ποινικής διερεύνησης για στημένους αγώνες. Ωστόσο, οι εξαγγελίες που αφορούσαν την υιοθέτηση αυστηρότερων μηχανισμών ελέγχου στην ΚΟΠ δεν μετουσιώθηκαν ποτέ σε πολιτική πράξη. Και η τραγική ειρωνεία: ο Νίκος Αναστασιάδης, που είχε διατρανώσει την αποφασιστικότητά του να πατάξει τη διαφθορά στο ποδόσφαιρο, ελέγχεται σήμερα ο ίδιος για υποθέσεις διαφθοράς.
Σε κάθε ώριμη δημοκρατία, οι ανεξάρτητοι θεσμοί υπόκεινται σε σαφείς μηχανισμούς λογοδοσίας χωρίς να υπονομεύεται η λειτουργική τους αυτονομία.
Κύριε Πρόεδρε, η Κύπρος δεν μπορεί και δεν πρέπει να αποτελεί εξαίρεση.
