Η συζήτηση για την επάρκεια του ηλεκτρικού ρεύματος στην Κύπρο δεν είναι θεωρητική. Στην ουσία πρόκειται για έναν πραγματικό και άμεσο κίνδυνο που αγγίζει την οικονομία, την κοινωνία και, τελικά, την ίδια την ασφάλεια της χώρας. Οι πρόσφατες διακοπές ηλεκτροδότησης αποτέλεσαν ένα ηχηρό προειδοποιητικό καμπανάκι ότι το ηλεκτρικό σύστημα λειτουργεί στα όριά του. Στην έκτακτη συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας την Παρασκευή επαναλήφθηκαν τα αυτονόητα αλλά αυτή τη φορά με ιδιαίτερα ανησυχητικούς τόνους.
Με βάση του τι έχει λεχθεί οι περισσότερες μονάδες συμβατικής παραγωγής έχουν ξεπεράσει κατά πολύ τον προβλεπόμενο κύκλο ζωής τους. Σταθμοί που σχεδιάστηκαν να λειτουργήσουν για περίπου 25 χρόνια παραμένουν σε υπηρεσία ακόμη και μετά από 45 χρόνια συνεχούς λειτουργίας. Οι συνεχείς βλάβες, η δυσκολία εξεύρεσης ανταλλακτικών και η ανάγκη να λειτουργούν ακόμη και οι μονάδες που κανονικά θα έπρεπε να αποτελούν εφεδρεία αποδεικνύουν ότι το σύστημα έχει εξαντλήσει τα περιθώρια ασφαλείας του.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η προοπτική μετά το 2029. Η υποχρεωτική απόσυρση παλαιών μονάδων, λόγω των ευρωπαϊκών περιβαλλοντικών απαιτήσεων, απειλεί να αφαιρέσει μέχρι και το 50% της σημερινής συμβατικής παραγωγικής ισχύος. Αν μέχρι τότε δεν έχουν υλοποιηθεί οι αναγκαίες υποδομές, όπως η έλευση φυσικού αερίου, η ενίσχυση της αποθήκευσης και η ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου, το ενεργειακό έλλειμμα δεν θα αποτελεί απλή πιθανότητα αλλά μια εξαιρετικά επικίνδυνη πραγματικότητα.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι η χώρα εξακολουθεί να εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από τη συμβατική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν αυξήσει σημαντικά τη συμμετοχή τους, όμως από μόνες τους δεν μπορούν να εγγυηθούν την αδιάλειπτη τροφοδοσία ενός απομονωμένου ηλεκτρικού συστήματος. Χωρίς επαρκή αποθήκευση, χωρίς ευέλικτες μονάδες παραγωγής και χωρίς διασύνδεση με άλλα δίκτυα, το σύστημα παραμένει ευάλωτο σε κάθε βλάβη, σε κάθε περίοδο ακραίας ζήτησης και σε κάθε παρατεταμένο κύμα καύσωνα.
Το ενεργειακό πρόβλημα δεν δημιουργήθηκε μέσα σε μία ημέρα ούτε μπορεί να επιλυθεί με αποσπασματικά μέτρα. Είναι αποτέλεσμα διαχρονικών καθυστερήσεων, αναβολών και λανθασμένων προτεραιοτήτων στον στρατηγικό σχεδιασμό. Χρόνια τώρα οι προειδοποιήσεις υπήρχαν. Οι ανάγκες ήταν γνωστές. Τα χρονοδιαγράμματα μετατίθεντο συνεχώς, ενώ κρίσιμα έργα δεν ολοκληρώνονταν στον χρόνο που έπρεπε.
Η χώρα δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να λειτουργεί με την ελπίδα ότι δεν θα παρουσιαστεί η επόμενη βλάβη ή ότι οι καιρικές συνθήκες θα είναι ευνοϊκές. Η πρόκληση μέχρι το 2030 είναι συγκεκριμένη και γνωστή. Εκείνο που χρειάζεται σήμερα είναι η αποφασιστικότητα να ληφθούν έγκαιρα οι αποφάσεις που απαιτούνται, ώστε η Κύπρος να μην βρεθεί αντιμέτωπη με μια ενεργειακή κρίση που θα μπορούσε και έπρεπε να είχε προληφθεί.
