Από χθες η ΕΔΕΚ έχει νέα ηγεσία. Την ώρα που γραφόταν η στήλη, το αποτέλεσμα των εσωκομματικών εκλογών δεν ήταν γνωστό. Βάσει, όμως, του τι προηγήθηκε ίσως και να μην έχει και σημασία ποιος εκλέγηκε τελικά. Διότι τα όσα παρακολουθήσαμε το τελευταίο διάστημα, έδειξαν και τις προθέσεις των εμπλεκομένων, έδειξαν και τις προοπτικές του κόμματος.
Την προεκλογική περίοδο στην ΕΔΕΚ μονοπώλησαν οι προσωπικές κόντρες, η παρελθοντολογία και μια γενικόλογη πρόταξη της ενότητας. Υποψήφιοι και στελέχη επικεντρώθηκαν στα όσα προηγήθηκαν, στο τι ηγέτη έχει ανάγκη η παράταξη σήμερα- κάποιοι επικαλέστηκαν την εμπειρία, άλλοι την ανάγκη για ανανέωση-, αν τελικά στοίχισε και πόσο η δεκαετία Σιζόπουλου. Απουσίασαν εντελώς οι πολιτικές θέσεις, η πολιτική κατεύθυνση που θα πρέπει να ακολουθήσει το κόμμα, η συζήτηση για την επόμενη μέρα. Επιβεβαιώνοντας πόσο δύσκολο θα είναι για την ΕΔΕΚ να γυρίσει σελίδα.
Το κόμμα έρχεται από ένα πολύ κακό αποτέλεσμα το οποίο το άφησε εκτός Βουλής για πρώτη φορά στην ιστορία του. Προφανώς σημαντικό μέρος της φθοράς, το χρεώνεται ο Μαρίνος Σιζόπουλος. Υπό την ηγεσία του, η ΕΔΕΚ διολίσθησε σε περαιτέρω ακραία ρητορική και ξεγυμνώθηκε σε επίπεδο στελεχών. Η δε ταύτιση με το ΕΛΑΜ που επεκτάθηκε, πέραν του Κυπριακού, σχεδόν στα πάντα- από την αποκοπή κονδυλίων που αφορούσαν υποτροφίες Τ/κ μαθητών μέχρι την πορεία για κλείσιμο των οδοφραγμάτων, δημιούργησε, από ένα σημείο και μετά, μια σύγχυση ως προς το τι η ΕΔΕΚ πρεσβεύει. Η καθίζηση, όμως, δεν ήταν αποτέλεσμα της 10ετούς παρουσίας του Μαρίνου Σιζόπουλου μόνο. Αντίθετα αυτή ήρθε ως συνέχεια μιας καθοδικής πορείας που ακολούθησε το κόμμα, όχι μόνο αριθμητικά αλλά κυρίως πολιτικά. Ο Σιζόπουλος απλά επιτάχυνε αυτή την πτώση με τις δεκάδες διαγραφές στελεχών που προχώρησε. Ούτε η απομάκρυνση του είναι αρκετή για να μπει το κόμμα σε μια νέα εποχή, όπως αποδείχθηκε τους τελευταίους μήνες. Άλλωστε πολλά από τα χαρακτηριστικά της ΕΔΕΚ του Σιζόπουλου προϋπήρχαν. Η ροπή προς τον ακραίο λόγο δεν ήταν χαρακτηριστικό της 10ετίας του μόνο, όπως δεν ήταν ούτε ο άκρατος λαϊκισμός. Δεν άλλαξε στάση το κόμμα στο Κυπριακό, στην οικονομία, στα κοινωνικά ζητήματα. Ούτε άλλαξε η γενικότερη παρουσία του. Για χρόνια η ΕΔΕΚ απέτυχε να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στον δημόσιο διάλογο. Δεν πλειοδότησε σε θέματα πολιτικής. Η ρητορική της δεν έδωσε προοπτική ή λύσεις. Ενώ επιλέγοντας το μέσο ενός βαρυφορτωμένου «κέντρου» που κινείτο όλο και πιο δεξιά, απέτυχε να προσφέρει μια πολιτική εναλλακτική. Από ένα σημείο και μετά, κατέστη αδιάφορη.
Είναι γι’ αυτό που θα ήταν λάθος η πτώση της ΕΔΕΚ να αποδοθεί εξ ‘ ολοκλήρου στον Μαρίνο Σιζόπουλο. Όπως λάθος θα ήταν να αντιμετωπιστεί η κρίση στην οποία περιήλθε η ΕΔΕΚ ως απλά κρίση προσώπων. Διότι το ζήτημα στην ΕΔΕΚ είναι βαθύτερο. Είναι η πορεία του κόμματος. Η οποία επιβεβαιώθηκε από την ίδια την εκλογική διαδικασία: κανένας δεν έδειξε να αντιλαμβάνεται τι οδήγησε την ΕΔΕΚ σε αυτόν τον κατήφορο. Κανένας δεν έδειξε να ξέρει πού θέλει να οδηγήσει την ΕΔΕΚ την επόμενη μέρα. Κανένας δεν έπεισε ότι η ΕΔΕΚ μπορεί να αποκτήσει ξανά λόγο και ρόλο.
Μέσα σ’ ένα προεκλογικό, που ακολούθησε ένα τέτοιο αποτέλεσμα, κανείς δε συζήτησε για το τι πήγε λάθος και τι θα πρέπει να αλλάξει. Οι διαφορετικές επιλογές δεν πρόταξαν διαφορετικές θέσεις. Δεν παρουσίασαν ένα όραμα για το που θέλουν να πάρουν το κόμμα. Δεν συζήτησαν, για παράδειγμα, ποια θα πρέπει να είναι η θέση της ΕΔΕΚ στο Κυπριακό. Αν απορρίπτει τη ΔΔΟ, ποια είναι η εναλλακτική που προτείνει. Δεν συζήτησαν για το ποιο πλάνο θα πρέπει το κόμμα να υπηρετήσει στην οικονομία. Δεν συζήτησαν αν μπορεί η ΕΔΕΚ, με το δικό της ιστορικό, να ταυτίζεται με την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης όσον αφορά τη σχέση με το Ισραήλ, που κατηγορείται για γενοκτονία σε βάρος του Παλαιστινιακού λαού. Ή αν μπορεί ένα σοσιαλιστικό κόμμα να είναι τόσο συντηρητικό στα ζητήματα κοινωνικών ελευθεριών.
Όπως δεν συζήτησαν ούτε τα απολύτως βασικά. Αν το κόμμα θα πρέπει να παραμείνει κομμάτι της διακυβέρνησης Χριστοδουλίδη. Ποιο είναι το κόστος που πληρώνει από αυτή τη συμπόρευση και ποιες άλλες επιλογές έχει; Aν ο φυσικός χώρος της ΕΔΕΚ είναι στο άκρο της δεξιάς, όπου κινείται σε πολλά ζητήματα ή στο χώρο της κεντροαριστεράς όπου υποτίθεται ανήκει. Και κυρίως προς τα πού θέλει να κινηθεί την επόμενη των εκλογών.
Όλοι είπαν ότι η επόμενη μέρα θα πρέπει να φέρει στην ΕΔΕΚ ενότητα και ανανέωση. Και επιχειρηματολόγησαν για το ποιος μπορεί να τις φέρει. Ενότητα, όμως, δεν μπορεί να υπάρξει αν πρώτα δεν υπάρξουν ξεκάθαρες θέσεις γύρω από τις οποίες θα οικοδομηθεί αυτή η ενότητα. Και ανανέωση δεν μπορεί να υπάρξει, ανεξαρτήτως του ποιος ηγείται από χθες, εάν δεν προηγηθεί μια ουσιαστική συζήτηση για το τι θα πρέπει να αφήσει πίσω της η ΕΔΕΚ. Πού θέλει να πάει, προς τα πού θέλει να πάει η χώρα. Ποια είναι τελικά εκείνα τα χαρακτηριστικά που την κάνουν σοσιαλιστικό κόμμα; Τι τη διαφοροποιεί από το ΔΗΚΟ ή ακόμα και το ΕΛΑΜ; Και τι είναι αυτό που καθιστά την παρουσία της στο πολιτικό σκηνικό απαραίτητη; Tο κύριο πρόβλημα της ΕΔΕΚ, άλλωστε δεν ήταν ποτέ τόσο τα πρόσωπα. Ούτε καν επί Σιζόπουλου. Ήταν πάντοτε η πολιτική ουσία. Τα όσα το κόμμα πρεσβεύει. Και τα όσα αδυνατεί να αντιληφθεί.
https://x.com/AntonisPolydoro
