Το ναυάγιο έξω από την Κερύνεια δεν είναι μόνο μια ανείπωτη ανθρώπινη τραγωδία. Δώδεκα νεκροί, δεκαέξι άνθρωποι ακόμη αγνοούμενοι και οικογένειες που περιμένουν στο λιμάνι ένα νέο από τη θάλασσα. Είναι όμως και μια σκληρή πολιτική μεταφορά για τη σημερινή Κύπρο.
Διότι η θάλασσα δεν γνωρίζει οδοφράγματα. Η φωτιά δεν ζητά ταυτότητα. Ο σεισμός δεν ενδιαφέρεται ποιος αναγνωρίζει ποιον. Και όταν ένα πλοίο βυθίζεται λίγα χιλιόμετρα από τις ακτές μας, ο άνθρωπος που παλεύει μέσα στο νερό δεν είναι Ελληνοκύπριος ή Τουρκοκύπριος, αναγνωρισμένος ή μη αναγνωρισμένος. Είναι ένας άνθρωπος που πρέπει να σωθεί.
Κι όμως, ακόμη κι εκεί καταφέραμε να χωρίσουμε την Κύπρο.
Η Κυπριακή Δημοκρατία δήλωσε έτοιμη να συνδράμει στις επιχειρήσεις διάσωσης, χωρίς να υπάρξει ανταπόκριση από την τουρκοκυπριακή πλευρά. Όπως θυμόμαστε το αντίστροφο συνέβη και στη μεγάλη πυρκαγιά της ορεινής Λεμεσού, που ξέσπασε στις 23 Ιουλίου του 2025 στην επαρχία Λεμεσού, η οποία κατέκαψε 120,7 τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή περίπου το 1,3% της συνολικής έκτασης της Κύπρου, σύμφωνα με νέα ανάλυση του Κέντρου Αριστείας «Ερατοσθένης». Είχαμε μάλιστα και δυο νεκρούς. Τότε, η Κυπριακή Δημοκρατία δεν αποδέχθηκε τουρκοκυπριακή συνδρομή. Δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Και αυτό το νόμισμα λέγεται εθνικισμός.
Το παράδοξο είναι ότι τα Ηνωμένα Έθνη μάς έχουν ήδη απαντήσει στο επιχείρημα της «αναγνώρισης». Ο Γενικός Γραμματέας επαναλαμβάνει ότι η ενίσχυση της δικοινοτικής συνεργασίας δεν μεταβάλλει τη θέση του ΟΗΕ για το καθεστώς στα κατεχόμενα και ότι οι αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας τηρούνται.
Άρα, ποιο ακριβώς πρόβλημα λύνουμε κάθε φορά που υψώνουμε το φάντασμα της αναγνώρισης;
Ή μήπως το πρόβλημα δεν είναι η αναγνώριση αλλά η απροθυμία μας να συνεργαστούμε;
Το ερώτημα γίνεται ακόμη σοβαρότερο επειδή απέναντί μας βρίσκεται πλέον ο Τουφάν Έρχιουρμαν και όχι ο Ερσίν Τατάρ. Ένας Τουρκοκύπριος ηγέτης που επανέφερε την ομοσπονδιακή προοπτική στο πολιτικό παιχνίδι και γι' αυτό ακριβώς βρίσκεται ήδη στο στόχαστρο των εθνικιστών της δικής του κοινότητας.
Ο Ταχσίν Ερτουγρούλογλου επιτίθεται ευθέως στην επιστροφή σε διαπραγματεύσεις στη βάση της ομοσπονδίας. Ο Ουνάλ Ουστέλ χρησιμοποιεί την υπόθεση της ακαδημίας της Μπαρτσελόνα για να καταγγείλει την «ελληνοκυπριακή μισαλλοδοξία». Και ο Τουφάν Έρχιουρμαν απαντά με επιστολές προς ΟΗΕ και ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι η ελληνοκυπριακή ηγεσία κινείται αντίθετα από τις εκκλήσεις του Γενικού Γραμματέα.
Κάπου εδώ ο Νίκος Χριστοδουλίδης οφείλει να αναρωτηθεί ποιον τελικά εξυπηρετεί η πολιτική του. Διότι το έργο το έχουμε ξαναδεί και είναι δύσκολο να πιστέψουμε στην ίδια φάρσα.
Όταν ο Μουσταφά Ακιντζί επιχειρούσε να κρατήσει ανοικτό τον δρόμο της ομοσπονδιακής λύσης, η Λευκωσία του Νίκου Αναστασιάδη δεν αντιλήφθηκε —ή δεν θέλησε να αντιληφθεί— ότι κάθε αποτυχία, κάθε αδιέξοδο και κάθε ελληνοκυπριακή υπαναχώρηση, ενίσχυαν εκείνους που έλεγαν στους Τουρκοκυπρίους: «Βλέπετε; Με αυτούς δεν γίνεται».
Το αποτέλεσμα ήταν να μας προκύψει ένας Τατάρ με τη γνωστή πολιτική των δύο κρατών. Οι Τ/Κ όμως στις «εκλογές» έστειλαν το Τατάρ στο σπίτι του και ανέδειξαν στην ηγεσία τους τον Τουφάν Έρχιουρμαν.
Σήμερα δεν χρειάζεται να επαναλάβουμε το ίδιο λάθος (δεν ήταν τελικά λάθος, ήταν επιλογή) διώχνοντας τον σοφό Ακιντζί.
Οι πρόωρες «εκλογές» της 6ης Δεκεμβρίου στα κατεχόμενα, μετατρέπονται ήδη σε μάχη μεταξύ ΚΕΕ και ΡΤΚ. Το κόμμα του Έρχιουρμαν θέλει την πρωτιά και μια κυβέρνηση που θα στηρίζει τη νέα πολιτική κατεύθυνση. Κάθε κίνηση της Λευκωσίας που μπορεί να παρουσιαστεί ως εχθρική προς τους Τουρκοκυπρίους είναι δώρο στους πολιτικούς αντιπάλους του.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη ευθύνη του Προέδρου.
Δεν του ζητεί κανείς να παρέμβει στις τουρκοκυπριακές εκλογές. Του ζητείται ακριβώς το αντίθετο: να πάψει να παράγει επιχειρήματα για εκείνους που θέλουν να αποδείξουν ότι η ομοσπονδία πέθανε.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες, άλλωστε, προειδοποίησε τον Ιούλιο ότι υπάρχει ένα σημερινό «παράθυρο ευκαιρίας» για πρόοδο, το οποίο δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Και επεσήμανε ότι, παρά την εντατικοποίηση του διαλόγου, συμφωνημένα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης παραμένουν ανεφάρμοστα.
Πόσο καθαρότερα πρέπει να μας το πουν;
Το ναυάγιο της Κερύνειας θα μπορούσε να είχε γίνει η στιγμή κατά την οποία οι δύο κοινότητες θα έλεγαν το αυτονόητο: όταν κινδυνεύει μια ανθρώπινη ζωή, δεν υπάρχει βορράς και νότος.
Δεν έγινε.
Και αυτό είναι ίσως το πραγματικό μας ναυάγιο.
Διότι όσο ο ελληνοκυπριακός εθνικισμός βλέπει «αναγνώριση» πίσω από κάθε συνεργασία και ο τουρκοκυπριακός εθνικισμός βλέπει «δύο κράτη» πίσω από κάθε αδιέξοδο, οι δύο πλευρές εργάζονται - συνειδητά ή όχι - για το ίδιο αποτέλεσμα: την οριστική διχοτόμηση.
Τα Ηνωμένα Έθνη μάς δείχνουν τον δρόμο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δημιουργήσει εργαλεία συνεργασίας, ακόμη και μέσω του Κανονισμού της Πράσινης Γραμμής. Και η ίδια η γεωγραφία μάς φωνάζει καθημερινά ότι σε αυτό το μικρό νησί κανείς δεν μπορεί πραγματικά να σωθεί μόνος του.
Χρειαζόμαστε λοιπόν λιγότερη πολιτική της σημαίας και περισσότερη πολιτική της κοινής πατρίδας. Γιατί κάποια στιγμή πρέπει να αποφασίσουμε: Θέλουμε να κερδίσουμε άλλη μία μάχη εναντίον των Τουρκοκυπρίων ή θέλουμε να κερδίσουμε πίσω την Κύπρο;
