Η συζήτηση γύρω από το λογισμικό του Γενικού Συστήματος Υγείας επικεντρώνεται εδώ και χρόνια στις διακοπές λειτουργίας και στην αργή απόδοση του συστήματος. Και όχι άδικα. Όταν το σύστημα «πέφτει», η καθημερινή λειτουργία των ιατρείων αποδιοργανώνεται, οι ασθενείς ταλαιπωρούνται και η παροχή φροντίδας υγείας δυσχεραίνεται. Το πρόβλημα αυτό είναι υπαρκτό και σοβαρό και δεν πρέπει να υποβαθμίζεται.
Ωστόσο, η πρόσφατη έρευνα του ΠΙΣ φέρνει στο προσκήνιο μια εξίσου ανησυχητική διάσταση, ότι τα προβλήματα του λογισμικού δεν περιορίζονται στις ημέρες που αυτό είναι αργό ή εκτός λειτουργίας. Αντιθέτως, οι γιατροί καταγράφουν σημαντικές δυσλειτουργίες ακόμη και όταν το σύστημα «δουλεύει».
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, οι χρήστες του συστήματος εντοπίζουν πρακτικά προβλήματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινή ιατρική πράξη: απώλεια δεδομένων μετά από καταχώριση, απουσία δυνατότητας προσωρινής αποθήκευσης, δυσκολία πρόσβασης στο πλήρες ιατρικό ιστορικό των ασθενών αλλά και πρωτόκολλα που χαρακτηρίζονται δυσνόητα ή δύσχρηστα. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται από τους γιατρούς σε ιατρικά πρωτόκολλα που είναι κακώς μεταφρασμένα, με ασάφειες και ανάμειξη ελληνικών και αγγλικών όρων, γεγονός που, όπως επισημαίνουν, δεν στηρίζει την κλινική κρίση αλλά την περιπλέκει. Πρόκειται για ζητήματα που δεν σχετίζονται με φόρτο, διακοπές ή τεχνικές βλάβες αλλά με τον ίδιο τον σχεδιασμό και τη λειτουργικότητα του συστήματος.
Δεν μπορεί να παραγνωριστεί ο ρόλος του Υπουργείου Υγείας, στο οποίο λειτουργεί τμήμα εποπτείας του ΓεΣΥ. Γνωρίζουν οι επαγγελματίες υγείας πού μπορούν να απευθύνουν τα παράπονά τους; Πώς αξιοποιούνται αυτά τα δεδομένα; Και ποιες παρεμβάσεις έγιναν προς τον ΟΑΥ για τη βελτίωση του λογισμικού;
Με άλλα λόγια, οι γιατροί περιγράφουν ένα σύστημα που, ακόμη και όταν είναι διαθέσιμο, δεν τους επιτρέπει να εργαστούν με τον τρόπο που απαιτεί η κλινική πράξη. Και αυτό δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι πυρήνας του προβλήματος.
Εδώ ανακύπτει και το ερώτημα του χρόνου. Το λογισμικό του ΓεΣΥ βρίσκεται σε εφαρμογή εδώ και περίπου επτά χρόνια. Το διάστημα αυτό δεν μπορεί πλέον να αποδίδεται σε «παιδικές ασθένειες» ή σε μεταβατική φάση. Όταν βασικά λειτουργικά ζητήματα επιμένουν επί σειρά ετών, το πρόβλημα δεν είναι η πολυπλοκότητα του εγχειρήματος αλλά η αδυναμία ουσιαστικής βελτίωσης με βάση την εμπειρία των χρηστών.
Σε αυτό το πλαίσιο, το οικονομικό σκέλος δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η ανάπτυξη και υλοποίηση του λογισμικού κόστισε περίπου €39 εκατ., ενώ η ετήσια δαπάνη για τη συντήρηση και υποστήριξή του ανέρχεται σήμερα σε περίπου €7,6 εκατ. Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι απλώς το ύψος του κόστους αλλά η σχέση κόστους και αποτελέσματος. Όταν ένα σύστημα με τόσο μεγάλο οικονομικό αποτύπωμα εξακολουθεί να παρουσιάζει επαναλαμβανόμενα, πρακτικά προβλήματα στην καθημερινή χρήση, τότε το θέμα παύει να είναι τεχνικό και γίνεται ζήτημα δημόσιας πολιτικής.
Οι συζητήσεις για την «επόμενη μέρα» μετά τη λήξη της σύμβασης και την πρόθεση του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας να αναλάβει τον συντονισμό του λογισμικού δεν αρκούν από μόνες τους. Η αλλαγή διαχειριστικού μοντέλου, ακόμη και με υπεργολάβους, δεν εγγυάται βελτίωση αν δεν συνοδευτεί από ουσιαστική επαναξιολόγηση του συστήματος, με κεντρικό ρόλο στους γιατρούς που το χρησιμοποιούν καθημερινά.
Τέλος, δεν μπορεί να παραγνωριστεί ο ρόλος του Υπουργείου Υγείας, στο οποίο λειτουργεί τμήμα εποπτείας του ΓεΣΥ. Γνωρίζουν οι επαγγελματίες υγείας πώς και πού μπορούν να απευθύνουν τα παράπονά τους; Πώς αξιοποιούνται αυτά τα δεδομένα; Και ποιες παρεμβάσεις έγιναν προς τον ΟΑΥ για τη βελτίωση του λογισμικού;
Το ζητούμενο, τελικά, δεν είναι απλώς ένα σύστημα που «δεν πέφτει». Είναι ένα σύστημα που, όταν λειτουργεί, εξυπηρετεί ουσιαστικά την ιατρική πράξη. Αν αυτό δεν επιτευχθεί καμία τεχνική λύση ή αλλαγή σύμβασης δεν θα είναι αρκετή.
