Σε ζήτημα ασφάλειας ασθενών και προστασίας της υγείας των ίδιων των γιατρών μετατρέπεται το θέμα των εξαντλητικών ωραρίων των ειδικευόμενων και εξειδικευόμενων ιατρών στα δημόσια νοσηλευτήρια. Με επιστολή της προς τον υπουργό Εργασίας, η Συντεχνία Ειδικευομένων και Άλλων Νέων Ιατρών Κύπρου (ΣΕΑΝΙΚ) απαντά στις προηγούμενες αναφορές του Μαρίνου Μουσιούττα, θέτοντας το ζήτημα στη βάση της ισχύουσας νομοθεσίας και προειδοποιώντας ότι η υπέρβαση του ανώτατου ορίου εργασίας δεν αφορά μόνο τα εργασιακά δικαιώματα των γιατρών, αλλά και την ασφάλεια των ασθενών που καλούνται να περιθάλψουν.
Η επιστολή της ΣΕΑΝΙΚ εστάλη με αφορμή την απάντηση του υπουργού Εργασίας σε κοινοβουλευτική ερώτηση του βουλευτή του ΑΚΕΛ Γιώργου Κουκουμά, ο οποίος είχε θέσει το ζήτημα των συνθηκών εργασίας των ειδικευόμενων ιατρών. Στην απάντησή του, ο υπουργός είχε αναφέρει ότι οι ειδικευόμενοι έχουν δικαίωμα να άρουν τη συναίνεσή τους για εργασία πέραν των 48 ωρών εβδομαδιαίως. Την ίδια ώρα, όμως, σημείωνε ότι, στο πλαίσιο της ειδίκευσης, μια τέτοια επιλογή ενδέχεται να επηρεάζει την ολοκλήρωση της ειδικότητας, καθώς αυτή προϋποθέτει συγκεκριμένες απαιτήσεις, μεταξύ των οποίων αριθμό εφημεριών και παρουσία στον χώρο εργασίας.
Σύμφωνα με την απάντηση του υπουργού, η απασχόληση πέραν του ορίου ενδέχεται να είναι αναγκαία ώστε οι ειδικευόμενοι να ολοκληρώσουν το πρόγραμμα ειδίκευσής τους εντός του χρονικού πλαισίου της σύμβασής τους και να αποκτήσουν την απαραίτητη κλινική εμπειρία. Ο υπουργός είχε επισημάνει ότι κάθε υπέρβαση των 48 ωρών πρέπει να γίνεται με συναίνεση και να συνοδεύεται από αντισταθμιστική ανάπαυση.
Το 48ωρο στον νόμο
Η ΣΕΑΝΙΚ απαντά ότι από την τοποθέτηση του υπουργείου «διαφάνηκε η ελλιπής γνώση» επί του θέματος και ζητά συνάντηση για συζήτηση. Στην επιστολή της παραθέτει πρόνοιες της κυπριακής νομοθεσίας περί οργάνωσης του χρόνου εργασίας, υπενθυμίζοντας ότι ο όρος «εργαζόμενος» περιλαμβάνει και τον ειδικευόμενο ιατρό. Η ίδια νομοθεσία προβλέπει ότι ο χρόνος εργασίας ανά εβδομάδα δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 48 ώρες κατά μέσο όρο, συμπεριλαμβανομένων των υπερωριών.
Καθοριστική είναι και η πρόνοια για την υπέρβαση του 48ώρου. Αυτή προϋποθέτει συναίνεση του εργαζομένου, ενώ ο εργαζόμενος δεν πρέπει να υφίσταται καμία επίπτωση εάν δεν δεχτεί να εκτελέσει την επιπλέον εργασία. Παράλληλα, ο εργοδότης οφείλει να τηρεί αρχείο για όσους εργάζονται πέραν του ορίου, ενώ η αρμόδια αρχή έχει δικαίωμα να απαγορεύει ή να περιορίζει την υπέρβαση για λόγους ασφάλειας και υγείας.
Το σημείο αυτό βρίσκεται στον πυρήνα της αντιπαράθεσης. Από τη μία, ο υπουργός αναγνώρισε το δικαίωμα άρσης της συναίνεσης, από την άλλη όμως συνέδεσε την άρνηση υπέρβασης του 48ώρου με πιθανές επιπτώσεις στην ολοκλήρωση της ειδικότητας. Η ΣΕΑΝΙΚ αντιπαραβάλλει τη ρητή πρόνοια της νομοθεσίας ότι ο εργαζόμενος δεν πρέπει να υφίσταται καμία επίπτωση εάν δεν δεχτεί να εργαστεί πέραν του ορίου.
Κόπωση και λάθη
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ανάπαυση. Η συντεχνία σημειώνει ότι, πέραν της υπέρβασης του ανώτατου εβδομαδιαίου ωραρίου, δεν παρέχεται ο προβλεπόμενος και απαραίτητος αντισταθμιστικός χρόνος ανάπαυσης. Η νομοθεσία προβλέπει ημερήσια ανάπαυση 11 συνεχόμενων ωρών και εβδομαδιαία ανάπαυση, ενώ ο επαρκής χρόνος ανάπαυσης ορίζεται ως αναγκαίος, ώστε οι εργαζόμενοι να μην προκαλούν σωματικές βλάβες στους ίδιους, σε συναδέλφους ή σε τρίτους και να μη βλάπτουν την υγεία τους λόγω κόπωσης ή άτακτων ρυθμών εργασίας.
Η ΣΕΑΝΙΚ αναφέρει ότι ειδικευόμενοι και εξειδικευμένοι ιατροί στα κρατικά νοσηλευτήρια εργάζονται εδώ και χρόνια, μέχρι και πέραν του διπλάσιου του ανώτατου ορίου των 48 ωρών εβδομαδιαίως. Οι αρμόδιοι φορείς, όπως αναφέρει, δεν διατηρούν αρχείο με το ωράριο εργασίας κάθε ειδικευόμενου, παρότι η τήρηση τέτοιου αρχείου αποτελεί μέρος του πλαισίου ελέγχου της υπέρβασης.
Το επιχείρημα ότι οι υπερβολικές ώρες εργασίας υπηρετούν την εκπαίδευση υποδομείται επίσης στην επιστολή. Η ΣΕΑΝΙΚ σημειώνει ότι η εκπαίδευση αυξάνεται με τις ώρες εργασίας μέχρι ενός σημείου, πέραν του οποίου, η εξάντληση λειτουργεί αντίστροφα. Ένας εξαντλημένος γιατρός, όπως αναφέρει, είναι αδύνατο να εκπαιδευτεί ουσιαστικά.
