Τρεις εκθέσεις, τρία διαφορετικά πεδία ελέγχου και ένα κοινό συμπέρασμα: η ασφάλεια των μαθητών εξακολουθεί να σκοντάφτει σε κενά εποπτείας, καθυστερήσεις και υποχρεώσεις που συχνά μένουν στα χαρτιά. Από τα λεωφορεία που μεταφέρουν τα παιδιά μέχρι τις αίθουσες στις οποίες κάνουν μάθημα και τα μέτρα που θα έπρεπε να τα προστατεύουν σε περίπτωση πυρκαγιάς ή άλλης έκτακτης ανάγκης, η Ελεγκτική Υπηρεσία καταγράφει μια αλυσίδα αδυναμιών που δεν αφήνει χώρο για εφησυχασμό. Από μόνη της, καθεμία από τις εκθέσεις αναδεικνύει ένα διαφορετικό πρόβλημα. Μαζί, όμως, συνθέτουν μια συνολική εικόνα που εγείρει εύλογα ερωτήματα για το επίπεδο ασφάλειας που διασφαλίζεται σήμερα στα δημόσια σχολεία.
Ακατάλληλα λεωφορεία
Η αφετηρία του προβλήματος βρίσκεται πριν ακόμη οι μαθητές φτάσουν στο σχολείο. Οι επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές σε σχολικά λεωφορεία αλλά και περιστατικά με οχήματα που έχασαν τροχούς εν κινήσει οδήγησαν στη διενέργεια έκτακτου τεχνικού ελέγχου του στόλου. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, αποκάλυψε ότι τα περιστατικά αυτά δεν ήταν μεμονωμένα αλλά ανέδειξαν σοβαρές αδυναμίες στην επιθεώρηση, την εποπτεία και τη συμμόρφωση των οχημάτων που μεταφέρουν καθημερινά χιλιάδες μαθητές. Συγκεκριμένα:
- Το 53% των σχολικών λεωφορείων δεν παρουσιάστηκε στον υποχρεωτικό έκτακτο τεχνικό έλεγχο. Το 35% των λεωφορείων που τελικά ελέγχθηκαν κρίθηκε ακατάλληλο.
- Το 14% όσων λεωφορείων προσήλθαν στα δημόσια ΚΕΜΟ δεν διέθετε πιστοποιητικό ΙΚΤΕΟ εντός του απαιτούμενου τριμήνου.
- Στον έκτακτο έλεγχο παρουσιάστηκαν κυρίως λεωφορεία του νεότερου στόλου, παρότι οι οδηγίες προέβλεπαν να προηγηθούν τα παλαιότερα, γεγονός που, σύμφωνα με την Ελεγκτική, ενδέχεται να υποεκτιμά την πραγματική έκταση του προβλήματος.
- Το 19% των λεωφορείων που απορρίφθηκαν στα ΚΕΜΟ είχαν προηγουμένως περάσει επιτυχώς από ΙΚΤΕΟ, σε ορισμένες περιπτώσεις λίγες μόλις ημέρες νωρίτερα και με ελάχιστη διαφορά στα καταγεγραμμένα χιλιόμετρα.
- Δύο σχολικά λεωφορεία που τυλίχθηκαν στις φλόγες τον Σεπτέμβριο και τον Νοέμβριο του 2025 είχαν εγκριθεί από ΙΚΤΕΟ αλλά δεν είχαν παρουσιαστεί εγκαίρως στον έκτακτο έλεγχο.
- Πέντε σχολικά λεωφορεία που είχαν κριθεί ακατάλληλα από το Τμήμα Οδικών Μεταφορών στην Αμμόχωστο συνέχισαν να εκτελούν μαθητικά δρομολόγια χωρίς πιστοποιητικό καταλληλότητας σε ισχύ.
«Ρίζωσαν» οι λυόμενες
Τα ζητήματα ασφάλειας, ωστόσο, δεν σταματούν με την άφιξη των μαθητών στο σχολείο. Περνώντας το κατώφλι των σχολικών μονάδων, συναντούν ένα ακόμη πρόβλημα που η Ελεγκτική καταγράφει σε δεύτερη ειδική έκθεσή της: λυόμενες αίθουσες που έπαψαν προ πολλού να αποτελούν προσωρινή λύση και, σε αρκετές περιπτώσεις, συνοδεύονται από ελλείψεις που επηρεάζουν την ασφάλεια και τη λειτουργικότητα των σχολείων. Συγκεκριμένα:
- Περισσότερες από 500 προκατασκευασμένες αίθουσες εκτιμάται ότι βρίσκονται σήμερα στα δημόσια σχολεία, ενώ το ΥΠΑΝ δεν διαθέτει επικαιροποιημένο κεντρικό μητρώο.
- Σε δείγμα 29 λυόμενων αιθουσών, οι 15 παρέμεναν στα ίδια σχολεία για τουλάχιστον πέντε χρόνια, ενώ στο Γ΄ Νηπιαγωγείο Ύψωνα καταγράφηκε αίθουσα που χρησιμοποιείται από τον Αύγουστο του 2014.
- Η Ελεγκτική καταγράφει ευρήματα που αναδεικνύουν σοβαρές ελλείψεις τόσο στην ασφάλεια όσο και στη λειτουργικότητα των σχολικών μονάδων. Μεταξύ άλλων, εντοπίστηκαν λυόμενες που δεν συνδέονται με τα υπόλοιπα κτήρια μέσω στεγασμένων διαδρόμων, δυσκολίες στη μετακίνηση των παιδιών προς τις τουαλέτες, επικίνδυνες κλίσεις στις αυλές, απουσία προστατευτικών κιγκλιδωμάτων και χειρολαβών αλλά και περιορισμός του διαθέσιμου χώρου για ασφαλή διακίνηση και δραστηριότητες.
- Οι προκατασκευασμένες αίθουσες τοποθετούνται χωρίς τυποποιημένη μελέτη χωροθέτησης και χωρίς την προβλεπόμενη πολεοδομική συναίνεση, παρότι σε αρκετές περιπτώσεις αποτελούν μακροχρόνια επέκταση των σχολικών μονάδων.
- Παράλληλα, 32 από τα 272 δημόσια νηπιαγωγεία λειτουργούσαν πάνω από τη χωρητικότητά τους, ενώ από τα 240 νηπιαγωγεία χωρίς λυόμενες, τα 230 (96%) λειτουργούσαν κάτω από το 100% της χωρητικότητάς τους, στοιχείο που αναδεικνύει σημαντικές ανισορροπίες στην κατανομή του μαθητικού πληθυσμού.
- Η Ελεγκτική επισημαίνει ότι η μόνη μόνιμη λύση είναι η ανέγερση και επέκταση σχολείων, την ώρα που έργα ύψους €27,8 εκατ., με ολοκληρωμένες μελέτες, παρέμεναν χωρίς χρηματοδότηση.
Πυροασφάλεια ούτε στα χαρτιά
Το «παζλ» των κενών ασφαλείας έρχεται να συμπληρώσει η τρίτη έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, η οποία είδε χθες το φως της δημοσιότητας και εξετάζει την πυροπροστασία, την ηλεκτρολογική ασφάλεια, τις Γραπτές Εκτιμήσεις Κινδύνων και τα Σχέδια Πολιτικής Άμυνας στα δημόσια σχολεία. Η εικόνα που προκύπτει είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς η Ελεγκτική διαπιστώνει σημαντικό χάσμα μεταξύ των κανόνων που υπάρχουν και της εφαρμογής τους στην πράξη. Συγκεκριμένα:
- Οι Γραπτές Εκτιμήσεις Κινδύνων και τα Σχέδια Πολιτικής Άμυνας λειτουργούν σε μεγάλο βαθμό ως τυπική υποχρέωση και όχι ως ουσιαστικά εργαλεία πρόληψης. Το ΥΠΑΝ παραλαμβάνει τα έγγραφα αλλά δεν αξιολογεί συστηματικά την πληρότητα και την ποιότητά τους ούτε παρακολουθεί κατά πόσο εφαρμόζονται τα διορθωτικά μέτρα που προτείνονται.
- Σε δείγμα 20 σχολικών μονάδων, οι 13 είτε δεν είχαν υποβάλει είτε είχαν υποβάλει ελλιπείς Γραπτές Εκτιμήσεις Κινδύνων ή Σχέδια Πολιτικής Άμυνας, ενώ μόλις επτά σχολεία διέθεταν και τα δύο απαιτούμενα έγγραφα.
- Από τα 737 δημόσια σχολεία, μόνο 496 είχαν επιθεωρηθεί διαχρονικά από την Πυροσβεστική Υπηρεσία, ενώ μόλις 126 είχαν λάβει έστω μία φορά Πιστοποιητικό Πυροπροστασίας.
- Σε δείγμα 25 σχολείων, κανένα δεν διέθετε Πιστοποιητικό Πυροπροστασίας σε ισχύ, ενώ μόλις 11 είχαν έγκυρη Έκθεση Υφιστάμενης Κατάστασης Ηλεκτρικής Εγκατάστασης.
- Οι επιθεωρήσεις κατέγραψαν ελλείψεις, όπως ανεπαρκή αριθμό πυροσβεστήρων, απουσία χειρολαβών και συρτών πανικού, προβλήματα στον φωτισμό ασφαλείας, ελλιπή σήμανση εξόδων κινδύνου και ανεπάρκειες στα λεβητοστάσια. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι ελλείψεις παρέμεναν εκκρεμείς ακόμη και μετά από διαδοχικούς ελέγχους.
- Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στις Τεχνικές Σχολές, όπου καμία δεν διέθετε Πιστοποιητικό Πυροπροστασίας σε ισχύ και μόνο μία είχε έγκυρη ηλεκτρολογική έκθεση, παρά τον αυξημένο κίνδυνο λόγω εργαστηρίων και εξοπλισμού.
- Το ΥΠΑΝ δεν διαθέτει συγκεντρωμένη εικόνα για το ποια σχολεία διαθέτουν τα απαιτούμενα πιστοποιητικά, ενώ η Ελεγκτική επισημαίνει ότι στα δημόσια σχολεία εφαρμόζεται ηπιότερο πλαίσιο από ό,τι στα ιδιωτικά, με τον Γενικό Ελεγκτή να διερωτάται αν οι μαθητές τους αντιμετωπίζονται ως «μαθητές δεύτερης κατηγορίας».
