Η ορεινή Κύπρος γιόρτασε στο «Πάμε Τρόοδος 3»

Με αθρόα προσέλευση χιλιάδων επισκεπτών από κάθε γωνιά της Κύπρου πραγματοποιήθηκε για τρίτη συνεχόμενη χρονιά στις 6 Σεπτεμβρίου το φεστιβάλ «Πάμε Τρόοδος 3» στους χώρους της Προεδρικής Κατοικίας Τροόδους. Η διοργάνωση, η οποία τείνει πλέον να εδραιωθεί ως ένας σταθερός ετήσιος θεσμός για τα πολιτιστικά δρώμενα του τόπου, κατάφερε να μετατρέψει ένα από τα πλέον ιστορικά και αυστηρώς περιφρουρούμενα δημόσια κτήρια της Κύπρου σε έναν ανοικτό, ζωντανό πυρήνα πολιτισμού, παράδοσης και τοπικής επιχειρηματικότητας.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία της Πρώτης Κυρίας της Δημοκρατίας, Φιλίππας Καρσερά Χριστοδουλίδη, και συνδιοργανώθηκε από το Υφυπουργείο Τουρισμού, το Υφυπουργείο Πολιτισμού, το Γραφείο Επιτρόπου Ανάπτυξης Ορεινών Κοινοτήτων, καθώς και το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών.

Κεντρικός άξονας της φετινής συνάντησης ήταν η ουσιαστική διασύνδεση των αστικών κέντρων με την περιφέρεια, η προβολή των ορεινών παραγωγών και η καλλιέργεια μιας βιώσιμης σχέσης των νεότερων γενεών με την άυλη πολιτιστική κληρονομιά του νησιού.

Κτήριο με ιστορία

Η επιλογή της Προεδρικής Κατοικίας Τροόδους ως έδρας της διοργάνωσης φέρει ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό βάρος, προσδίδοντας στο φεστιβάλ έναν χαρακτήρα που ξεπερνά τα όρια μιας τυπικής υπαίθριας αγοράς. Το επιβλητικό συγκρότημα ανεγέρθηκε μεταξύ των ετών 1879 και 1880 υπό τις οδηγίες του πρώτου Βρετανού Ύπατου Αρμοστή στην Κύπρο, Sir Garnet Wolseley. Στόχος της κατασκευής του ήταν να αποτελέσει τη θερινή έδρα της αποικιακής διοίκησης, καθώς κατά τους θερινούς μήνες η ζέστη της Λευκωσίας υποχρέωνε τη μεταφορά του διοικητικού μηχανισμού στις ορεινές κορυφές του Τροόδους. Για δεκαετίες, το κτίσμα παρέμενε ένας χώρος αυστηρά απρόσιτος για τη συντριπτική πλειονότητα του τοπικού πληθυσμού.

Μετά την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960, η κατοικία περιήλθε στην κυριότητα του κράτους, διατηρώντας τον χαρακτήρα της ως θερινή διαμονή του εκάστοτε Προέδρου της Δημοκρατίας, φιλοξενώντας παράλληλα κατά καιρούς ξένους ηγέτες και επίσημες αντιπροσωπείες. Στο πλαίσιο του «Πάμε Τρόοδος 3», οι πύλες του ιστορικού αυτού χώρου παρέμειναν ανοικτές καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας. Εκατοντάδες οικογένειες, ηλικιωμένοι αλλά και νέοι είχαν την ευκαιρία να περιηγηθούν στους φροντισμένους κήπους, να δουν από κοντά την αρχιτεκτονική της περιόδου της Αγγλοκρατίας και να ξεναγηθούν στους εσωτερικούς χώρους του κτηρίου. Η πρωτοβουλία αυτή επαναπροσδιορίζει ουσιαστικά τη σχέση των πολιτών με τη δημόσια περιουσία, μετατρέποντας έναν χώρο εξουσίας σε πεδίο κοινωνικής και πολιτιστικής αλληλεπίδρασης.

Τοπική παραγωγή

Στο επίκεντρο της διοργάνωσης βρέθηκαν οι ίδιοι οι άνθρωποι της κυπριακής υπαίθρου. Δεκάδες παραγωγοί, οικογενειακές βιοτεχνίες, τεχνίτες και χειροτέχνες από τα χωριά της οροσειράς του Τροόδους εγκατέστησαν τα περίπτερά τους στον περιβάλλοντα χώρο της κατοικίας, προσφέροντας στους επισκέπτες μια ευρεία γκάμα αυθεντικών προϊόντων.

Οι παρευρισκόμενοι είχαν την ευκαιρία να δοκιμάσουν και να προμηθευτούν παραδοσιακά εδέσματα όπως φρέσκο παλουζέ, σιουσιούκκο και γλυκά του κουταλιού, βιολογικό μέλι, βότανα και αρωματικά φυτά, καθώς και οινικά προϊόντα από τοπικές ποικιλίες αμπέλου των κουμανταροχωρίων και των κρασοχωρίων. Παράλληλα, την τιμητική τους είχαν τα είδη λαϊκής τέχνης, με χειροποίητα κεντήματα, δημιουργίες υφαντικής, αγγειοπλαστικά σκεύη και ξυλόγλυπτα. Πέραν της εμπορικής διάστασης, η διοργάνωση λειτούργησε ως μια πλατφόρμα άμεσης επικοινωνίας μεταξύ καταναλωτή και παραγωγού. Οι επισκέπτες είχαν τη δυνατότητα να ενημερωθούν για τις μεθόδους παραγωγής, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η δραστηριοποίηση στις ορεινές περιοχές, αλλά και την ποιότητα που διακρίνει την ντόπια παραγωγή έναντι των βιομηχανοποιημένων προϊόντων.

Βιωματικά εργαστήρια

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε φέτος στον διαδραστικό χαρακτήρα της εκδήλωσης, με τη διοργάνωση μιας σειράς βιωματικών εργαστηρίων που προσέλκυσαν το ενδιαφέρον μικρών και μεγάλων. Η φιλοσοφία του προγράμματος βασίστηκε στην παραδοχή ότι η πολιτιστική κληρονομιά δεν διατηρείται στατική μέσα σε προθήκες μουσείων, αλλά ανανεώνεται μέσα από την πράξη, την αφή και τη συμμετοχή.

Οι επισκέπτες συμμετείχαν ενεργά σε εργαστήρια παρασκευής παραδοσιακού παλουζέ, παραδοσιακής μαγειρικής, υφαντικής στον αργαλειό, αγγειοπλαστικής, κατασκευής ψηφιδωτών, μεταξοτεχνίας, αλλά και παρασκευής αρωμάτων από τοπικά βότανα. Παράλληλα, είχαν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με παραδοσιακά μουσικά όργανα του τόπου και να μάθουν για τις ιστορικές τους καταβολές. Το πρόγραμμα εμπλουτίστηκε καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας με ζωντανή μουσική, τσιαττιστά από λαϊκούς ποιητές, προσδίδοντας στην εκδήλωση τον παλμό ενός αυθεντικού κυπριακού πανηγυριού. Η διοργάνωση δεν περιορίστηκε, ωστόσο, στην παρουσίαση προϊόντων και στην ανάδειξη της παράδοσης. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης της επισκεψιμότητας στις ορεινές κοινότητες και στήριξης των ανθρώπων που επιλέγουν να ζουν και να δραστηριοποιούνται εκεί. Η παρουσία των παραγωγών και των μικρών επιχειρήσεων στο επίκεντρο της εκδήλωσης έδωσε στο «Πάμε Τρόοδος» και μια σαφή αναπτυξιακή διάσταση, συνδέοντας τον πολιτισμό με την τοπική οικονομία και την προοπτική της υπαίθρου.

Το αποτύπωμα

Πέραν του πολιτιστικού του χαρακτήρα, το φεστιβάλ εμπεριείχε και έντονη κοινωνική διάσταση. Όπως έγινε γνωστό, ποσοστό 10% από τις συνολικές πωλήσεις των περιπτέρων θα διατεθεί για την οικονομική ενίσχυση της Στέγης Ευγηρίας Αγρού «Η Ελεούσα», υποστηρίζοντας έμπρακτα τις δομές κοινωνικής φροντίδας της περιοχής.

Μιλώντας στο πλαίσιο της εκδήλωσης, η Πρώτη Κυρία, Φιλίππα Καρσερά Χριστοδουλίδη, εξέφρασε την ικανοποίησή της για τη μαζική ανταπόκριση του κοινού, τονίζοντας ότι το όραμα πίσω από το «Πάμε Τρόοδος» είναι το ουσιαστικό άνοιγμα των ιστορικών δημόσιων κτηρίων προς την κοινωνία. Όπως σημείωσε, τα κτήρια αυτά αποτελούν κομμάτι της συλλογικής κληρονομιάς και πρέπει να λειτουργούν ως κυψέλες πολιτισμού, εκπαίδευσης και περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης. Στο ίδιο πλαίσιο, ανακοίνωσε ότι από τη νέα σχολική χρονιά τίθεται σε εφαρμογή πρόγραμμα εκπαιδευτικών επισκέψεων μαθητών στην έκθεση κυπριακών αρχαιοτήτων και έργων τέχνης που φιλοξενείται στο Προεδρικό Μέγαρο στη Λευκωσία.

Από την πλευρά του, ο Υφυπουργός Τουρισμού, Κώστας Κουμής, στάθηκε στην τουριστική υπεραξία τέτοιων πρωτοβουλιών, υπογραμμίζοντας ότι η αθρόα προσέλευση επιβεβαιώνει τη στροφή των επισκεπτών προς την αναζήτηση αυθεντικών εμπειριών. Τόνισε δε ότι η ορεινή γαστρονομία και η χειροτεχνία συνιστούν βασικούς πυλώνες της εθνικής τουριστικής στρατηγικής για την επιμήκυνση της περιόδου και την ποιοτική αναβάθμιση του προϊόντος.

Στη σημασία της βιωματικής μάθησης αναφέρθηκε η Υφυπουργός Πολιτισμού, Κλέα Παπαέλληνα, επισημαίνοντας ότι η δραστήρια συμμετοχή των παιδιών στα εργαστήρια καλλιεργεί μια νέα, ουσιαστική σχέση της νέας γενιάς με την πολιτιστική κληρονομιά. Παράλληλα, ο Επίτροπος Ανάπτυξης Ορεινών Κοινοτήτων, Χαράλαμπος Χριστοφίνας, ανέδειξε την αναγκαιότητα της οικονομικής ενίσχυσης της περιφέρειας, σημειώνοντας ότι η στήριξη των παραγωγών και των μικρών βιοτεχνιών είναι ο μόνος τρόπος για τη συγκράτηση του πληθυσμού στα χωριά και τη δημιουργία ευκαιριών επιστροφής για τους νέους.

Ένας θεσμός που μεγαλώνει

Η Διευθύντρια του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών, Αλίκη Στυλιανού, ανέφερε ότι η πρωτοβουλία της Πρώτης Κυρίας, που πραγματοποιείται για τρίτη συνεχή χρονιά, σημειώνει μεγάλη επιτυχία, επισημαίνοντας τη θερμή ανταπόκριση του κόσμου και ιδιαίτερα των νεαρών οικογενειών με τα παιδιά τους. Τόνισε επίσης ότι η φετινή διοργάνωση είναι ακόμη πιο εμπλουτισμένη με δράσεις για τα μικρά παιδιά, δημιουργώντας μια ιδιαίτερα όμορφη ατμόσφαιρα. «Ο κόσμος είναι χαρούμενος κι αυτό μάς δίνει μεγαλύτερη χαρά και ενθάρρυνση, ώστε του χρόνου να προσπαθήσουμε ακόμη περισσότερο», δήλωσε η κα Στυλιανού. Παράλληλα, ευχαρίστησε τα ΜΜΕ για τη στήριξη και την προβολή της διοργάνωσης, ενώ αναφέρθηκε και στην παρουσίαση των «Μύθων της Κύπρου» του ΓΤΠ, η οποία φέτος είναι ενισχυμένη, με στόχο να προσφέρει στα παιδιά μια ξεχωριστή εμπειρία.

Προοπτικές για το μέλλον 

Το «Πάμε Τρόοδος 3» απέδειξε στην πράξη ότι η αναζωογόνηση της κυπριακής υπαίθρου δεν είναι μια έννοια που περιορίζεται στους οικονομικούς δείκτες και τα έργα υποδομής, αλλά συνδέεται άμεσα με τη διατήρηση της τοπικής ταυτότητας και την ενίσχυση του κοινωνικού ιστού.

Η μαζική ανταπόκριση του κοινού θέτει τις βάσεις για τον περαιτέρω εμπλουτισμό της διοργάνωσης τα επόμενα χρόνια, επιβεβαιώνοντας την ανάγκη για ουσιαστική αποκέντρωση των πολιτιστικών δράσεων και διαρκή στήριξη των ανθρώπων που επιμένουν να ζουν και να δημιουργούν στις ορεινές κοινότητες.