Η κρίση του αφθώδους πυρετού δεν χτύπησε μόνο την Κύπρο, αλλά και άλλες χώρες στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, όπως η Ελλάδα και το Ισραήλ - η εικόνα είναι πολύ χειρότερη στο Ισραήλ, ανέφερε την περασμένη Παρασκευή ο δρ Σταύρος Μαλάς, στο πλαίσιο παρουσίασης του Σχεδίου της Επιτροπής για την ανασυγκρότηση της κτηνοτροφίας. Την ίδια ώρα που στην Κύπρο δεν καταγράφονται νέα κρούσματα μετά τις 9 Ιουνίου και γίνονται προετοιμασίες για την επαναδραστηριοποίηση των πρώτων μονάδων πριν από τον νέο χρόνο, στη Λέσβο συνεχίζει ο ιός να πλήττει τις εκτροφές με αιγοπρόβατα, βοοειδή και χοίρους. Στο τρίτο σε μέγεθος νησί της Ελλάδας διεξάγεται ακόμα συζήτηση σε σχέση με τον αν θα εφαρμοστεί ο εμβολιασμός -αν και επιστήμονες θεωρούν ότι πλέον, μετά την έκταση των θανατώσεων είναι αργά-, δίνοντας χώρο σε μία σύγκριση σε Κύπρο και Λέσβο, σε σχέση με τα δεδομένα για την ευρεία και ταχεία εξάπλωση του αφθώδους πυρετού και τη διαχείριση της κρίσης.
Το μοντέλο του εμβολιασμού
«Μια σημαντική διαφορά στη διαχείριση ήταν η έγκαιρη εφαρμογή προστατευτικού-κατασταλτικού εμβολιασμού στην Κύπρο. Στις 25 Φεβρουαρίου (5 ημέρες μετά την δήλωση του πρώτου κρούσματος) ξεκίνησε η εφαρμογή του προστατευτικού εμβολιασμού. Μέχρι τις 07 Μαρτίου 2026 (περίπου 15 ημέρες), με την πολύτιμη βοήθεια των ιδιωτών συναδέλφων κτηνιάτρων που ανταποκρίθηκαν με μεγάλο ζήλο, είχε καλυφθεί το 30% του ζωικού πληθυσμού (Λάρνακα, Αμμόχωστος και Ανατολική Λευκωσία). Παράλληλα διενεργούνταν επιτήρηση, ιχνηλάτηση, περιορισμούς μετακινήσεων, βιοασφάλεια και άμεση απομάκρυνση των θετικών ζώων», αναφέρει σε ανάρτησή του σε Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης ο πρόεδρος του Παγκύπριου Κτηνιατρικού Συλλόγου Κύπρου και μέλος της Επιδημιολογικής Ομάδας για τη διαχείριση του αφθώδους πυρετού, Δημήτρης Επαμεινώνδας.
Τονίζοντας ότι ο εμβολιασμός είναι το πραγματικό σημείο της σύγκρισης και το μοντέλο που εφαρμόστηκε στη Κύπρο, σημειώνει ότι είναι ένα μοντέλο που πρέπει σοβαρά να μελετηθεί ως μέσο ανταπόκρισης σε μελλοντικές επιζωοτίες, που όλο και πιο συχνά θα βρίσκονται μπροστά μας στο μέλλον.
Προτού οδηγηθεί στο πιο πάνω συμπέρασμα, ο δρ Επαμεινώντας ξεκινά από την αφετηρία ότι για τη σύγκριση έχουμε ενώπιον μας δύο νησιά, με τον ίδιο ιό, αλλά με διαφορετική αντιμετώπιση και εξέλιξη.
Σύμφωνα με επίσημα δεδομένα, στην Κύπρο η πρώτη εστία εμφανίστηκε πριν από 7 περίπου μήνες και συγκεκριμένα στις 20 Φεβρουαρίου, επηρεάζοντας μέχρι τις 9 Ιουνίου, όταν καταγράφηκε στο Μάμμαρι το τελευταίο κρούσμα, 121 μονάδες, και οδηγώντας σε θανάτωση 80.133 ζώα. Στη δε Λέσβο η πρώτη μολυσμένη μονάδα εντοπίστηκε πριν από 6 περίπου μήνες (16 Μαρτίου), επηρεάζοντας μέχρι σήμερα 192 μονάδες, με αποτέλεσμα να οδηγηθούν στον θάνατο περίπου 82.000. Σήμερα νέες εστίες εξακολουθούν να καταγράφονται.
Ο παράγοντας πυκνότητα
Μία άλλη παράμετρος σύγκρισης των δύο νησιών, την οποία εξετάζει ο δρ Επαμεινώνδας είναι η πυκνότητα του ζωικού πληθυσμού. «Η γεωγραφία, η πυκνότητα των εκτροφών, οι μετακινήσεις και η βιοασφάλεια επηρεάζουν σημαντικά τη δυναμική μιας επιζωοτίας και αυτό είναι ένα από τα κύρια ευρήματα των διαπιστώσεων της Επιστημονικής Επιτροπής για την ανασύσταση της κτηνοτροφίας υπό τον κ. Μαλά», υποδεικνύει. Συγκεκριμένα, η Λέσβος παρουσιάζει περίπου 2,5 φορές μεγαλύτερη πυκνότητα αιγοπροβάτων, καθώς στην Κύπρο καταγράφηκαν περίπου 555.000 αιγοπρόβατα σε περίπου 5.500 km², ενώ στη Λέσβο περίπου 420.000 αιγοπρόβατα σε περίπου 1.630 km². Ωστόσο η Κύπρος έχει περίπου 5 φορές μεγαλύτερη πυκνότητα βοοειδών, δεδομένου ότι στην Κύπρο εντοπίστηκαν περίπου 87.000 βοοειδή σε περίπου 5.500 km², ενώ στη Λέσβο περίπου 5.000 βοοειδή σε περίπου 1.630 km².
Προστατεύοντας τον υγιή πληθυσμό και περιορίζοντας τη μετάδοση
Καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι μια σημαντική διαφορά στη διαχείριση του ιού στα δύο νησιά ήταν η έγκαιρη εφαρμογή προστατευτικού-κατασταλτικού εμβολιασμού στην Κύπρο, ο δρ Επαμεινώνδας διευκρινίζει ότι ο εμβολιασμός δεν σημαίνει ότι αποφεύγονται οι θανατώσεις των θετικών εκτροφών. «Το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει τη θανάτωση των μολυσμένων εκτροφών ως μέτρο εκρίζωσης. Ο προστατευτικός εμβολιασμός έχει ως στόχο να προστατεύσει τον υγιή ευαίσθητο πληθυσμό και να περιορίσει τη μετάδοση», προσθέτει.
Σύμφωνα με στοιχεία των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, το πρόγραμμα εμβολιασμού βοοειδών και αιγοπροβάτων στην Κύπρο, βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, με ορίζοντα ολοκλήρωσης των εμβολιασμών το τέλος Σεπτεμβρίου. Μέχρι τις 6 Σεπτεμβρίου ολοκληρώθηκε ο εμβολιασμός στο 95,8% των εκμεταλλεύσεων βοοειδών και στο 89,5% των εκμεταλλεύσεων αιγοπροβάτων. Με οδηγίες του υπουργού Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, ετοιμάζεται πρόταση προς το Υπουργικό Συμβούλιο, με σκοπό την προμήθεια εμβολίων και δωρεάν παροχή τους στους κτηνοτρόφους για το 2026 και 2027, ως αναγκαίο μέτρο πρόληψης της διασποράς του αφθώδους πυρετού.
Δυσμενές τοπίο στο Ισραήλ
Η εικόνα είναι πολύ χειρότερη σήμερα στο γειτονικό Ισραήλ, όπως ανέφερε την περασμένη Παρασκευή ο δρ Σταύρος Μαλάς, στο πλαίσιο παρουσίασης του Σχεδίου της Επιτροπής για την ανασυγκρότηση της κτηνοτροφίας. Σύμφωνα με δεδομένα, από τον Ιανουάριο μέχρι τα τέλη Μαΐου, επιβεβαιώθηκαν 120 κρούσματα. Επειδή το συγκεκριμένο στέλεχος του ιού δεν περιλαμβανόταν στο κλασικό εμβόλιο ρουτίνας της χώρας, η μετάδοση επιταχύνθηκε ραγδαία την άνοιξη, αναγκάζοντας το Υπουργείο Γεωργίας της χώρας να επιβάλει αυστηρές καραντίνες, απαγόρευση μετακινήσεων και κλείσιμο εθνικών πάρκων στον βορρά, για να προστατεύσει την άγρια πανίδα και να εμποδίσει τη διασπορά από τους επισκέπτες. Παράλληλα, έγινε επείγουσα εισαγωγή εξειδικευμένου εμβολίου. Από τον Ιούνιο έως και σήμερα, δεν έχουν αναφερθεί νέες εστίες. Η επιδημία θεωρείται ότι έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της λόγω των αυστηρών μέτρων.
