Τους τελευταίους τέσσερις μήνες προέκυψε η ανάγκη άρσης της ασυλίας δύο βουλευτών, καθώς θεωρούνται ύποπτοι για τη διάπραξη σοβαρών ποινικών αδικημάτων. Ο βουλευτής της ΕΔΕΚ Μαρίνος Σιζόπουλος ερευνάται για διαφθορά, ενώ ο βουλευτής του ΔΗΣΥ Νίκος Σύκας ελέγχεται για ενδοοικογενειακή βία. Μέχρι και σήμερα, κανένας από τους δύο βουλευτές δεν έχει δώσει ανακριτική κατάθεση, καθώς τυγχάνουν ασυλίας.
Παρ' όλο που όλοι εμείς οι κοινοί θνητοί θεωρούμε δεδομένο και αυτονόητο ότι η βουλευτική ασυλία δεν μπορεί να προστατεύει βουλευτές από τη διάπραξη ποινικών αδικημάτων, εντούτοις, αυτό συμβαίνει. Και το χειρότερο είναι ότι οι ίδιοι οι βουλευτές, σκόπιμα και συστηματικά, αποφεύγουν από τον Ιανουάριο του 2021 να συζητήσουν το νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης το οποίο περιορίζει τη γενική ασυλία που σήμερα απολαύουν, μόνο κατά την άσκηση των κοινοβουλευτικών τους καθηκόντων.
Γενική ασυλία
Η βουλευτική ασυλία ρυθμίζεται με το άρθρο 83 του Συντάγματος. Συγκεκριμένα, προβλέπει τα εξής: «Οι βουλευταί δεν υπόκεινται εις ποινικήν δίωξιν και δεν ευθύνονται αστικώς ένεκεν οιασδήποτε εκφρασθείσης γνώμης ή ψήφου δοθείσης υπ’ αυτών εν τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Ο βουλευτής δεν δύναται άνευ αδείας του Ανωτάτου Δικαστηρίου να διωχθεί, συλληφθεί ή φυλακισθεί εφόσον χρόνον εξακολουθεί να είναι βουλευτής. Τοιαύτη άδεια δεν απαιτείται επί αδικήματος επισύροντος ποινήν φυλακίσεως πέντε ετών και άνω, εφόσον ο αδικοπραγήσας κατελήφθη επ’ αυτοφώρω. Εις την περίπτωσιν ταύτην το Ανώτατον Δικαστήριον ειδοποιούμενον παρευθύς υπό της αρμοδίας Αρχής αποφασίζει επί της παροχής ή μη της αδείας συνεχίσεως της διώξεως ή της κρατήσεως, εφ’ όσον χρόνον ο αδικοπραγήσας εξακολουθεί να είναι βουλευτής. Εάν το Ανώτατον Δικαστήριον αρνηθεί να παράσχει την άδειαν προς δίωξιν του βουλευτού, ο χρόνος καθ’ ον ο βουλευτής δεν δύναται να διωχθεί δεν συνυπολογίζεται εις τον χρόνον παραγραφής του περί ου πρόκειται αδικήματος. Εάν το Ανώτατον Δικαστήριον αρνηθεί να παράσχει την άδειαν προς εκτέλεσιν αποφάσεως φυλακίσεως επιβληθείσης εις βουλευτήν υπό αρμοδίου δικαστηρίου, η εκτέλεσις της αποφάσεως ταύτης αναβάλλεται, μέχρις ου ο καταδικασθείς παύσει να είναι βουλευτής».
Εάν δεν θέλει ο Γενικός Εισαγγελέας…
Είναι, λοιπόν, ξεκάθαρο ότι, με βάση το άρθρο 83 του Συντάγματος, χωρίς τη συγκατάθεση του Γενικού Εισαγγελέα και, ακολούθως, των δικαστών του Ανωτάτου Δικαστηρίου, δεν ανακρίνεται, δεν διώκεται ποινικά και δεν φυλακίζεται βουλευτής, εκτός εάν συλληφθεί επ’ αυτοφώρω για τη διάπραξη ποινικού αδικήματος το οποίο επισύρει ποινή φυλάκισης πέντε ετών και άνω.
Στο παρελθόν, γίναμε μάρτυρες περίπτωσης κατά την οποία ο τέως Γενικός Εισαγγελέας, Κώστας Κληρίδης, αρνήθηκε να δρομολογήσει τις διαδικασίες για την άρση της ασυλίας του τότε βουλευτή του ΔΗΣΥ και σημερινού επιτρόπου Αγροτικών Πληρωμών, Ανδρέα Κυπριανού, παρά την ενδεχόμενη διάπραξη ποινικών αδικημάτων. Ο τελευταίος, ενεργώντας εκδικητικά και εκβιαστικά, φέρεται να επιχείρησε να φωτογραφίσει με το κινητό του τηλέφωνο το εσώρουχο της βουλεύτριας του ΑΚΕΛ, Ειρήνης Χαραλαμπίδου, προσπαθώντας να το βάλει κάτω από τη φούστα της, αποκαλώντας την μάλιστα «τσουλί», σύμφωνα με την καταγγελία. Το περιστατικό έλαβε χώρα στη Βουλή όταν η κ. Χαραλαμπίδου επιχείρησε να φωτογραφίσει τόσο τον ίδιο όσο και άλλους βουλευτές που κάπνιζαν σε αίθουσα της Βουλής, παραβιάζοντας τον νόμο περί απαγόρευσης του καπνίσματος σε κλειστούς χώρους.
Ο τέως Γενικός Εισαγγελέας απεφάνθη ότι «νομικά δεν στοιχειοθετείτο ικανοποιητικά το αδίκημα της άσεμνης επίθεσης και ότι δεν θα εξυπηρετείτο το δημόσιο συμφέρον με την υποβολή αιτήματος για άρση της ασυλίας του Ανδρέα Κυπριανού σε σχέση με εκατέρωθεν υβρισίες» και έδωσε οδηγίες όπως επιβληθούν εξώδικα πρόστιμα στους βουλευτές που κάπνιζαν εντός της αίθουσας της Βουλής.
Στο κενό προσπάθειες από το 2016
Ο περιορισμός της ασυλίας των βουλευτών μόνο κατά την άσκηση των καθηκόντων τους αποτελούσε προεκλογική δέσμευση του Νίκου Αναστασιάδη από την πρώτη πενταετία της Προεδρίας του. Τελικά, το επίμαχο νομοσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή στις 02/03/2016, παραμονές των βουλευτικών εκλογών. Συζητήθηκε για πρώτη φορά σε συνεδρία της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών τον Οκτώβριο του 2019, δηλαδή μετά από τρία και πλέον χρόνια από την κατάθεσή του, οπότε και ηγέρθη, μεταξύ άλλων, προβληματισμός ως προς το κατά πόσον η βουλευτική ασυλία είναι ορθό να περιορίζεται μόνο στην ελευθερία ψήφου ή έκφρασης γνώμης ή εάν θα πρέπει να καλύπτει και δηλώσεις βουλευτών, όταν, για παράδειγμα, ασκούν αντιπολιτευτική κριτική.
Τελικά, το νομοσχέδιο αποσύρθηκε με επιστολή της υπουργού Δικαιοσύνης, Έμιλυς Γιολίτη, στις 16/11/2020, με σκοπό να μελετηθεί εκ νέου. Κατόπιν επανεξέτασης του θέματος και συνεννοήσεων με τον Γενικό Εισαγγελέα, ετοιμάστηκε αναθεωρημένο νομοσχέδιο, το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή στις 14/01/2021 και το οποίο καλύπτει και οποιανδήποτε δήλωση ή πράξη διενεργείται από τους βουλευτές κατά την άσκηση των κοινοβουλευτικών τους καθηκόντων.
Το νομοσχέδιο τιτλοφορείται «Ο περί της Τριακοστής Δεύτερης Τροποποίησης του Συντάγματος Νόμος του 2021» και εκκρεμεί ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών. Συγκεκριμένα, με το νομοσχέδιο προτείνεται η τροποποίηση του άρθρου 83 του Συντάγματος, ώστε να περιοριστεί η γενική ασυλία που σήμερα απολαύουν οι βουλευτές μόνο κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, με την αντικατάστασή του ως ακολούθως: «Οι βουλευτές δεν υπόκεινται σε ποινική δίωξη και δεν ευθύνονται αστικά ένεκα οποιασδήποτε εκφρασθείσας γνώμης ή ψήφου δοθείσας από αυτούς ή ένεκα οποιασδήποτε δήλωσης ή πράξης διενεργούμενης από αυτούς κατά την άσκηση των βουλευτικών τους καθηκόντων».
Βουλευτές, με τους οποίους μίλησε ο «Π», αντιτείνουν ότι θα πρέπει να διατηρηθεί η γενική βουλευτική ασυλία, διότι τους προστατεύει από ψευδείς και εκδικητικές καταγγελίες. Πάντως, όπως αποδείχθηκε εκ των πραγμάτων, στις τέσσερις περιπτώσεις κατά τις οποίες ήρθη η ασυλία βουλευτών οι καταγγελίες εναντίον τους αποδείχθηκαν βάσιμες.
Αν πραγματικά οι βουλευτές θέλουν να περισώσουν το όποιο κύρος έχει απομείνει στη Βουλή και στους ίδιους, ας ψηφίσουν το συντομότερο το νομοσχέδιο που περιορίζει την ασυλία τους αποκλειστικά στα κοινοβουλευτικά τους καθήκοντα, χωρίς άλλες παλινωδίες και καθυστερήσεις.
Οι βουλευτές που καταδικάστηκαν
Για αύριο Δευτέρα, στις 11 το πρωί, ορίστηκε ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου για ακρόαση η αίτηση του Γενικού Εισαγγελέα για άρση της ασυλίας του Νίκου Σύκα, ο οποίος θα εκπροσωπηθεί από δικηγόρο. Σύμφωνα με το περιβάλλον του, δεν αναμένεται να υποβάλει ένσταση κατά της άρσης της ασυλίας του. Για την περίπτωση του Μαρίνου Σιζόπουλου δεν έχει ληφθεί ακόμη καμία απόφαση για άρση της ασυλίας του, παρ' όλο που το πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς διαβιβάστηκε στη Νομική Υπηρεσία για μελέτη από τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Μέχρι σήμερα, το Ανώτατο Δικαστήριο, κατόπιν αιτήσεων του Γενικού Εισαγγελέα, ήρε την ασυλία τεσσάρων βουλευτών, προκειμένου να ανακριθούν και, κατ’ επέκταση, να δικαστούν για τη διάπραξη ποινικών αδικημάτων. Πρόκειται για τις ακόλουθες περιπτώσεις:
* Η πιο πρόσφατη είναι αυτή του βουλευτή του ΔΗΣΥ και σήμερα ανεξάρτητου βουλευτή, Ανδρέα Θεμιστοκλέους. Το Ανώτατο Δικαστήριο ήρε την ασυλία του στις 10 Φεβρουαρίου 2016 για παράβαση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, καθώς συνελήφθη επανειλημμένα για υπέρβαση του ορίου ταχύτητας σε αυτοκινητόδρομο. Καταδικάστηκε από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας σε χρηματικό πρόστιμο και σε στέρηση της άδειας οδήγησης για έξι μήνες.
* Έναν χρόνο προηγουμένως, τον Φεβρουάριο του 2015, το Ανώτατο Δικαστήριο ήρε την ασυλία του βουλευτή της ΕΔΕΚ, Φειδία Σαρίκα, για να ανακριθεί σε σχέση με αδικήματα που αφορούσαν δωροληψία, διαφθορά και κατάχρηση εξουσίας. Τα αδικήματα διαπράχθηκαν όταν ήταν δήμαρχος Πάφου. Καταδικάστηκε από το Κακουργιοδικείο Πάφου σε τέσσερα χρόνια φυλάκισης για μίζες που έλαβε από εργοληπτικές εταιρείες που ανέλαβαν τα έργα του Συμβουλίου Αποχετεύσεων Πάφου.
* Το 1984 το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε την άρση της ασυλίας του βουλευτή του ΔΗΣΥ και δικηγόρου Γιώργου Γεωργίου, ο οποίος κατηγορήθηκε και καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης για υπόθεση πλαστογραφίας.
* Το 1961 το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε την άρση της ασυλίας του βουλευτή του «Πατριωτικού Μετώπου» Λεύκιου Ροδοσθένους, ο οποίος κατηγορήθηκε και καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης για υπόθεση εκβιασμού πολίτη με σκοπό την απόσπαση χρημάτων.
