Το Νόμπελ Φυσικής για το 2026 απονεμήθηκε στον Βελγοαμερικανό φυσικό σωματιδίων Φράνσις Χάλζεν, για την πρωτοποριακή του συμβολή στη δημιουργία ενός παρατηρητηρίου που επιτρέπει την ανίχνευση μερικών από τα πιο δυσεύρετα σωματίδια του Σύμπαντος, των νετρίνων υψηλής ενέργειας, αλλά και τη μελέτη του τρόπου με τον οποίο αυτά δημιουργούνται.
Ο Χάλζεν διαπίστωσε ότι ο πάγος στον Νότιο Πόλο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για την ανίχνευση νετρίνων, τα οποία αποκαλούνται συχνά «σωματίδια-φαντάσματα», καθώς μπορούν να διαπερνούν τη Γη και το ανθρώπινο σώμα χωρίς να αφήνουν ίχνος και αλληλεπιδρούν εξαιρετικά σπάνια με την ύλη.
Το παρατηρητήριο IceCube, που βρίσκεται στην Ανταρκτική, έχει καταγράψει αλληλεπιδράσεις νετρίνων οι οποίες προσφέρουν στους επιστήμονες νέες πληροφορίες για τον τρόπο δημιουργίας των νετρίνων υψηλής ενέργειας και ενδεχομένως για άγνωστα μέχρι σήμερα κοσμικά φαινόμενα.
«Οι αγγελιοφόροι φέρνουν πληροφορίες από το Σύμπαν», δήλωσε η Εύα Όλσον, μέλος της Βασιλικής Σουηδικής Ακαδημίας Επιστημών, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου. Όπως εξήγησε, τα νετρίνα «ανοίγουν την πόρτα σε μακρινούς γαλαξίες και μας μιλούν για τις διαδικασίες που συνδέονται με την έκρηξη άστρων».
BREAKING NEWS The Royal Swedish Academy of Sciences has decided to award the 2026 #NobelPrize in Physics to Francis Halzen “for decisive contributions to the IceCube Neutrino Observatory and the discovery of high-energy neutrinos of astrophysical origin.” https://t.co/UcPBWk0RiK
— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 6, 2026
«Αγγελιοφόροι από το Σύμπαν»
Η επιτροπή Νόμπελ εξήρε τον Χάλζεν για τον ρόλο του στην ανάπτυξη του IceCube, χαρακτηρίζοντας το παρατηρητήριο ένα σημαντικό εργαλείο για μια νέα μορφή αστρονομίας.
«Ο Φράνσις Χάλζεν ηγήθηκε μιας διεθνούς ομάδας ερευνητών και μηχανικών, οι οποίοι μας παρείχαν ένα φανταστικό όργανο», δήλωσε ο Μαρκ Πιρς, πρόεδρος της Επιτροπής Νόμπελ Φυσικής.
«Η επιμονή και το επιστημονικό του όραμα άνοιξαν τον δρόμο για ένα νέο είδος αστρονομίας», πρόσθεσε.
Το 2014, το αμερικανικό περιοδικό Smithsonian είχε αποκαλέσει τον Χάλζεν «Neutrino Man», όταν τον τίμησε με ένα από τα βραβεία καινοτομίας του, αναγνωρίζοντας το πρωτοποριακό πείραμά του στην Ανταρκτική και τη συμβολή του στην έναρξη μιας νέας εποχής στην αστρονομία.
Το περιοδικό είχε μάλιστα δημοσιεύσει κόμικ που παρουσίαζε την πορεία του φυσικού και την προσπάθειά του να μελετήσει το Σύμπαν από την Ανταρκτική.
Το χρηματικό έπαθλο
Οι νικητές του Νόμπελ Φυσικής επιλέγονται από τη Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών και λαμβάνουν συνολικό χρηματικό έπαθλο 12 εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών, περίπου 1,2 εκατομμύρια δολάρια. Σε περίπτωση περισσότερων του ενός νικητών, το ποσό μοιράζεται μεταξύ τους.
Τα βραβεία Νόμπελ θεσπίστηκαν με τη διαθήκη του Σουηδού εφευρέτη και επιχειρηματία Άλφρεντ Νόμπελ, η περιουσία του οποίου δημιουργήθηκε εν μέρει από την εφεύρεση του δυναμίτη. Απονεμήθηκαν για πρώτη φορά το 1901 και τιμούν σημαντικά επιτεύγματα στην επιστήμη, τη λογοτεχνία και την ειρήνη. Το βραβείο Οικονομικών προστέθηκε αργότερα από την κεντρική τράπεζα της Σουηδίας.
Με πληροφορίες από reuters
