Την έκθεση με συστάσεις για την ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Ασπίδας Δημοκρατίας ενέκρινε την Τρίτη η Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου στο Στρασβούργο, με ψήφους 420 υπέρ, 220 κατά και 26 αποχές, έπειτα από συζήτηση με το Συμβούλιο και την Κομισιόν για τις ξένες παρεμβάσεις, την παραπληροφόρηση, την προστασία των εκλογών και την ανθεκτικότητα των δημοκρατικών θεσμών.
Εισηγητής της έκθεσης της Ειδικής Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας είναι ο Ευρωβουλευτής του ΕΛΚ, Τόμας Τομπέ, ο οποίος ανέφερε κατά τη συζήτηση ότι η ευρωπαϊκή δημοκρατία βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες απόπειρες ξένης παρέμβασης, χαρακτηρίζοντας τη Ρωσία ως τη βασική απειλή για τη δημοκρατική ασφάλεια της Ευρώπης.
Ο κ. Τομπέ αναφέρθηκε σε χειραγώγηση της πληροφόρησης, κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές και επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, καθώς και στη χρήση δικτύων αυτοματοποιημένων λογαριασμών και άλλων μέσων με στόχο, όπως είπε, τη δημιουργία σύγχυσης, δυσπιστίας και διχασμού στις ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ρόλο των μεγάλων ψηφιακών πλατφορμών, υποστηρίζοντας ότι δεν αναλαμβάνουν επαρκή ευθύνη για τον τρόπο με τον οποίο τέτοιες εκστρατείες διαδίδονται μέσω των συστημάτων τους.
Ο εισηγητής τόνισε, παράλληλα, ότι η έκθεση δεν αποσκοπεί στη ρύθμιση πολιτικών απόψεων ή στον περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης, αλλά στην προστασία των δημοκρατικών διαδικασιών από ξένες παρεμβάσεις. Όπως ανέφερε, η παρέμβαση σε εκλογές και η δραστηριότητα αυτοματοποιημένων δικτύων που συνδέονται με ξένους δρώντες δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως άσκηση ελευθερίας του λόγου.
Ο κ. Τομπέ υποστήριξε ακόμη ότι απαιτείται ισχυρότερη Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας, σημειώνοντας ότι η προστασία των ευρωπαϊκών δημοκρατικών θεσμών αποτελεί τον βασικό στόχο των συστάσεων της έκθεσης.
Προτεραιότητα για την Ιρλανδική Προεδρία
Εξ ονόματος της Ιρλανδικής Προεδρίας του Συμβουλίου, ο Υπουργός Επικρατείας, Τόμας Μπερν, χαρακτήρισε την προστασία της δημοκρατίας βασική προτεραιότητα, αναφερόμενος στο έργο που πραγματοποίησε η Ειδική Επιτροπή του Ευρωκοινοβουλίου κατά τους προηγούμενους 19 μήνες.
Όπως είπε, οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες αντιμετωπίζουν απειλές τόσο από το εξωτερικό όσο και από το εσωτερικό, αναφερόμενος ειδικότερα σε ρωσικές υβριδικές απειλές και εκστρατείες παραπληροφόρησης που υπερβαίνουν τα σύνορα μεμονωμένων κρατών μελών.
Ο κ. Μπερν υπογράμμισε ότι η προστασία της δημοκρατίας περιλαμβάνει τη διασφάλιση ελεύθερων και δίκαιων εκλογών, της ελευθερίας της έκφρασης και των ελεύθερων και ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης. Έδωσε επίσης έμφαση στη μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στις δημοκρατικές διαδικασίες, ιδίως ομάδων που θεωρούν ότι διαθέτουν περιορισμένη πολιτική επιρροή.
Σύμφωνα με τον Ιρλανδό Υπουργό, η αποστασιοποίηση των πολιτών μπορεί να συνδέεται και με τη μείωση της εμπιστοσύνης στους δημοκρατικούς θεσμούς, οι οποίοι, όπως είπε, πρέπει να είναι διαφανείς, υπόλογοι, χωρίς αποκλεισμούς και ικανοί να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πολιτών.
Ο ίδιος αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη αντιμετώπισης της διαδικτυακής παραπληροφόρησης, του ηλεκτρονικού εγκλήματος και των κινδύνων για τα παιδιά στο διαδίκτυο. Υπενθύμισε ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει επισημάνει τη νομική ευθύνη των διαδικτυακών πλατφορμών για την αντιμετώπιση της διάδοσης παραπληροφόρησης και παράνομου περιεχομένου.
Ο κ. Μπερν σημείωσε, ακόμη, ότι η αυξανόμενη χρήση υβριδικών μεθόδων συνιστά πλέον όχι μόνο απειλή για τη δημοκρατία αλλά και για την ασφάλεια, ενώ ανέφερε ότι η Ιρλανδική Προεδρία συνεχίζει τις προσπάθειες προηγούμενων Προεδριών για την ενίσχυση της δημοκρατικής ανθεκτικότητας και την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Ασπίδας Δημοκρατίας.
Τρεις προτεραιότητες από την Κομισιόν
Από την πλευρά της Κομισιόν, ο Επίτροπος Μάικλ ΜακΓκραθ ανέφερε ότι η Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας παρουσιάστηκε περίπου δέκα μήνες νωρίτερα, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων απειλών κατά των δημοκρατικών συστημάτων.
Όπως είπε, κακόβουλοι δρώντες προσαρμόζουν συνεχώς τις τακτικές τους με στόχο την παρέμβαση σε εκλογές, τη διάβρωση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς, την όξυνση κοινωνικών διαιρέσεων και την εργαλειοποίηση συγκρούσεων.
Ο Επίτροπος ανέφερε ότι η Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας στηρίζεται σε τρεις βασικές προτεραιότητες, την προστασία της ακεραιότητας του πληροφοριακού χώρου, την ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών και των ελεύθερων και δίκαιων εκλογών και ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης, καθώς και την ενίσχυση της κοινωνικής ανθεκτικότητας και της συμμετοχής των πολιτών.
Σύμφωνα με τον κ. ΜακΓκραθ, το Ευρωπαϊκό Κέντρο για τη Δημοκρατική Ανθεκτικότητα λειτουργεί από τον Φεβρουάριο και σε αυτό έχουν ενταχθεί όλα τα κράτη μέλη, ενώ προβλέπεται να συνδεθούν σύντομα και υποψήφιες ή δυνητικά υποψήφιες προς ένταξη χώρες.
Μεταξύ των δράσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη περιλαμβάνονται προγράμματα κατάρτισης δημοσίων λειτουργών, κοινές μέθοδοι για τον εντοπισμό ξένων παρεμβάσεων και παραπληροφόρησης, καθώς και η δημιουργία πλατφόρμας συνεργασίας με ανεξάρτητους φορείς.
Εκλογές, ΜΜΕ και τεχνητή νοημοσύνη
Ο Επίτροπος ανέφερε ακόμη ότι η Κομισιόν εργάζεται για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εκλογών και του περιβάλλοντος των μέσων ενημέρωσης, μεταξύ άλλων μέσω της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Πράξης για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης και του ευρωπαϊκού πλαισίου κατά των καταχρηστικών αγωγών.
Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε στον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, την Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τους κανόνες για την πολιτική διαφήμιση, τα οποία συμβάλλουν στην προστασία του πληροφοριακού χώρου.
Η Κομισιόν σχεδιάζει επίσης να παρουσιάσει δέσμη μέτρων για την ασφάλεια στην πολιτική και κατευθυντήριες γραμμές για την υπεύθυνη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στις εκλογικές διαδικασίες. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης ενισχύει τις δράσεις της απέναντι στη χειραγώγηση της πληροφόρησης και τις ξένες παρεμβάσεις.
Ο κ. ΜακΓκραθ σημείωσε, τέλος, ότι προγράμματα που προτείνονται στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο μπορούν να χρηματοδοτήσουν τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ασπίδας Δημοκρατίας, υποστηρίζοντας ότι η ενίσχυση των δημοκρατικών συστημάτων θα πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχους δημοσιονομικούς πόρους.
Πηγή: ΚΥΠΕ
