Την επόμενη ημέρα χωρίς τον Βλαντίμιρ Πούτιν φαίνεται να αρχίζουν να φαντάζονται ορισμένοι από τους πλουσιότερους επιχειρηματίες της Ρωσίας, καθώς η πολυετής κυριαρχία του Ρώσου προέδρου έχει περιορίσει σημαντικά τη δυνατότητά τους να επηρεάζουν τις πολιτικές αποφάσεις. Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, μέλη της ρωσικής οικονομικής ελίτ συζητούν πλέον, έστω και με ιδιαίτερη προσοχή, το ενδεχόμενο μιας διαφορετικής πολιτικής πραγματικότητας μετά την αποχώρηση του Πούτιν από το Κρεμλίνο.
Από «αφεντικό» έγινε «παππούς» ο Πούτιν: Οι Ρώσοι ολιγάρχες σχεδιάζουν την επόμενη μέρα χωρίς τον Βλαντίμιρ
Τρία πιθανά σενάρια για τη μεταπολιτική εποχή στη Ρωσία παρουσιάζει το BBC, καταγράφοντας την αυξανόμενη δυσαρέσκεια στους κύκλους των ισχυρότερων επιχειρηματιών της χώρας. Κάποτε αποκαλούσαν τον Βλαντίμιρ Πούτιν «αφεντικό». Τώρα, σύμφωνα με Ρωσίδα αναλύτρια, ορισμένοι τον αποκαλούν υποτιμητικά «παππού», ενώ αναζητούν τρόπους να ανακτήσουν την πολιτική επιρροή που έχασαν.
Όπως επισημαίνει ο επικεφαλής αναλυτής του BBC Monitoring, Βιτάλι Σεβτσένκο, οι συζητήσεις αυτές δεν συνιστούν οργανωμένο σχέδιο ανατροπής του Ρώσου προέδρου. Αντιθέτως, ο φόβος απέναντί του εξακολουθεί να είναι τόσο ισχυρός, ώστε ακόμη και οι δυσαρεστημένοι δισεκατομμυριούχοι αποφεύγουν να εκφράσουν δημόσια την αντίθεσή τους.
Από την παντοδυναμία στην υποταγή
Η σχέση του Πούτιν με τους ισχυρότερους επιχειρηματίες της χώρας αποτυπώθηκε χαρακτηριστικά στις 24 Φεβρουαρίου 2022, λίγες ώρες μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Περισσότεροι από 36 μεγιστάνες συγκεντρώθηκαν στο Κρεμλίνο, όπου ο πρόεδρος τους κάλεσε να στηρίξουν την κυβέρνηση και την οικονομία. Κανείς δεν αντέδρασε.
Η εικόνα αυτή απέχει σημαντικά από τη Ρωσία της δεκαετίας του 1990, όταν οι ολιγάρχες, έχοντας αποκτήσει τεράστιο πλούτο μέσα από την ιδιωτικοποίηση κρατικών επιχειρήσεων μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, μπορούσαν να επηρεάζουν άμεσα τις κυβερνήσεις και τις πολιτικές αποφάσεις.
Με την ανάληψη της εξουσίας το 2000, ο Πούτιν περιόρισε δραστικά αυτή την επιρροή, καθιστώντας σαφές ότι ο οικονομικός πλούτος δεν συνεπαγόταν πλέον πολιτική ισχύ.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, τότε πλουσιότερου επιχειρηματία της Ρωσίας, ο οποίος κατηγόρησε δημόσια τον Πούτιν για διαφθορά και πέρασε τα επόμενα δέκα χρόνια στη φυλακή, καταδικασμένος για οικονομικά αδικήματα, τα οποία αρνήθηκε.
Σήμερα, σύμφωνα με στοιχεία του περιοδικού Forbes που επικαλείται το BBC, η Ρωσία διαθέτει 155 δισεκατομμυριούχους, αριθμό ρεκόρ, με τη συνολική περιουσία τους να πλησιάζει τα 700 δισεκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο, ο πλούτος τους δεν μεταφράζεται σε αντίστοιχη πολιτική επιρροή στο εσωτερικό της χώρας, ενώ οι δυτικές κυρώσεις έχουν περιορίσει σημαντικά και τις δραστηριότητές τους στο εξωτερικό.
Τα τρία σενάρια της επόμενης ημέρας
Το BBC παρουσιάζει τρεις πιθανές εκδοχές για την πολιτική κατάσταση στη Ρωσία μετά τον Πούτιν.
Το πρώτο σενάριο αφορά μια δημοκρατική μετάβαση, με ενίσχυση των πολιτικών ελευθεριών και πραγματικό ανταγωνισμό μεταξύ κομμάτων και πολιτικών δυνάμεων. Ωστόσο, οι αναλυτές που μίλησαν στο BBC θεωρούν αυτή την εξέλιξη την λιγότερο πιθανή, καθώς οι δημοκρατικοί θεσμοί έχουν αποδυναμωθεί σημαντικά κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Πούτιν.
Η Ρωσίδα δημοσιογράφος και αναλύτρια Αλεξάνδρα Προκοπένκο, η οποία ζει στην εξορία, εκτιμά ότι η χώρα έχει εξοικειωθεί τόσο πολύ με τη βία, ώστε έχει απομακρυνθεί από τις συνήθεις δημοκρατικές διαδικασίες.
Το δεύτερο σενάριο προβλέπει τη συνέχιση του αυταρχικού μοντέλου εξουσίας, με έναν νέο ηγέτη να αναλαμβάνει τα ηνία και να διατηρεί την κατασταλτική πολιτική του σημερινού καθεστώτος. Ωστόσο, σύμφωνα με την Προκοπένκο, ένας διάδοχος του Πούτιν δεν θα διαθέτει εξαρχής την ίδια ισχύ και τους ίδιους μηχανισμούς ελέγχου που ο Ρώσος πρόεδρος οικοδόμησε επί δεκαετίες.
Το τρίτο σενάριο αφορά την επιστροφή των ολιγαρχών στο προσκήνιο, με τη δημιουργία ενός συστήματος που θα θυμίζει τη Ρωσία της δεκαετίας του 1990. Σε αυτή την περίπτωση, η εξουσία θα μπορούσε να περάσει στα χέρια μιας μικρής ομάδας ισχυρών πολιτικών και επιχειρηματικών οικογενειών, οι οποίες θα μοιράζονται την επιρροή και τον έλεγχο της χώρας.
Πρόκειται, σύμφωνα με την ανάλυση, για την εξέλιξη που θα επιθυμούσαν περισσότερο αρκετοί από τους μεγιστάνες, καθώς θα τους επέτρεπε να ανακτήσουν την πολιτική ισχύ που έχασαν τα τελευταία χρόνια.
Από «αφεντικό» σε «παππού»
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ορισμένοι Ρώσοι επιχειρηματίες αναφέρονται πλέον στον Πούτιν στις ιδιωτικές τους συζητήσεις.
Όπως αποκαλύπτει η Προκοπένκο στο BBC, παλαιότερα χρησιμοποιούσαν προσφωνήσεις όπως «Nachalnik», που σημαίνει «αφεντικό», και «Perviy», δηλαδή «ο πρώτος», οι οποίες εξέφραζαν σεβασμό και αναγνώριση της εξουσίας του.
Πλέον, ορισμένοι χρησιμοποιούν τη λέξη «Ded», που μεταφράζεται ως «παππούς» ή «γέρος» και, σύμφωνα με την ίδια, συνοδεύεται από μια δόση περιφρόνησης.
Η αλλαγή αυτή, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι επιχειρηματίες είναι έτοιμοι να κινηθούν ανοιχτά εναντίον του. Η αναλύτρια περιγράφει μάλιστα την περίπτωση ενός Ρώσου μεγιστάνα, ο οποίος κατά τη διάρκεια συνέντευξης καθόταν πάνω στο κινητό του τηλέφωνο, πιστεύοντας ότι με αυτόν τον τρόπο θα δυσκόλευε την πιθανή παρακολούθησή του από τις μυστικές υπηρεσίες.
Η παρέμβαση του βασιλιά των λιπασμάτων
Ένα ακόμη στοιχείο που καταγράφει το BBC είναι η πρόσφατη δημόσια παρέμβαση του Αντρέι Μέλνιτσενκο, ενός από τους πλουσιότερους ανθρώπους της Ρωσίας, γνωστού για την επιχειρηματική του δραστηριότητα στον τομέα των λιπασμάτων.
Σε σπάνια συνέντευξή του στο περιοδικό The Economist, ο Μέλνιτσενκο υποστήριξε ότι η Ρωσία χρειάζεται μεγαλύτερη επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο και αλλαγές που θα τερματίσουν τη διακυβέρνηση από ένα μόνο πρόσωπο.
Παρότι δεν ζήτησε την απομάκρυνση του Πούτιν και σε αρκετά σημεία επανέλαβε θέσεις του Κρεμλίνου για τον πόλεμο στην Ουκρανία, οι αναφορές του στην ανάγκη αλλαγής του μοντέλου εξουσίας θεωρήθηκαν ασυνήθιστες για έναν επιχειρηματία του δικού του βεληνεκούς.
Ο δημοσιογράφος Άρκαντι Οστρόφσκι, ο οποίος του πήρε τη συνέντευξη, εκτιμά ότι ο Μέλνιτσενκο ενδεχομένως δεν εξέφραζε μόνο τις προσωπικές του απόψεις, αλλά και τις ανησυχίες άλλων ισχυρών επιχειρηματιών.
Παρά τις συζητήσεις για την επόμενη ημέρα, πάντως, οι κινήσεις των μεγιστάνων παραμένουν περιορισμένες. Ορισμένοι επιχειρούν ήδη να αναπτύξουν σχέσεις με στελέχη των υπηρεσιών ασφαλείας και υπουργούς, ωστόσο οποιαδήποτε πιο αποφασιστική ενέργεια θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη.
Ο χρηματοοικονομικός παράγοντας και επικριτής του Πούτιν, Μπιλ Μπράουντερ, εκτιμά ότι οι ολιγάρχες γνωρίζουν πως μια ανοιχτή αμφισβήτηση του Ρώσου προέδρου θα μπορούσε να τους οδηγήσει στη φυλακή και να θέσει σε κίνδυνο τις περιουσίες τους.
Το ερώτημα, καταλήγει η ανάλυση του BBC, δεν είναι μόνο πότε θα τελειώσει η εποχή Πούτιν, αλλά και κατά πόσο οι μηχανισμοί εξουσίας που έχει δημιουργήσει θα επιτρέψουν στους Ρώσους μεγιστάνες να ανακτήσουν την επιρροή που κάποτε διέθεταν.
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.







