Η ταχεία ανακατάληψη εδαφών από τη συριακή κυβέρνηση, τα οποία επί χρόνια βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των κουρδικών Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), διαμορφώθηκε μέσα από μια σειρά κρίσιμων συναντήσεων υψηλού επιπέδου στη Δαμασκό, το Παρίσι και το Ιράκ νωρίτερα αυτόν τον μήνα, όπως δήλωσαν στο Reuters εννέα πηγές με γνώση των κεκλεισμένων των θυρών διαβουλεύσεων.
Οι πληροφορίες αυτές, που δεν είχαν δημοσιοποιηθεί έως τώρα και δόθηκαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, δείχνουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν στάθηκαν εμπόδιο σε μια επιχείρηση που άλλαξε ριζικά τις ισορροπίες ισχύος στη Συρία, εις βάρος ενός πρώην συμμάχου τους.
Οι συναντήσεις άνοιξαν τον δρόμο ώστε ο Σύρος πρόεδρος Άχμεντ αλ Σαράα να πετύχει δύο μεγάλες νίκες: να προχωρήσει στην υλοποίηση της δέσμευσής του για ένωση όλων των συριακών εδαφών υπό μία ηγεσία και να αναδειχθεί στον προτιμώμενο συνομιλητή της κυβέρνησης των ΗΠΑ υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τις πηγές.
Η επίθεσή του ουσιαστικά διέλυσε την αυτόνομη ζώνη που οι κουρδικές αρχές ήλπιζαν να διατηρήσουν στη βορειοανατολική Συρία και δοκίμασε τα όρια της αμερικανικής στήριξης προς τον Σαράα, ο οποίος στο παρελθόν ηγείτο του τοπικού παρακλαδιού της αλ Κάιντα.
Ωστόσο, ο πρόεδρος της Συρίας βγήκε κερδισμένος, με τον Αμερικανό απεσταλμένο Τομ Μπάρακ να δηλώνει ότι η Ουάσιγκτον μπορεί πλέον να συνεργαστεί με το συριακό κράτος και ότι δεν έχει κανένα ενδιαφέρον να διατηρήσει ξεχωριστό ρόλο για τις SDF.
Η Συρία πρότεινε επίθεση εδώ και εβδομάδες
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν στηρίξει τις SDF από το 2015, όταν συγκροτήθηκαν με στόχο την εκδίωξη του Ισλαμικού Κράτους από τη βορειοανατολική Συρία.
Στη συνέχεια, οι SDF χρησιμοποίησαν την περιοχή αυτή για να δημιουργήσουν έναν αυτόνομο θύλακα, με ξεχωριστούς πολιτικούς και στρατιωτικούς θεσμούς.
Όμως στα τέλη του 2024, οι αντάρτικες δυνάμεις του Σαράα ανέτρεψαν τον επί χρόνια κυβερνήτη Μπασάρ αλ Άσαντ και δεσμεύτηκαν να επαναφέρουν όλη τη Συρία υπό τον έλεγχο της νέας κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών των SDF.
Ύστερα από μήνες συνομιλιών το 2025, η προθεσμία για την ενσωμάτωση των SDF στη Δαμασκό έληξε στο τέλος του έτους χωρίς ουσιαστική πρόοδο. Τότε άρχισε να διαμορφώνεται η δυναμική για στρατιωτική επιχείρηση.
Στις 4 Ιανουαρίου, συνάντηση στη Δαμασκό μεταξύ Σύρων αξιωματούχων και των SDF για το ζήτημα της ενσωμάτωσης διακόπηκε απότομα από Σύρο υπουργό, σύμφωνα με τρεις Κούρδους αξιωματούχους.
Την επόμενη ημέρα, συριακή αντιπροσωπεία μετέβη στο Παρίσι για συνομιλίες με το Ισραήλ υπό την αιγίδα των ΗΠΑ, με αντικείμενο μια συμφωνία ασφαλείας. Σύροι αξιωματούχοι κατηγόρησαν το Ισραήλ ότι στηρίζει τις SDF και στο Παρίσι προέτρεψαν τους Ισραηλινούς να σταματήσουν να ενθαρρύνουν τους Κούρδους να καθυστερούν την ενσωμάτωση, σύμφωνα με δύο συριακές πηγές.
Εκεί, Σύροι αξιωματούχοι πρότειναν μια περιορισμένη επιχείρηση για την ανακατάληψη ορισμένων περιοχών των SDF και δεν συνάντησαν αντιρρήσεις, όπως δήλωσε άλλη συριακή πηγή με γνώση του θέματος.
Τα υπουργεία Ενημέρωσης και Εξωτερικών της Συρίας δεν απάντησαν άμεσα στα ερωτήματα του Reuters για τη συνάντηση στο Παρίσι. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ παρέπεμψε σε δήλωση του Μπάρακ, ο οποίος κάλεσε τις SDF να ενσωματωθούν και τόνισε ότι οι ΗΠΑ δεν ενδιαφέρονται για μακροχρόνια στρατιωτική παρουσία στη Συρία.
«Έχοντας παραστεί προσωπικά σε ολόκληρη την τριμερή συνάντηση στο Παρίσι, το Ισραήλ ουδέποτε ενέκρινε επίθεση του συριακού στρατού κατά των Κούρδων της Συρίας. Κάθε τέτοιος ισχυρισμός είναι ψευδής», δήλωσε ο πρέσβης του Ισραήλ στις ΗΠΑ, Γιεχιέλ Λάιτερ.
Η συριακή κυβέρνηση έλαβε επίσης ξεχωριστό μήνυμα από την Τουρκία ότι η Ουάσιγκτον θα ενέκρινε μια επιχείρηση κατά των SDF εφόσον προστατεύονταν οι Κούρδοι άμαχοι, σύμφωνα με Σύρο αξιωματούχο.
Η Τουρκία έχει επέμβει επανειλημμένα στη Συρία εναντίον των SDF, κατηγορώντας τις για δεσμούς με το εκτός νόμου Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK), το οποίο έχει διεξαγάγει δεκαετή ένοπλο αγώνα στην Τουρκία.
«Η συμφωνία στο Παρίσι έδωσε το πράσινο φως για αυτόν τον πόλεμο», δήλωσε η Κούρδισσα πολιτική αξιωματούχος Χαντίγια Γιουσέφ.
Οι Κούρδοι μιλούν για προδοσία των ΗΠΑ
Δύο εβδομάδες αργότερα ξεκίνησε η επίθεση και η Ουάσιγκτον άρχισε να στέλνει σήματα στις SDF ότι αποσύρει τη μακρόχρονη στήριξή της, σύμφωνα με Αμερικανό διπλωμάτη, μια συριακή πηγή και άλλο συνομιλητή με γνώση του ζητήματος.
Στις 17 Ιανουαρίου, ο Μπάρακ συναντήθηκε με τον διοικητή των SDF, Μαζλούμ Άμπντι, στην αυτόνομη περιοχή του Κουρδιστάν στο Ιράκ και του είπε ότι τα αμερικανικά συμφέροντα βρίσκονται πλέον στο πλευρό του Σαράα και όχι των SDF, σύμφωνα με τρεις πηγές. Αξιωματούχος των SDF διέψευσε την εκδοχή αυτή.
Αμερικανός στρατιωτικός αξιωματούχος και δύο Κούρδοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι ΗΠΑ είχαν διαβεβαιώσει τις SDF πως θα παρείχαν προστασία αν η επίθεση του Σαράα έθετε σε κίνδυνο Κούρδους αμάχους ή αποσταθεροποιούσε κέντρα κράτησης με μαχητές του Ισλαμικού Κράτους.
Καθώς τα συριακά στρατεύματα προχωρούσαν πέρα από τη ζώνη που αρχικά είχε προταθεί να καταληφθεί, ο αμερικανικός στρατός τους κάλεσε να σταματήσουν, ενώ συμμαχικά αεροσκάφη έριξαν προειδοποιητικές φωτοβολίδες πάνω από ορισμένες περιοχές έντασης. Ωστόσο, οι ενέργειες αυτές απείχαν πολύ από όσα περίμεναν οι Κούρδοι.
«Αυτό που κάνουν οι δυνάμεις του συνασπισμού και οι Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν είναι αποδεκτό», δήλωσε η Γιουσέφ. «Δεν έχετε αρχές; Είστε τόσο πρόθυμοι να προδώσετε τους συμμάχους σας;»
Σε ερώτηση για τις αμερικανικές διαβεβαιώσεις, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ παρέπεμψε στη δήλωση του Μπάρακ για την ενσωμάτωση των SDF.
Ο Σαράα λίγο έλειψε να το παρακάνει
Ο Σαράα λίγο έλειψε να υπερβεί τα όρια στην τελική φάση της επίθεσης, σύμφωνα με τρεις αμερικανικές πηγές με γνώση της πολιτικής της Ουάσιγκτον.
Οι δυνάμεις του είχαν ανακαταλάβει γρήγορα αραβοκρατούμενες επαρχίες από τις SDF και συνέχισαν να προελαύνουν. Μέχρι τις 19 Ιανουαρίου, περικύκλωναν τις τελευταίες κουρδικές πόλεις στη βορειοανατολική Συρία, παρά την κατάπαυση πυρός που είχε ανακοινωθεί την προηγούμενη ημέρα.
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ ήταν εξοργισμένη επειδή τα συριακά στρατεύματα αγνόησαν την εκεχειρία και φοβόταν μαζική βία κατά των Κούρδων αμάχων, σύμφωνα με τις πηγές. Δύο από αυτές ανέφεραν ότι Αμερικανοί νομοθέτες εξέταζαν το ενδεχόμενο επαναφοράς κυρώσεων κατά της Συρίας αν οι συγκρούσεις συνεχίζονταν.
Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε στο Reuters ότι οι ΗΠΑ παρακολουθούν τις εξελίξεις στη Συρία «με σοβαρή ανησυχία» και κάλεσε όλες τις πλευρές να «δώσουν προτεραιότητα στην προστασία των αμάχων όλων των μειονοτικών ομάδων».
Καθώς οι δυνάμεις του πλησίαζαν τα τελευταία κουρδικά οχυρά, ο Σαράα ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά νέα κατάπαυση πυρός την Τρίτη, δηλώνοντας ότι τα στρατεύματά του δεν θα προχωρήσουν αν οι SDF καταθέσουν σχέδιο ενσωμάτωσης μέχρι το τέλος της εβδομάδας.
Οι τρεις αμερικανικές πηγές ανέφεραν ότι η απόφαση αυτή ικανοποίησε την Ουάσιγκτον και ότι ο Σαράα βρισκόταν πλέον «εκτός κινδύνου».
Λίγα λεπτά αργότερα, ο Μπάρακ εξέδωσε τη σχετική δήλωση.
Ο αρχικός ρόλος των SDF ως δύναμης μάχης κατά του Ισλαμικού Κράτους «έχει σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η μεγαλύτερη ευκαιρία για τους Κούρδους βρίσκεται πλέον υπό τη νέα κυβέρνηση του Σαράα.
Πηγή: Reuters
