Στα τέλη του 2025, από αυτήν εδώ τη στήλη αναρωτηθήκαμε «Από πού θα αγοράσεις πολιτική το 2026;», παραλληλίζοντας τα κόμματα με εταιρείες λιανικού εμπορίου και, στην προκειμένη περίπτωση, με σουπερμάρκετ, μπακάλικα, συνεταιρισμούς, κρεοπωλεία, μαγαζάκια με βιολογικά προϊόντα και ντελικατέσεν. Το τραβήξαμε λίγο, αλλά η αγοραστική συνήθεια μάλλον δεν διαφέρει από τη συνήθεια της ψήφου, όσο και αν οι δημοσκοπήσεις έδειχναν τάση για ανατροπές. Στο τέλος της ημέρας, ο ψηφοφόρος μέτρησε πως στις εκλογές αγοράζει πολιτική επιρροή. Κάποιοι για τα μικρά, ακόμη και τα προσωπικά, και άλλοι για τα μεγάλα, τα εθνικά και τα ιδεολογικά.
Είχαμε πει τότε πως ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ μοιάζουν με τις αλυσίδες σουπερμάρκετ της πολιτικής. Μπορεί οι δημοσκοπήσεις να κατέγραφαν δυσαρέσκεια και σε αυτές οι πολίτες να απειλούσαν πως θα πάνε σε άλλο μαγαζί, ωστόσο, στο τέλος μέτρησαν η ποικιλία, η εύκολη πρόσβαση -καθώς υπάρχουν ως αλυσίδες σε όλη την Κύπρο- αλλά και η συνήθεια. Πού να τρέχουμε τώρα σε πιο μικρά μαγαζιά με ελλείψεις και με αμφιβολίες για το αν θα μπουν στη Βουλή, ώστε να μπορούν να επηρεάσουν τα θέματα που αφορούν τον ψηφοφόρο (χαμένη ψήφος). Στο τέλος της ημέρας, ο ψηφοφόρος δεν θέλει να εξαργυρώσει την ψήφο του και αυτή να μην έχει αντίκρισμα, αναγκάζοντάς τον να περιμένει ακόμη πέντε χρόνια, κι ας έχει παράπονα από την ποιότητα και την τιμή που χρεώνει το σουπερμάρκετ της επιλογής του. Τις επαναστάσεις και τη διαμαρτυρία τις κάνει πιο εύκολα για την Ευρωβουλή ή για τις εκλογές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά και μέσα από τις επιλογές στο ίδιο το κόμμα. Οι πρωτιές του Χρίστου Χριστοφίδη και του Εφραίμ Χρήστου στο ΑΚΕΛ, καθώς και του Γιώργου Παμπορίδη στον ΔΗΣΥ, είναι από μόνες τους μηνύματα για τις ηγεσίες των κομμάτων τους.
Ο μεγάλος χαμένος των εκλογών ήταν ο «συνεταιρισμός του Κέντρου», όπως είχα κατηγοριοποιήσει τα ΔΗΚΟ, ΔΗΠΑ και ΕΔΕΚ. Από το 24% που είχαν, έπεσαν στο 16% και, μάλιστα, μόνο το 10% εκπροσωπείται πλέον στη Βουλή, παρά το γεγονός πως είχαν πρόσβαση στο μεγάλο Mall της πολιτικής, το Προεδρικό Μέγαρο δηλαδή. Τώρα τι παιχνίδι να παίξουν, που από τους 17 βουλευτές έπεσαν στους 8 του ΔΗΚΟ; Με αυτά τα δεδομένα, το «έπαθλο» της προεδρίας της Βουλής μοιάζει με απομακρυσμένο σενάριο, εκτός βέβαια και αν στον συνεταιρισμό ενταχθούν το ΑΛΜΑ, το ΕΛΑΜ και η Άμεση Δημοκρατία. Πάντως, η στήλη είχε προειδοποιήσει πως κάποια έδειχναν ότι πήγαιναν για «κλείσιμο» και πως έχρηζαν ολικής αναδόμησης, τόσο σε εμφάνιση όσο και σε τρόπο λειτουργίας.
Η άλλη μεγάλη κατηγορία ήταν τα αντισυστημικά μαγαζιά. Νομίζω εντοπίσαμε την τάση για MAGA φιλέτα από την άγρια αμερικανική δύση και το rebranding του ΕΛΑΜ από κρεοπωλείο «Η Χρυσή Αυγή» σε μπουτίκ. Το κόμμα διπλασίασε τα ποσοστά του και τις έδρες του για ακόμη μία φορά, ωστόσο, έμεινε μακριά από τις δημοσκοπήσεις που το έδειχναν να ανεβαίνει μέχρι και το 14%-15%. Δεν υπάρχει αμφιβολία, ωστόσο, πως είναι σωστά τοποθετημένο και, αν οι συγκυρίες το βοηθήσουν (μεταναστευτική κρίση, Κυπριακό ή οικονομική κρίση) ή κάποια πρόταση που θα το βάζει στο Προεδρικό Mall, τότε μπορεί και να ξαναδιπλασιάσει τα ποσοστά του.
Για το ΑΛΜΑ είχαμε πει τότε πως δεν φτάνουν τα εντυπωσιακά εγκαίνιά του (καταδίκη και απόλυση Οδυσσέα Μιχαηλίδη), αλλά θα πρέπει να γεμίσει και τα ράφια του με προϊόντα. Στη Βουλή το έβαλε η μεταγραφή της Ειρήνης Χαραλαμπίδου και του κέρδισε χρόνο μέχρι το 2031, για να γεμίσει τα ράφια του με πολιτικές, μηχανισμούς προώθησης αλλά και πολιτικές προσωπικότητες. Πάντως, οι πιθανότητες δεν είναι με το μέρος του, εκτός και αν βρεθεί τρόπος να βρει μαγαζί-γωνία στο Προεδρικό Mall στις εκλογές του 2028 ή, έστω τώρα, μέσω κάποιας καραμπόλας για την προεδρία της Βουλής. Διαφορετικά, στις εκλογές του 2031 θα έχει τη μοίρα της Αλληλεγγύης, του ΕΥΡΩΚΟ και της Συμμαχίας Πολιτών, που διαλύθηκαν ή σχεδόν διαλύθηκαν πριν καν φτάσουν οι εκλογές.
Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί και για την Άμεση Δημοκρατία. Ένα κόμμα που το παρομοιάσαμε με τους ψηφιακούς πραματευτές. Σίγουρα το κόμμα του Φειδία Παναγιώτου δεν έγινε Temu ή Amazon σε αυτές τις εκλογές, αλλά κανείς δεν μπορεί να ξέρει πώς θα έχουν εξελιχθεί στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης τα επόμενα πέντε χρόνια. Το σίγουρο είναι πως είναι πιο έτοιμοι από όλους για την τεχνολογική προσαρμογή και δεν αποκλείεται, σε έναν κόσμο με αλγόριθμους και AI, τελικά να εδραιωθούν στην πολιτική.
Για το τέλος αφήσαμε τα βιολογικά μαγαζιά. Volt και Οικολόγοι έχουν σίγουρα ένα κοινό και δεν αποκλείεται οι διεθνείς εξελίξεις, με την άνοδο των Πρασίνων στο Ηνωμένο Βασίλειο ή τους ριζοσπάστες δημάρχους όπως ο Zohran Mamdani στη Νέα Υόρκη, να τους δώσουν ώθηση. Για την ώρα, ωστόσο, απευθύνονται σε ένα κοινό της τάξης του 5%-6%. Η παρέμβαση του Γιώργου Περδίκη, που επέστρεψε πριν από μερικά χρόνια ως εκκαθαριστής και οδήγησε σε ρήξη, τους άφησε έξω και τους δύο. Αν θέλουμε να είμαστε ρεαλιστές, δύσκολα θα επανέλθουν. Στις επόμενες εκλογές ίσως δούμε τα πιο σημαντικά στελέχη τους μέσα στα μεγάλα πολιτικά μαγαζιά.
Καλή δουλειά σε όσους έχουν εκλεγεί και για όσους έχουν διάθεση να διαβάσουν αυτά που γράφαμε τον Δεκέμβριο του 2025, εδώ είναι το link:
https://www.politis.com.cy/politis-news/oikonomia/974423/esy-apo-pou-tha-aghoraseis-politiki-to-2026
