Το γεγονός ότι η χρηματοοικονομική παιδεία αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση των επενδύσεων, την οικονομική ανθεκτικότητα των πολιτών και την επιτυχία της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ήταν το βασικό συμπέρασμα εκδήλωσης που διοργάνωσε η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ) στις 18 Ιουνίου 2026.
Κατά τη διάρκεια συζήτησης στρογγυλής τραπέζης που συντόνισε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Κύπρου Ανδρέας Μιλιδώνης, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, ανέδειξε το παράδοξο της ευρωπαϊκής οικονομίας, σημειώνοντας ότι η Ευρώπη διαθέτει περισσότερες αποταμιεύσεις από όσες επενδύει, γεγονός που αποτυπώνεται και στο πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της.
Όπως ανέφερε, τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά αποταμιεύουν σημαντικά περισσότερο από τα αμερικανικά, ενώ συνολικά οι αποταμιεύσεις νοικοκυριών, επιχειρήσεων και κρατών υπερβαίνουν τις επενδύσεις κατά περίπου 3% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρά ταύτα, σημαντικό μέρος αυτών των κεφαλαίων δεν παραμένει στην Ευρώπη αλλά κατευθύνεται σε άλλες αγορές, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο κ. Στουρνάρας απέδωσε το φαινόμενο αυτό στην κατακερματισμένη δομή των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών και στην απουσία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού «ασφαλούς περιουσιακού στοιχείου», αντίστοιχου με τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα. Υποστήριξε ότι η Ευρώπη οφείλει να προχωρήσει σε βαθύτερη ενοποίηση των κεφαλαιαγορών και σε κοινή έκδοση χρέους για τη χρηματοδότηση στρατηγικών ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων όπως η άμυνα, η ενεργειακή μετάβαση και η καινοτομία.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Ελλάδα και την Κύπρο, οι οποίες, σε αντίθεση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, παρουσιάζουν χαμηλότερες αποταμιεύσεις σε σχέση με τις επενδυτικές τους ανάγκες. Όπως σημείωσε, οι δύο χώρες έχουν πρόσθετο λόγο να στηρίξουν την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, καθώς χρειάζονται τόσο περισσότερες επενδύσεις όσο και μεγαλύτερη ενίσχυση της αποταμιευτικής κουλτούρας.
Ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος υπογράμμισε επίσης ότι οι δημογραφικές εξελίξεις καθιστούν αναγκαία τη συμπλήρωση των παραδοσιακών συνταξιοδοτικών συστημάτων μέσω επαγγελματικών ταμείων και άλλων κεφαλαιοποιητικών εργαλείων, επισημαίνοντας ότι η χρηματοοικονομική παιδεία είναι απαραίτητη ώστε οι πολίτες να μπορούν να λαμβάνουν ενημερωμένες αποφάσεις για το οικονομικό τους μέλλον.
Από την πλευρά του, ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου Χριστόδουλος Πατσαλίδης τόνισε ότι η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης και τη μείωση του επενδυτικού χάσματος που τη χωρίζει από άλλες μεγάλες οικονομίες.
Όπως ανέφερε, ενώ το 2015 η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν περίπου το ίδιο ονομαστικό ΑΕΠ, σήμερα η ευρωπαϊκή οικονομία αντιστοιχεί περίπου στο 70% της αμερικανικής. Σύμφωνα με τον ίδιο, η διαφορά αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη χαμηλότερη παραγωγικότητα της Ευρώπης, η οποία συνδέεται με ανεπαρκείς επενδύσεις στην καινοτομία και στην ανάπτυξη σύγχρονων χρηματοδοτικών μηχανισμών.
Ο κ. Πατσαλίδης σημείωσε ότι η Ευρώπη χρειάζεται ισχυρότερες και πιο ολοκληρωμένες κεφαλαιαγορές, περισσότερα επενδυτικά εργαλεία για τη χρηματοδότηση της καινοτομίας και ένα περιβάλλον που θα επιτρέπει στις νέες επιχειρήσεις να αναπτύσσονται και να ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο.
Παράλληλα, ανέδειξε την χρηματοοικονομική παιδεία ως θεμελιώδη προϋπόθεση για την επιτυχία αυτής της προσπάθειας. Όπως είπε, οι πολίτες πρέπει να κατανοήσουν καλύτερα τις επενδυτικές επιλογές που έχουν στη διάθεσή τους, τόσο για τη δική τους προστασία όσο και για να συμμετέχουν ενεργότερα στην οικονομική ανάπτυξη.
Ο Διοικητής της ΚΤΚ παραδέχθηκε ότι η Κύπρος υστερεί τόσο σε επίπεδο χρηματοοικονομικών γνώσεων όσο και σε επενδυτική παράδοση, ενώ αναφέρθηκε και στις επιπτώσεις που είχαν οι οικονομικές κρίσεις στην εμπιστοσύνη των πολιτών προς το χρηματοοικονομικό σύστημα.
«Η εμπιστοσύνη χάνεται εύκολα και ανακτάται δύσκολα», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι τόσο οι θεσμοί όσο και ο ιδιωτικός τομέας έχουν ευθύνη να συμβάλουν στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης και στη διάδοση της χρηματοοικονομικής γνώσης.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, η χρηματοοικονομική παιδεία αποτελεί το απαραίτητο «δίχτυ ασφαλείας» πάνω στο οποίο μπορεί να οικοδομηθεί μια πιο ενεργή επενδυτική κουλτούρα και μια πιο αποτελεσματική συμμετοχή των πολιτών στην οικονομία.
Κατά τον χαιρετισμό της, η Λένα Κλεάνθους, Προϊσταμένη της Υπηρεσίας Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού της ΚΤΚ, ανέφερε ότι η πρωτοβουλία εντάσσεται στη στρατηγική της Κεντρικής Τράπεζας που θέτει τον πολίτη στο επίκεντρο, τονίζοντας ότι η αποτελεσματική λήψη χρηματοοικονομικών αποφάσεων εξαρτάται από τη γνώση, την κατανόηση και την εμπιστοσύνη των πολιτών. Υπογράμμισε ότι η χρηματοοικονομική παιδεία αποτελεί βασικό πυλώνα οικονομικής ανθεκτικότητας και κοινωνικής συνοχής.
Τα δεδομένα για τους Κύπριους
Ιδιαίτερη σημασία είχε η παρουσίαση των αποτελεσμάτων της πρόσφατης στοχευμένης έρευνας της ΚΤΚ από την Πάνη Καραμάνου, Προϊσταμένη της Γενικής Διεύθυνσης Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας και Εξυγίανσης.
Η έρευνα κατέγραψε ότι, παρά την ύπαρξη αποταμιεύσεων, οι πολίτες εξακολουθούν να προτιμούν κυρίως τις τραπεζικές καταθέσεις, ενώ παραμένει έντονο το αίσθημα ανασφάλειας κατά τη λήψη χρηματοοικονομικών αποφάσεων. Παράλληλα, σημαντικό ποσοστό των συμμετεχόντων θεωρεί ότι δεν διαθέτει τις ίδιες ευκαιρίες πρόσβασης σε αποταμιευτικά και επενδυτικά προϊόντα με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους πολίτες.
Πηγή: ΚΥΠΕ
