Πρόταση του Υπουργείου Οικονομικών για ίδρυση του Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Επιχειρήσεων, που στοχεύει στην κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού που αντιμετωπίζουν οι μικρομεσαίες και νεοφυείς επιχειρήσεις, συζήτησε τη Δευτέρα η Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής.
Το ζήτημα της χρηματοδότησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ήταν ανάμεσα στα ορόσημα που συμπεριλήφθηκαν στο Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και πρέπει να υλοποιηθεί άμεσα, καθώς είναι συνδεδεμένο με σχετικά κονδύλια από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, τα οποία, αν δεν υλοποιηθεί θα χαθούν.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής, Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Χριστιάνα Ερωτοκρίτου, εξέφρασε έντονα τη δυσαρέσκειά της απέναντι στο Υπουργείο Οικονομικών, για το γεγονός ότι το νομοσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή στις 25 Ιουνίου και πρέπει να συζητηθεί και να ψηφιστεί πριν τη λήξη των εργασιών της Βουλής, εντός λίγων ημερών. «Δεν είναι αποδεκτή αυτή η πρακτική, να έρχεται τελευταία στιγμή ένα νομοσχέδιο που, αν τηρήσουμε τον Κανονισμό της Βουλής, θα χάσει η Δημοκρατία εκατομμύρια», είπε, σημειώνοντας ότι η κατ’ άρθρον συζήτηση του νομοσχεδίου θα γίνει την ερχόμενη Δευτέρα, προκειμένου να γίνει προσπάθεια να προλάβουν τα χρονοδιαγράμματα.
Η εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών απολογήθηκε για την καθυστέρηση, σημειώνοντας ότι αυτή οφείλεται στην ανάγκη διεξαγωγής εκτενούς διαβούλευσης.
Παρουσιάζοντας το νομοσχέδιο, ανέφερε ότι αυτό συστήνει και θέτει σε λειτουργία τον Κυπριακό Οργανισμό Ανάπτυξης Επιχειρήσεων (ΚΟΑΕ) ως νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου. Όπως είπε, πρόκειται για «σημαντική μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία για διεύρυνση της παραγωγικής βάσης της οικονομίας», η οποία απαντά και σε σχετικές συστάσεις της Κομισιόν, που εντόπιζαν ως πρόβλημα την περιορισμένη πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ) και των νεοφυών επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση στην Κύπρο.
Σημείωσε ότι ο ΚΟΑΕ θα δίνει έμφαση σε χρηματοδότηση επιχειρήσεων και αυτοεργοδοτούμενων, με έμφαση στην εξωστρέφεια, την καινοτομία, την πράσινη μετάβαση, την ανταγωνιστικότητα, την προώθηση πολιτικών του κράτους. Τόνισε ότι δεν θα υποκαθιστά τις τράπεζες, αλλά θα καλύπτει ένα κενό στην αγορά κεφαλαίων, μέσα από αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων και συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, για ενεργοποίηση της αγοράς χρηματοδότησης εκεί που τα εργαλεία είναι ελλιπή.
Η εκπρόσωπος του Υπουργείου επεσήμανε ότι θα πρόκειται για έναν μη εποπτευόμενο χρηματοδοτικό οργανισμό, αφού δεν θα λαμβάνει καταθέσεις. Ο οργανισμός θα υπάγεται στο Υπουργείο Οικονομικών, ενώ για θέματα ελέγχου νομιμοποίησης δραστηριοτήτων από παράνομες δραστηριότητες θα εποπτεύεται από την Κεντρική Τράπεζα.
Ο νέος οργανισμός θα προσφέρει είτε απευθείας δανεισμό είτε εγγυήσεις για δανεισμό από τραπεζικά ιδρύματα ή συμμετοχή σε επενδυτικά ταμεία.
Θα αποτελείται από επταμελές Διοικητικό Συμβούλιο, με τον Πρόεδρο, Αντιπρόεδρο και τρία μέλη να προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα, ενώ σε αυτό θα συμμετέχει και εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών και του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής.
Η Κυπριακή Δημοκρατία αναμένεται να καταβάλει €60 εκ. για τη σύσταση και λειτουργία του οργανισμού, ενώ άλλες ανάγκες αναμένεται να καλυφθούν από ευρωπαϊκά όργανα και από τη δραστηριότητα του ΚΟΑΕ.
Σημειώθηκε ότι το νομοσχέδιο περιέχει πρόνοιες και μηχανισμούς ελέγχου και ισορροπίας, καθώς και ένα αξιόπιστο πλαίσιο διακυβέρνησης, ενώ προβλέπεται ο περιορισμός της έκθεσής του σε Μη Εξυπηρετούμενες Χρηματοδοτήσεις, η βιωσιμότητά του και πρακτικές χρηστής διοίκησης, αυστηρό πλαίσιο διακυβέρνησης, λογοδοσίας και διαφάνειας.
Όπως ανέφερε η εκπρόσωπος του Υπουργείου, πρόκειται για βασική μεταρρύθμιση για τον εκσυγχρονισμό του αναπτυξιακού μοντέλου της χώρας. Υπογράμμισε ότι ο οργανισμός θα λειτουργεί με τη λογική της κινητοποίησης ιδιωτικών κεφαλαίων πολλαπλάσιων των ποσών που θα δώσει το κράτος.
Εκπρόσωπος του Υπουργείου Εμπορίου είπε ότι αυτός ο οργανισμός έχει ζητηθεί έντονα από την επιχειρηματική κοινότητα για χάραξη στρατηγικής για την εξωστρέφεια και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, και συνάδει με τις βέλτιστες πρακτικές άλλων χωρών της ΕΕ.
Εκπρόσωπος του Υφυπουργείου Έρευνας είπε ότι ο ΚΟΑΕ έρχεται να καλύψει ένα κενό που αναδεικνυόταν σε διάφορες εκθέσεις της Κομισιόν και σε διάφορους δείκτες, σημειώνοντας ότι οι νεοφυείς επιχειρήσεις στην Κύπρο δυσκολεύονται να πάρουν χρηματοδότηση από τράπεζες για να κλιμακώσουν τις δραστηριότητές τους.
Η Έφορος Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων, Στέλλα Μιχαηλίδου, είπε ότι πρόκειται για ένα από τα λίγα νομοσχέδια που εμπεριέχει δικλείδες ασφαλείας για τα θέματα κρατικών ενισχύσεων, σημειώνοντας ότι τα σχέδια που θα προκηρύσσονται θα είναι συμβατά με τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων.
Εκπρόσωπος της Κεντρικής Τράπεζας σημείωσε ότι η Κεντρική θα ορίζεται ως αρμόδια αρχή για θέματα ελέγχου νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι το νομοσχέδιο επιτρέπει στον ΚΟΑΕ να συστήνει εταιρείες, για τις οποίες θα πρέπει ο ΚΟΑΕ να διασφαλίζει ότι συμμορφώνονται με τις διατάξεις για το ξέπλυμα χρήματος.
Εκπρόσωποι της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, του ΧΑΚ και του ΣΕΛΚ δήλωσαν σύμφωνοι με τη δημιουργία του οργανισμού, σημειώνοντας ότι θα καταθέσουν επισημάνσεις στην κατ’ άρθρον συζήτηση.
Το ΚΕΒΕ είπε ότι συμφωνεί με την κατεύθυνση του προτεινόμενου νομοσχεδίου, σημειώνοντας ότι θα βελτιώσει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, παρόλο που υπάρχει ήδη ρευστότητα στις τράπεζες.
Από την πλευρά της, η ΟΕΒ είπε ότι ως θέση αρχής συμφωνεί, νοουμένου ότιη ίδρυση του οργανισμού θα βελτιώσει την υφιστάμενη κατάσταση. «Ελπίζουμε ότι ο νέος οργανισμός θα είναι πιο αποδοτικός, και ψηφιοποιημένος και θα φέρει βελτίωση σε σχέση με σήμερα», είπε ο εκπρόσωπός της.
Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας Κύπρου, Δημήτρης Γεωργιάδης, ανέφερε ότι οι εταιρείες στην Κύπρο δεν έχουν εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης, και ο οργανισμός αυτός αναμένεται να βοηθήσει, νοουμένου ότι δεν θα γίνει «το ίδιο συντηρητικός με τις τράπεζες».
Σημείωσε, επίσης, ότι πρέπει να είμαστε προσεκτικοί ότι δεν δημιουργούμε κουλτούρα ότι χρειαζόμαστε μόνο μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενώ ανέδειξε το ζήτημα έλλειψης στρατηγικού σχεδιασμού και συντονισμού μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα και μεταξύ των ίδιων των κρατικών υπηρεσιών, σημειώνοντας ότι τέτοιοι οργανισμοί, όπως ο ΚΟΑΕ, μπορούν να βοηθήσουν σε αυτό το θέμα.
Ο Πρόεδρος του Συνασπισμού Μικρών Επιχειρήσεων και Αυτοεργοδοτούμενων, Σταύρος Αλαμπρίτης, είπε «επιτέλους, κάλλιο αργά παρά ποτέ», σημειώνονταας ότι οι ΜμΕ και οι αυτοεργοδοτούμενοι βρίσκουν κλειστές πόρτες από το τραπεζικό σύστημα. «Ελπίζουμε να μην αποδειχθεί δώρο άδωρο και να χρειάζεται η ίδια διαδικασία με τις τράπεζες», είπε, σημειώνοντας ότι οι ΜμΕ στην Κύπρο και την ΕΕ δίνουν στην αγορά πέραν του 50% των θέσεων εργασίας.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών, Χριστιάνα Ερωτοκρίτου ρώτησε κατά πόσον η Κύπρος είναι η μόνη χώρα στην ΕΕ που δεν διαθέτει τέτοιο οργανισμό. Σημείωσε ότι «δεν θέλουμε να δούμε επανάληψη πρακτικών ή σχεδίων ή οργανισμών που είχαμε στο παρελθόν και δεν απέφεραν ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα για την κυπριακή οικονομία. Θέλουμε να μπορέσει όντως να λειτουργήσει ως πηγή εναλλακτικής χρηματοδότησης», ιδιαίτερα λόγω του ότι στην Κύπρο δεν υπάρχει καμία άλλη πηγή χρηματοδότησης επιχειρήσεων, εκτός των τραπεζών.
Η Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Σάβια Ορφανίδου, είπε ότι είναι πολύ σημαντική η ενίσχυση της χρηματοδότησης των ΜμΕ και των νεοφυών επιχειρήσεων, για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της επιχειρηματικής πρωτοβουλίας. «Αυτό στηρίζει ο ΔΗΣΥ όλα αυτά τα χρόνια», είπε.
Ρώτησε κατά πόσον έχουν εξεταστεί εναλλακτικοί τρόποι χρηματοδότησης, πέραν της δημιουργίας ενός ημικρατικού οργανισμού και ρώτησε ποιο θα είναι το κόστος για τη λειτουργία του, ενώ ζήτησε τον προϋπολογισμό του. Ρώτησε, επίσης, ποιο θα είναι το κόστος για τη Δημοκρατία αν δεν υλοποιηθεί ως ορόσημο στο Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με το Υπουργείο να απαντά ότι υπολογίζεται ότι μπορεί να χαθούν γύρω στα €50 εκ.
Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Άριστος Δαμιανού, ζήτησε γραπτώς τη διαδικασία που θέτει τη δημιουργία του οργανισμού ως προϋπόθεση για την εκταμίευση της δόσης από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενώ ζήτησε και τη μελέτη που οδήγησε στην απόφαση για σύσταση ημικρατικού οργανισμού για το θέμα. Ζήτησε, επίσης, ενημέρωση για το δημοσιονομικό κόστος που εκτιμάται ότι θα υπάρξει, ενώ ρώτησε από πού θα αντλεί πόρους.
Ο κ. Δαμιανού σημείωσε, ακόμα, ότι στις περιπτώσεις των εμπορικών τραπεζών η ΜΟΚΑΣ θεωρεί ότι γίνεται επαρκής έλεγχος στις συναλλαγές και δεν διεξάγει έλεγχο για ξέπλυμα χρήματος και ρώτησε πώς αυτό θα διασφαλίζεται στην περίπτωση του ΚΟΑΕ.
Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ, Μάριος Πελεκάνος, είπε ότι το κόμμα είναι θετικό, αλλά ζήτησε να μάθει το κόστος και το επιδιωκόμενο όφελος από τη δημιουργία του οργανισμού. Σημείωσε ότι πολλές επιχειρήσεις, ως κατάλοιπο της κρίσης, έχουν αναδιαρθρωμένα δάνεια, κάτι που τους απαγορεύει την άντληση χρηματοδότησης από τις τράπεζες.
Από την πλευρά του, ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Χρύσης Παντελίδης, εξέφρασε την ανησυχία του για την οικονομική βιωσιμότητα του οργανισμού, και για το πώς διασφαλίζεται ο έλεγχος της, σημειώνοντας ότι το να δίνει εγγυήσεις για τραπεζικά δάνεια εκθέτει σε κίνδυνο τον οργανισμό.
Ο Πρόεδρος και Βουλευτής του Κινήματος Άλμα, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, είπε ότι, σύμφωνα με το νομοσχέδιο, η ευχέρεια του νέου οργανισμού να συστήνει εταιρείες φαίνεται να είναι απεριόριστη, επισημαίνοντας ότι τέτοιες εταιρείες δεν θα μπορούν να ελέγχονται ούτε από την Ελεγκτική Υπηρεσία.
Ανέφερε, επίσης, ότι υπάρχει ευχέρεια παύσης του Διοικητικού Συμβουλίου άνευ οποιασδήποτε αιτιολογήσεως, κάτι που, όπως είπε, σημαίνει ότι μπορεί να είναι επιρρεπές σε πολιτικές πιέσεις. Έθιξε, επίσης, θέματα διαφάνειας που υπάρχει ανάγκη να ενισχυθούν, ενώ σημείωσε ότι δεν φαίνεται να υπάρχει ανώτατο όριο ποσού που μπορεί να εγγυηθεί ο οργανισμός, κάτι που μπορεί να εκθέσει τη Δημοκρατία σε κίνδυνο.
