Ενέργεια και τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνουν τις οικονομικές αποφάσεις, λέει ο Διοικητής της ΚΤΚ

Η ενεργειακή κρίση και η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης επηρεάζουν ολοένα περισσότερο τις οικονομικές αποφάσεις, δήλωσε την Τετάρτη ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ) και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Χριστόδουλος Πατσαλίδης. Μιλώντας σε τηλεδιάσκεψη του MNI Connect με οικονομολόγους και επενδυτές, κάλεσε σε ετοιμότητα προσαρμογής των εκτιμήσεων καθώς προκύπτουν νέα στοιχεία.

Ο κ. Πατσαλίδης εστίασε στην επιμονή του ενεργειακού σοκ και στην άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης, τους δύο παράγοντες που, όπως ανέφερε, διαμορφώνουν το σημερινό οικονομικό περιβάλλον. Για τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ είπε ότι «έχει αλλάξει την πορεία της ιστορίας μέσω του διαύλου του ενεργειακού πληθωρισμού».

Τα σοκ στην προσφορά διαφέρουν μεταξύ τους ως προς το μέγεθος, τη διάρκεια, τις συστημικές αλληλεπιδράσεις και το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο εκδηλώνονται, σημείωσε. «Το καθήκον μας ως Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ είναι να κατανοήσουμε πώς το ενεργειακό σοκ μεταδίδεται στην οικονομία», ανέφερε.

Η αξιοπιστία της νομισματικής πολιτικής, πρόσθεσε, διασφαλίζεται καλύτερα με πειθαρχημένη προσήλωση σε ισχυρό αναλυτικό πλαίσιο βασισμένο στα δεδομένα, προσεκτική αξιολόγηση των υποκείμενων πληθωριστικών τάσεων και ενδελεχή εξέταση των μηχανισμών μετάδοσης. Σε συνθήκες αυξημένης αβεβαιότητας, η προσέγγιση της ΕΚΤ που βασίζεται στα δεδομένα και λαμβάνει αποφάσεις σε κάθε συνεδρίαση ξεχωριστά παραμένει απαραίτητη για τη σταθερότητα των τιμών.

Κατά τη συνεδρίαση του Οκτωβρίου, η ΕΚΤ αποφάσισε να διατηρήσει αμετάβλητα τα βασικά επιτόκια. Σύμφωνα με τον Διοικητή, οι πληθωριστικές προσδοκίες παραμένουν σταθερές, η μετάδοση της νομισματικής πολιτικής εξακολουθεί να είναι αποτελεσματική και οι δευτερογενείς επιπτώσεις δεν έχουν εκδηλωθεί σε ουσιαστικό βαθμό.

Στην παρούσα συγκυρία, «η πληθωριστική ώθηση εξακολουθεί να προέρχεται κυρίως από την πλευρά της προσφοράς», ανέφερε. Η ανάλυση της ΕΚΤ δείχνει ότι περίπου το 90% της αύξησης του ενεργειακού πληθωρισμού αντανακλά δυσμενείς εξελίξεις στην προσφορά ενέργειας λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και όχι υπερβολική εγχώρια ζήτηση.

Ο κ. Πατσαλίδης προειδοποίησε, ωστόσο, ότι αυτό δεν πρέπει να οδηγήσει σε εφησυχασμό. «Όπως πάντα, η νομισματική πολιτική πρέπει να παραμείνει προσηλωμένη στη διασφάλιση της σταθεροποίησης του πληθωρισμού στον μεσοπρόθεσμο στόχο μας». Βασικό ερώτημα, πρόσθεσε, είναι σε ποιο βαθμό οι υψηλότερες τιμές ενέργειας ενσωματώνονται στις ευρύτερες πληθωριστικές τάσεις. Αν οι πιέσεις στις τιμές επιμείνουν, η κατεύθυνση της πολιτικής είναι σαφής.

Οι πρόσφατες εξελίξεις απαιτούν στενή παρακολούθηση, καθώς υπάρχουν ενδείξεις ότι οι επιπτώσεις του ενεργειακού σοκ ενδέχεται να διευρύνονται, αν και ο υποκείμενος πληθωρισμός παραμένει γενικά σταθερός. «Παρατηρήσαμε πρόσφατα ελαφρά ανοδική πίεση στον πληθωρισμό των τιμών των τροφίμων και των υπηρεσιών, ενώ ο δομικός πληθωρισμός παραμένει αμετάβλητος. Οι τιμές του αργού πετρελαίου υποχώρησαν σημαντικά το τελευταίο διάστημα, ωστόσο η μελλοντική τους πορεία απαιτεί συνεχή παρακολούθηση», είπε.

Εκτίμησε ακόμη ότι ο χρόνος που περνά από την έναρξη της σύγκρουσης αναμένεται να δημιουργήσει δική του δυναμική στη διαμόρφωση των τιμών και στις πληθωριστικές προσδοκίες. Τόνισε την ανάγκη εγρήγορσης, περαιτέρω έρευνας και ανάλυσης των επιμέρους κλάδων που επηρεάζουν τις τιμές, καθώς και των διαρθρωτικών μηχανισμών μετακύλισης του κόστους. Για τον λόγο αυτό, η συνεχής παρακολούθηση πιθανών δευτερογενών επιπτώσεων παραμένει απαραίτητη.

Για τις πληθωριστικές προσδοκίες, ο Διοικητής είπε ότι χρειάζεται αξιολόγηση της ευρύτερης εικόνας. «Παρότι οι μακροπρόθεσμες πληθωριστικές προσδοκίες παραμένουν σταθερές, ο γενικός πληθωρισμός βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης και οι υψηλότερες βραχυπρόθεσμες πληθωριστικές προσδοκίες εξακολουθούν να επιμένουν. Η εξέλιξη των πληθωριστικών προσδοκιών απαιτεί αυξημένη επαγρύπνηση».

Η ενέργεια δεν είναι ο μόνος παράγοντας που προκαλεί αναταράξεις, ανέφερε ο κ. Πατσαλίδης, προσθέτοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη «ανατρέπει τα δεδομένα στη ζωή μας και ήρθε για να μείνει». Και οι δύο παράγοντες έχουν παγκόσμιο και ανατρεπτικό χαρακτήρα και επηρεάζουν την ανάπτυξη, τον πληθωρισμό, τις συνθήκες χρηματοδότησης και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, ενώ δημιουργούν νέες αναλυτικές προκλήσεις για τις κεντρικές τράπεζες.

Η τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνει γρήγορα το οικονομικό τοπίο της Ευρωζώνης και αποτελεί ισχυρό μοχλό διαρθρωτικών αλλαγών, είπε. Έχει καταστεί σημαντικός παράγοντας ανάπτυξης, τόσο μέσω των δαπανών για την υιοθέτησή της όσο και μέσω της συμμετοχής ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα της. Παράλληλα, η ανάπτυξη υποδομών ΤΝ ενισχύει τις επενδύσεις, την ώρα που αυξάνονται διεθνώς οι ανάγκες για δημόσια χρηματοδότηση λόγω των υψηλών δημοσιονομικών ελλειμμάτων.

«Η κλίμακα των επενδύσεων που βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη είναι πρωτοφανής. Έρευνες καταδεικνύουν ότι οι επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσαν να ανέλθουν έως και τα 9 τρισ. δολάρια μεταξύ 2025 και 2032, δημιουργώντας μία από τις μεγαλύτερες συγκεντρωμένες επενδυτικές εξάρσεις στη σύγχρονη οικονομική ιστορία», ανέφερε.

Καθώς οι κεφαλαιουχικές δαπάνες αυξάνονται ταχύτερα από τη δημιουργία ταμειακών ροών, η χρηματοδότηση αναζητείται όλο και περισσότερο στις αγορές χρέους και ειδικότερα στις αγορές ομολόγων, στην ιδιωτική πιστωτική αγορά (private credit), καθώς και μέσω κυκλικών χρηματοδοτήσεων και συμβατικών δεσμεύσεων μεταξύ αλληλένδετων ιδιοκτησιακών σχημάτων. Οι σύνθετες και αδιαφανείς χρηματοοικονομικές δομές δυσχεραίνουν την αξιολόγηση των υποκείμενων κινδύνων, πρόσθεσε.

Εταιρείες τεχνολογίας και υλικού εξοπλισμού φέρονται να έχουν εκδώσει φέτος ομόλογα ύψους περίπου 350 δισ. δολαρίων, ποσό σχεδόν διπλάσιο από εκείνο της αντίστοιχης περιόδου πέρυσι. Το συνολικό ανεξόφλητο υπόλοιπο ομολόγων των εταιρειών hyperscalers, δηλαδή παρόχων υποδομών υπερκλίμακας, ανέρχεται σε περίπου 570 δισ. δολάρια. Από αυτά, ομόλογα ύψους 39 δισ. ευρώ έχουν εκδοθεί σε ευρώ.

«Οι Ευρωπαίοι επενδυτές συμμετέχουν ενεργά στις εκδόσεις ομολόγων σε ευρώ, κυρίως μέσω της μείωσης της τοποθέτησής τους σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα», παρατήρησε. Η αυξημένη προσφορά, ο υψηλότερος πιστωτικός κίνδυνος και η γενικότερη αβεβαιότητα διευρύνουν τα πιστωτικά περιθώρια (credit spreads), τόσο στην αγορά χρέους όσο και στην αγορά συμβολαίων ανταλλαγής πιστωτικού κινδύνου. Μέχρι στιγμής, πάντως, η απορρόφηση των εκδόσεων από τους επενδυτές εξελίσσεται ομαλά.

Ο κ. Πατσαλίδης ανέφερε ότι μέχρι σήμερα υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις πως η χρηματοδότηση που σχετίζεται με την ΤΝ έχει περιορίσει ουσιαστικά τη διαθέσιμη χρηματοδότηση για άλλους τομείς. Οι hyperscalers αποτελούν, ωστόσο, ταχέως αναπτυσσόμενο τμήμα της αγοράς ομολόγων και, αν οι προβλεπόμενες επενδύσεις συνεχίσουν να αυξάνονται, η χρηματοδότηση που συνδέεται με την ΤΝ ενδέχεται να αποκτήσει ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τις κεφαλαιαγορές.

Κλείνοντας, περιέγραψε την ενεργειακή κρίση και την άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης ως δύο αποσταθεροποιητικές δυνάμεις: η πρώτη διαβρώνει την αγοραστική δύναμη και περιορίζει την παραγωγή, ενώ η δεύτερη υπόσχεται υψηλότερη παραγωγικότητα και ανάπτυξη. «Με την πάροδο επαρκούς χρόνου, οι επιπτώσεις και των δύο γίνονται ολοένα και πιο διάχυτες, αναδιαμορφώνοντας τις οικονομικές αποφάσεις και μεταδίδουν αναταράξεις σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Για τους κεντρικούς τραπεζίτες, αμφότερες απαιτούν την ίδια αναλυτική πειθαρχία: αυστηρή και λεπτομερή εξέταση των στοιχείων και προσεκτική αξιολόγηση της αβεβαιότητας».

Στις αγορές ενέργειας, αυτό σημαίνει περαιτέρω μελέτη των επιμέρους δικτύων που διαμορφώνουν τη δυναμική των τιμών. Για την τεχνητή νοημοσύνη απαιτούνται μεγαλύτερη διαφάνεια στις σύνθετες και αδιαφανείς χρηματοδοτικές δομές και στενότερος έλεγχος των παραδοχών στις οποίες βασίζονται οι προβλέψεις.

Και στις δύο περιπτώσεις, κατέληξε ο Διοικητής, η ορθή χάραξη πολιτικής προϋποθέτει εξέταση των εξελίξεων πέρα από τους συνολικούς δείκτες, εντοπισμό του τρόπου με τον οποίο οι αναταράξεις μεταδίδονται στην οικονομία και ετοιμότητα προσαρμογής των εκτιμήσεων καθώς προκύπτουν νέα στοιχεία.

Πηγή: ΚΥΠΕ