Αργά το βράδυ της Κυριακής 24 Μαΐου τα κόμματα θα γνωρίζουν το τελικό αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών και τα πραγματικά ποσοστά τους. Ποιες πολιτικές δυνάμεις εισέρχονται στη Βουλή και ποιες όχι. Το αργότερο μέχρι τις πρωινές ώρες της Δευτέρας τα κόμματα θα έχουν τελική εικόνα και για την κατανομή των εδρών. Από εκείνη τη στιγμή θα αρχίσουν και οι πρώτοι σοβαροί υπολογισμοί για τις απαιτούμενες πολιτικές συνεργασίες με στόχο την εκλογή προέδρου της Βουλής. Οι διαβουλεύσεις μεταξύ των νέων κοινοβουλευτικών κομμάτων θα πρέπει να ολοκληρωθούν εντός των δέκα ημερών που μεσολαβούν μέχρι την πρώτη ολομέλεια της Βουλής στις 4 Ιουνίου, η οποία θα εκλέξει τον νέο πρόεδρο του νομοθετικού σώματος. Οι συμμαχίες για την εκλογή προέδρου της Βουλής θεωρείται παραδοσιακά το πρόκριμα για τις επόμενες προεδρικές εκλογές.
Η εικόνα
Παρά την προσπάθεια των κομμάτων να κρατήσουν κλειστά τα χαρτιά τους, υπάρχει μια εικόνα για το σημερινό πολιτικό σκηνικό και την ιδεολογική εγγύτητα μεταξύ των βασικών πολιτικών δυνάμεων. Για παράδειγμα, ο ΔΗΣΥ, το ΔΗΚΟ και η ΔΗΠΑ συμφωνούν σε πολλά ζητήματα, ενώ το ΑΚΕΛ ήταν «παρών» σε αρκετές διαδηλώσεις όπου συμμετείχαν στελέχη του Βολτ και του Κινήματος Οικολόγων. Η συναντίληψη και οι κοινές θέσεις σε κρίσιμα θέματα έχουν μεγάλη σημασία διότι πολλές φορές διαμορφώνουν το πλαίσιο των πολιτικών συνεργασιών.
Είναι πολύ δύσκολο να προβλέψει κάποιος τη συμπεριφορά και τις προθέσεις της Άμεσης Δημοκρατίας του Φειδία Παναγιώτου. Ο ευρωβουλευτής δεν λειτουργεί με συμβατικό τρόπο και όλα τα σενάρια είναι ανοικτά. Όμως η περίπτωση του κινήματος ΑΛΜΑ δεν θεωρείται τόσο μεγάλος γρίφος. Μπορεί ο επικεφαλής του Κινήματος, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, να απάντησε με σκληρό τρόπο στις κατηγορίες του Στέφανου Στεφάνου στο debate των αρχηγών στο Omega και να δημιουργήθηκε σοβαρό ρήγμα στις σχέσεις του ΑΚΕΛ με το ΑΛΜΑ, ωστόσο θεωρείται λιγότερο πιθανή μια συμμαχία του κόμματος του τέως Γενικού Ελεγκτή με το ΔΗΚΟ και τον ΔΗΣΥ.
Το ΕΛΑΜ βρίσκεται σε πολιτική απομόνωση. Ωστόσο φαίνεται να εξασφαλίζει την τρίτη θέση και αρκετές έδρες στη Βουλή. Γεγονός που δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μερική άρση του πολιτικού αποκλεισμού και πολιτικές συνεργασίες με άλλα κόμματα για την προεδρία της Βουλής.
Πολιτικοί αρχηγοί
Πέραν της πολιτικής εγγύτητας υπάρχουν και οι δεδηλωμένες προθέσεις ορισμένων κομμάτων και πολιτικών αρχηγών. Για παράδειγμα, η πρόεδρος του ΔΗΣΥ δήλωσε πρόσφατα ότι ποτέ δεν απέκρυψε τον ενδιαφέρον της να επαναδιεκδικήσει την προεδρία της Βουλής. Ενώ την περασμένη Πέμπτη ο γ.γ. του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου, ανέφερε ότι το κόμμα της Αριστεράς «δεν αποκλείει τη διεκδίκηση της προεδρίας της Βουλής», χωρίς να ξεκαθαρίσει ποιος θα είναι ο υποψήφιος εάν ισχύσει αυτό το σενάριο.
Ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Νικόλας Παπαδόπουλος, απέφυγε να δηλώσει οποιοδήποτε ενδιαφέρον για το συγκεκριμένο αξίωμα, ωστόσο ακούγεται έντονα το όνομά του και υπάρχει ένα τέτοιο σενάριο για συνεργασία των κεντροδεξιών κομμάτων. Πάντως, ο επικεφαλής του κινήματος ΑΛΜΑ δεν επιθυμεί να διεκδικήσει την προεδρία της Βουλής. Στέλεχος του κόμματος δήλωσε στον «Π» ότι ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης θα επικεντρωθεί στα της επόμενης μέρας στο ΑΛΜΑ. Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Μιχαηλίδης είχε δηλώσει στο πρόσφατο παρελθόν πως η Ειρήνη Χαραλαμπίδου είναι μια πολύ καλή επιλογή για την προεδρία της Βουλής.
Πολιτικό χάος
Το κομματικό σκηνικό οδηγείται σε πολυδιάσπαση και τυχόν είσοδος 9 ή 10 κομμάτων στη Βουλή δημιουργεί συνθήκες πολιτικού χάους. Εξάλλου θα υπάρχουν και αρκετά άλλα μικρότερα κόμματα εκτός Βουλής. Αυτό το πρωτοφανές πολιτικό πλαίσιο δεν διευκολύνει τη σύναψη σταθερών συμμαχιών. Αυτή τη φορά φαίνεται πως οι συνεργασίες για την εκλογή προέδρου της Βουλής δύσκολα θα αποτελέσουν τη σκακιέρα των προεδρικών εκλογών του 2028. Αντίθετα, εκτιμάται ότι θα λειτουργήσουν λογικές αποκλεισμού παρά συνεργασιών. Θα επικρατήσουν συγκυριακές στρατηγικές οι οποίες ενδεχομένως να μην λαμβάνουν υπόψη τις προεδρικές εκλογές. Ωστόσο οι πολιτικές συνεργασίες δεν είναι άνευ σημασίας για το αύριο, αφού θα δοκιμαστούν τα εν δυνάμει πολιτικά μέτωπα και οι προθέσεις των νέων πολιτικών δυνάμεων.
Οι αποκλεισμοί
Σήμερα γνωρίζουμε πολύ περισσότερα για όσα αποκλείουν τα κόμματα παρά για τους σχεδιασμούς. Ο ΔΗΣΥ αποκλείει συνεργασία με το ΑΚΕΛ και το ΕΛΑΜ. Επίσης είναι πολύ απομακρυσμένο το σενάριο της συνεργασίας με το ΑΛΜΑ. Το ΑΚΕΛ αποκλείει τη συνεργασία με το ΕΛΑΜ και τον ΔΗΣΥ, ενώ είναι ανοικτό για συνεργασίες με όλα τα υπόλοιπα κόμματα. Το ΔΗΚΟ είναι το μοναδικό κόμμα που απορρίπτει τη λογική των αποκλεισμών ως προς τις συνεργασίες για εκλογή προέδρου της Βουλής. Μόνο η σκληρή προεκλογική κόντρα με τον Οδυσσέα Μιχαηλίδη δημιουργεί ορισμένες αμφιβολίες για την όποια συνεργασία του ΔΗΚΟ με το ΑΛΜΑ. Μάλιστα ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης δήλωσε ότι αποκλείεται η στήριξη του ΑΛΜΑ προς τον Νικόλα Παπαδόπουλο, την Αννίτα Δημητρίου και τον Χρίστο Χρίστου του ΕΛΑΜ. Ταυτόχρονα ξεκαθάρισε ότι δεν αποκλείεται να στηρίξει τυχόν υποψηφιότητα του Στέφανου Στεφάνου.
Το Βολτ θα εξετάσει το θέμα της εκλογής προέδρου της Βουλής αμέσως μετά τις εκλογές. Το θέμα θα τεθεί ενώπιον του Πολιτικού Συμβουλίου και το σίγουρο είναι ότι αποκλείεται η οποιαδήποτε συνεργασία με το ΕΛΑΜ. Η συνεργασία με όλα τα υπόλοιπα κόμματα δεν θεωρείται αδύνατη, ωστόσο φαίνεται να υπάρχουν ορισμένες προϋποθέσεις. Για παράδειγμα, υποψηφιότητες με συντηρητικό πολιτικό χαρακτήρα μειώνουν τις πιθανότητες για συνεργασία. Πάντως, μέσα σε αυτό το πολιτικά χαώδες περιβάλλον η υποψηφιότητα της Αλεξάνδρας Ατταλίδου, εάν τυχόν επανεκλεγεί, ίσως να διευκολύνει τη συνεργασία μεταξύ ΑΚΕΛ και ΑΛΜΑ, δύο κόμματα που ήρθαν σε ρήξη τις τελευταίες ημέρες.
Η ΕΔΕΚ αποκλείει τη συνεργασία με το ΕΛΑΜ και φαίνεται να υπάρχουν σοβαρές δυσκολίες ως προς τη στήριξη του Νικόλα Παπαδόπουλου λόγω και της μεταγραφής του Ανδρέα Αποστόλου. Ούτε και η ΔΗΠΑ θα στήριζε εύκολα τον πρόεδρο του ΔΗΚΟ μετά τη μεταγραφή του Μιχάλη Γιακουμή, ενώ αποκλείει τη συνεργασία με το ΕΛΑΜ. Στο μεταξύ, οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι την επόμενη μέρα των εκλογών ο πρόεδρος της ΕΔΕΚ, Νίκος Αναστασίου, θα επιδιώξει συνάντηση με τους προέδρους της ΔΗΠΑ και του Κινήματος Οικολόγων-Συνεργασία Πολιτών για να θέσει την ιδέα του σχηματισμού κοινής κοινοβουλευτικής ομάδας ώστε να έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να επηρεάσουν τις εξελίξεις. Πάντως το Κίνημα Οικολόγων αποκλείει το ΕΛΑΜ ενώ φαίνεται ανοικτό σε συνεργασίες με άλλα κόμματα, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην προσωπικότητα των πιθανών υποψηφίων παρά στην κομματική προέλευση.
Ο ρόλος του ΕΛΑΜ στην εκλογή προέδρου της Βουλής φαίνεται ότι θα είναι κρίσιμος, εάν όχι καθοριστικός. Το σενάριο της συμμαχίας του ΔΗΚΟ και του ΔΗΣΥ με υποψήφιο τον Νικόλα Παπαδόπουλο αποτελεί μια ευκαιρία για το ΕΛΑΜ να σπάσει τον πολιτικό αποκλεισμό, στηρίζοντας τον υποψήφιο του ΔΗΚΟ. Στέλεχος του κόμματος δήλωσε στον «Π» ότι δεν υπάρχει κανένα ενδεχόμενο το ΕΛΑΜ να στηρίξει υποψηφιότητα από το ΑΚΕΛ. Μάλιστα έθεσε το ενδεχόμενο να διεκδικήσει το ΕΛΑΜ την προεδρία της Βουλής. Ξεκαθάρισε όμως ότι δεν έχει ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση, τονίζοντας ότι το ΕΛΑΜ επιθυμεί έναν πρόεδρο της Βουλής που θα μεταχειρίζεται δίκαια τα κόμματα. Ανέφερε επίσης ότι το ΕΛΑΜ αποκλείει τη στήριξη της Αννίτας Δημητρίου, όχι τον ΔΗΣΥ. Πρόσθεσε ότι αν δεν λάβουν υπόψη το κόμμα, τότε ούτε και αυτό θα τους λάβει υπόψη. Έστειλε δε το μήνυμα ότι αυτή τη φορά θα διεκδικήσουν την προεδρία σε κοινοβουλευτικές επιτροπές αναλόγως της κοινοβουλευτικής τους δύναμης, υπενθυμίζοντας ότι στην προηγούμενη Βουλή δεν είχαν την προεδρία καμίας «κανονικής» επιτροπής.
Η σημασία
Η εκλογή προέδρου της Βουλής συνδέεται με τις προεδρικές εκλογές και με έναν άλλον τρόπο. Δεν είναι μόνο οι συνεργασίες των κομμάτων αλλά υπάρχουν φορές που αναδεικνύεται και ο πρόεδρος της Βουλής ως ένας κρίσιμος παράγοντας στην εξίσωση των προεδρικών εκλογών.
Ο πρόεδρος της Βουλής θεωρείται ο δεύτερος τη τάξει πολιτειακός παράγοντας της χώρας, μετά τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Εκλέγεται από την πρώτη ολομέλεια της νέας Βουλής και αναπληρώνει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας σε περίπτωση απουσίας, κωλύματος ή αν η θέση μείνει κενή. Διευθύνει τις εργασίες της Βουλής και διασφαλίζει την εύρυθμη λειτουργία του Σώματος. Εκπροσωπεί τη Βουλή στις επαφές με ξένους αξιωματούχους. Είναι ένα αξίωμα με μεγάλο κύρος που σε κάποιες περιπτώσεις λειτούργησε σαν προθάλαμος για το ανώτατο αξίωμα της χώρας. Υπάρχει το ιστορικό παράδειγμα του Σπύρου Κυπριανού και του Δημήτρη Χριστόφια οι οποίοι εκλέχθηκαν πρόεδροι της Βουλής και ακολούθως Πρόεδροι της Δημοκρατίας. Για αυτό και η κατοχή του αξιώματος του προέδρου της Βουλής έχει μεγάλη πολιτική σημασία.
