Ο Νίκος Χριστοδουλίδης μετά τη χθεσινή άσκηση του δικαιώματος της ψήφου σημείωσε στους δημοσιογράφους ότι ο ίδιος ψήφισε «με βάση την ιδεολογικοπολιτική του ταυτότητα». Δεν γνωρίζουμε βεβαίως ποιο από τα υφιστάμενα κόμματα είχε την τιμή να πάρει την ψήφο του Προέδρου. Έτσι ή αλλιώς το χθεσινό αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών δημιουργεί ήδη νέα πολιτικά δεδομένα και επηρεάζει άμεσα τους σχεδιασμούς του Προέδρου ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028. Το εκλογικό αποτέλεσμα δεν αφορά μόνο την κατανομή δυνάμεων στη Βουλή αλλά λειτουργεί και ως πολιτικό βαρόμετρο για τη σταθερότητα του σημερινού κυβερνητικού σχήματος, τις ισορροπίες στο κομματικό σύστημα και τις προοπτικές επανεκλογής του Προέδρου.
Προεδρικές πιέσεις
Το βασικό στοιχείο που προκύπτει από τις εκλογές είναι η αντοχή του Δημοκρατικού Συναγερμού. Παρά τις εσωτερικές αναταράξεις που ακολούθησαν τις προεδρικές εκλογές του 2023 και την απώλεια της εξουσίας, ο ΔΗΣΥ κατάφερε να διατηρήσει υψηλά ποσοστά, κοντά στα επίπεδα του 2021. Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς στο Προεδρικό υπήρχε η εκτίμηση ότι μια σημαντική πτώση του κόμματος θα δημιουργούσε συνθήκες εσωστρέφειας και πίεσης προς την ηγεσία του, ανοίγοντας ενδεχομένως τον δρόμο για μια μελλοντική πολιτική προσέγγιση με τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Αντίθετα, η διατήρηση της εκλογικής δύναμης του ΔΗΣΥ ενισχύει την αυτονομία και την πολιτική αυτοπεποίθηση της παράταξης. Το κόμμα εμφανίζεται πλέον ικανό να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην αντιπολίτευση και να σχεδιάσει από τώρα τη στρατηγική επιστροφής του στην εξουσία το 2028. Αυτό περιορίζει τα περιθώρια του Προέδρου να επιδιώξει πολιτική διεύρυνσης προς τον χώρο της παραδοσιακής Δεξιάς ή να αξιοποιήσει τις εσωκομματικές αντιθέσεις που είχαν εμφανιστεί μετά την πρώτη Κυριακή των προεδρικών εκλογών του 2023.
Τότε, η αποτυχία του υποψηφίου του ΔΗΣΥ να περάσει στον δεύτερο γύρο είχε προκαλέσει βαθύ διχασμό στο κόμμα. Η απόφαση της ηγεσίας να αφήσει τους ψηφοφόρους να κινηθούν «κατά συνείδηση» είχε επιτρέψει στον Νίκο Χριστοδουλίδη να αντλήσει σημαντική στήριξη από τη βάση του Συναγερμού. Σήμερα όμως αυτά αλλάζουν άρδην. Ένας ΔΗΣΥ που διατηρεί την πολιτική του ισχύ δύσκολα θα αποδεχθεί συνθήκες πολιτικής συνύπαρξης με τον σημερινό Πρόεδρο, πόσω μάλλον να δημιουργήσει το Προεδρικό εσωτερική ανισορροπία στο κόμμα.
Η συρρίκνωση των συμμάχων
Την ίδια στιγμή, τα κόμματα που αποτέλεσαν τον βασικό πυρήνα στήριξης της υποψηφιότητας Χριστοδουλίδη εμφανίζονται αποδυναμωμένα. Στις βουλευτικές εκλογές του 2021, το ΔΗΚΟ, η ΕΔΕΚ και η ΔΗΠΑ συγκέντρωσαν αθροιστικά περίπου 26%. Από τις χθεσινές εκλογές επιβίωσε μόνο το ΔΗΚΟ. Η πολιτική συμμαχία η οποία ανέδειξε ή, καλύτερα, έσπρωξε τον Νίκο Χριστοδουλίδη στον δεύτερο γύρο το ’23, για να κερδίσει τελικά την Προεδρία, έχει χάσει σημαντικό μέρος της δυναμικής της. Το ΔΗΚΟ κατάφερε να διατηρήσει αξιοσημείωτη παρουσία, ωστόσο τα μικρότερα κόμματα που στήριξαν τον Πρόεδρο, η ΕΔΕΚ, η ΔΗΠΑ, ακόμη και το κόμμα των κυνηγών και άλλες μικρότερες δυνάμεις, αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρές δυσκολίες πολιτικής επιβίωσης.
Δύσκολος δρόμος
Αυτό σημαίνει ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης εισέρχεται ουσιαστικά σε μια νέα πολιτική περίοδο όπου το βασικό κομματικό του στήριγμα παραμένει το ΔΗΚΟ, χωρίς όμως να διαμορφώνεται ένα ευρύτερο και σταθερό κυβερνητικό μπλοκ. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί προβληματισμό στο Προεδρικό και θα ήταν ενδιαφέρον να δούμε στη συνέχεια πώς θα αντιδράσει, αντιμετωπίζοντας ένα, θα έλεγε κάποιος, δυσμενές προς αυτό πολιτικό περιβάλλον.
Στο όλο πλαίσιο που δημιουργείται, το οποίο ποσώς κάνει χαρούμενο τον Νίκο Χριστοδουλίδη, καταγράφεται η ενίσχυση του ΕΛΑΜ. Φαίνεται να παγιώνεται ως σημαντικός παίκτης του πολιτικού συστήματος και, παρά την προσδοκία για καλύτερες επιδόσεις στις χθεσινές εκλογές, αποκτά αυξημένη επιρροή στον δημόσιο διάλογο και φαίνεται να ενισχύεται το στάτους του προνομιακού συνομιλητή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ωστόσο το μεγάλο ερώτημα είναι αν το κόμμα αυτό θα εκτιμήσει πως η προσπάθειά του να αποσπάσει στελέχη του ΔΗΣΥ με υπόδειξη του Προεδρικού στην πραγματικότητα το αφυδάτωσε και του στέρησε τα βασικά στοιχεία δράσης του με αποτέλεσμα να μετατρέψει τον εαυτό του σε ένα κόμμα καθεστωτικό. Εν ολίγοις, υπάρχει σοβαρή περίπτωση το ΕΛΑΜ να αναδιατυπώσει τη δική του στρατηγική. Ένα ισχυρότερο ΕΛΑΜ πιθανόν να επιδιώξει μεγαλύτερη πολιτική αυτονομία και όχι απλώς ρόλο συμπληρωματικού συνομιλητή του Προεδρικού.
Εν κατακλείδι, οι πρώτες εκτιμήσεις είναι ότι η χθεσινή εκλογή μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένα σημαντικό πισωγύρισμα στην προσπάθεια του Νίκου Χριστοδουλίδη να εφαρμόσει τη στρατηγική του ενόψει των εκλογών του 2028. Με το αποτέλεσμα των χθεσινών εκλογών ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να καταταχθεί στους ηττημένους. Το αποτέλεσμα δεν του προσφέρει τις προϋποθέσεις πολιτικής κυριαρχίας που προφανώς επεδίωκε. Αν και πώς θα επιχειρήσει να αλλάξει αυτό το μειονέκτημα μένει να δούμε το επόμενο διάστημα.
«Για μερικές ψήφους»
Πάντως, στις χθεσινές του δηλώσεις μετά το αποτέλεσμα, ο Πρόεδρος εξέφρασε λύπη γιατί, όπως δήλωσε, η ΔΗΠΑ και η ΕΔΕΚ άξιζαν να βρίσκονται στη νέα Βουλή των Αντιπροσώπων, σημειώνοντας πως η απουσία τους κρίθηκε για μερικές ψήφους.«Τους άξιζε να είναι εκεί», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η προεδρική αυτή αναφορά στην ουσία αναδεικνύει και την «ορφάνια» που ήδη αισθάνεται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας γιατί, τύποις, ο μοναδικός του συνεταίρος στην κυβέρνηση είναι πλέον το ΔΗΚΟ.
Παράλληλα, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δήλωσε ότι η εκλογική διαδικασία ολοκληρώθηκε ομαλά, εκφράζοντας τις ευχαριστίες του προς όλους όσοι εργάστηκαν με επαγγελματισμό και υπευθυνότητα για την άρτια διοργάνωση και διεξαγωγή των βουλευτικών εκλογών. Όπως τόνισε, η εκλογική διαδικασία ανήκει στη δημοκρατία και στους πολίτες, υπογραμμίζοντας ότι η ετυμηγορία του κυπριακού λαού είναι απόλυτα σεβαστή.
Ο κ. Χριστοδουλίδης συνεχάρη όλους τους υποψηφίους και τις πολιτικές δυνάμεις για τη συμμετοχή τους στην εκλογική διαδικασία, ενώ απηύθυνε συγχαρητήρια σε όσους εξελέγησαν, μεταφέροντας μήνυμα συνεργασίας προς τη νέα σύνθεση της Βουλής. Αναφερόμενος στο κυβερνητικό έργο, σημείωσε ότι η κυβέρνηση θα συνεχίσει με συνέπεια την υλοποίηση του προγράμματός της, με έμφαση στην ενίσχυση της οικονομίας, στις μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών και στη διαμόρφωση μιας Κύπρου ανθεκτικής και αξιόπιστης. Σημείωσε ακόμη ότι η κυβέρνηση θα συνεργαστεί θεσμικά με τη νέα Βουλή, με πνεύμα συνεννόησης και υπευθυνότητας, εκεί όπου υπάρχουν κοινές αντιλήψεις και συγκλίσεις, επισημαίνοντας ότι η επόμενη ημέρα απαιτεί συλλογική ευθύνη και σεβασμό στη λαϊκή ετυμηγορία.
