Στεφάνου: Κίνδυνος ενεργειακής κρίσης από το 2030 – «Στον αέρα» 720 MW ηλεκτροπαραγωγής και φόβοι για εκτόξευση του κόστους

Header Image

Ο ΓΓ του ΑΚΕΛ προειδοποίησε στη Βουλή για κινδύνους στην επάρκεια ηλεκτρισμού και άσκησε κριτική για το Βασιλικό, τον GSI και το κόστος της ενέργειας.

Σοβαρούς κινδύνους για την επάρκεια ηλεκτρισμού, την ενεργειακή ασφάλεια και τους καταναλωτές επικαλέστηκε ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου, σε ομιλία του στη Βουλή την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026, με θέμα την ενέργεια.

Ο κ. Στεφάνου ανέφερε ότι η Κύπρος δεν διαθέτει φυσικό αέριο για ηλεκτροπαραγωγή, πληρώνει ακριβό ρεύμα ενώ περικόπτεται φθηνή πράσινη ενέργεια και έχει κρίσιμα έργα υποδομής σε καθυστέρηση. Προειδοποίησε, επίσης, ότι εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ κινδυνεύουν να καταστούν χαμένες επενδύσεις, αναφέροντας τα €150 εκατ. για την έκτη μονάδα στο Βασιλικό, η οποία, όπως είπε, δεν μπορεί να αξιοποιηθεί επειδή λειτουργεί με φυσικό αέριο.

Απέδωσε την ενεργειακή ανασφάλεια σε πολιτικές επιλογές και επέκρινε τόσο την προηγούμενη κυβέρνηση Αναστασιάδη – ΔΗΣΥ όσο και την κυβέρνηση Χριστοδουλίδη. Υποστήριξε ότι η πρώτη δημιούργησε το σημερινό πρόβλημα και ότι η δεύτερη δεν το διορθώνει, ενώ οι φορολογούμενοι επωμίζονται το κόστος.

Επάρκεια ηλεκτρισμού και τιμές

Κατά τον ΓΓ του ΑΚΕΛ, το ηλεκτρικό σύστημα στηρίζεται σε παλαιές μονάδες, ευάλωτες σε βλάβες. Από την 1η Ιανουαρίου 2030, ανέφερε, η ΕΕ ζητά την απόσυρση μονάδων συνολικής ισχύος περίπου 720 MW στη Δεκέλεια και στο Βασιλικό, δηλαδή σχεδόν της μισής συμβατικής παραγωγής, χωρίς να έχει εξασφαλιστεί εγκαίρως η αντικατάστασή τους.

Είπε ότι το πρόβλημα ήταν γνωστό εδώ και χρόνια, ότι το ΑΚΕΛ είχε προειδοποιήσει και ότι η κυβέρνηση καθυστέρησε να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό ισχύος για κάλυψη των αναγκών. Κατά τον ίδιο, δεν είναι βέβαιο ότι θα επιτευχθεί ο στόχος και ενδέχεται να χρειαστούν έκτακτες, ακριβές λύσεις που θα αυξήσουν απότομα τις τιμές. Πρόσθεσε ότι, εάν το φυσικό αέριο είχε φτάσει εγκαίρως και είχαν προχωρήσει επενδύσεις σε μονάδες, αποθήκευση και δίκτυα, η χώρα δεν θα βρισκόταν σε αυτή την κατάσταση.

Ο Στεφάνου συνέδεσε τις υψηλές τιμές με την εξάρτηση από ντίζελ και μαζούτ και το κόστος των ρύπων. Είπε ότι την τελευταία δεκαετία η τιμή του ηλεκτρισμού στην Κύπρο αυξήθηκε περίπου 76%, έναντι μέσης αύξησης 38% στην ΕΕ, ενώ περίπου 50.000 νοικοκυριά αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια. Παρά την αύξηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, πρόσθεσε, η αξιοποίησή τους παραμένει περιορισμένη λόγω κυρίως της έλλειψης αποθήκευσης. Για το 2026, είπε, αναμένεται να χαθεί περίπου το ένα τέταρτο της δυνητικής παραγωγής ΑΠΕ.

Απέδωσε την κατάσταση στην άναρχη ανάπτυξη μεγάλων εμπορικών φωτοβολταϊκών πάρκων χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό και επενδύσεις σε αποθήκευση και δίκτυα. Υποστήριξε ότι, ενώ δίνονταν άδειες σε ιδιώτες, είχαν τεθεί περιορισμοί στην ανάπτυξη παραγωγής ΑΠΕ από την ΑΗΚ επί διακυβέρνησης ΔΗΣΥ, και ότι όταν η ΑΗΚ μπορούσε να προχωρήσει, μεγάλο μέρος της διαθέσιμης γης είχε ήδη δεσμευτεί. Κατά την ομιλία, ορισμένοι ιδιώτες πώλησαν τις άδειές τους με μεγάλα κέρδη.

Για την ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού είπε ότι, αντί να λειτουργήσει το 2016, άρχισε με εννέα χρόνια καθυστέρηση, πέρσι, χωρίς να μειωθούν οι τιμές, καθώς, κατά την εκτίμησή του, δεν λειτουργεί ο ανταγωνισμός. Ανέφερε ότι η μεταβατική περίοδος αξιοποιήθηκε από μεγάλα συμφέροντα, προκαλώντας στρεβλώσεις και υπερκέρδη.

Βασιλικό και ηλεκτρική διασύνδεση

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των προβλημάτων στην ενεργειακή πολιτική παρουσίασε το τερματικό φυσικού αερίου στο Βασιλικό. Είπε ότι το 2019 η κυβέρνηση ΔΗΣΥ ανέθεσε το έργο σε κινεζική κοινοπραξία, με διαδικασίες που, κατά τον ίδιο, είχαν προβλήματα, και ότι η σύμβαση τερματίστηκε, ενώ κατατέθηκαν αγωγές δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πρόσθεσε ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά την υπόθεση και ότι η προηγούμενη κυβέρνηση εξήγγειλε τέσσερις φορές την άφιξη φυσικού αερίου χωρίς να την εξασφαλίσει.

Από αρχικό προϋπολογισμό περίπου €300 εκατ., το συνολικό κόστος και οι επιβαρύνσεις, σύμφωνα με τον κ. Στεφάνου, θα φτάσουν το €1 δισ. Ανέφερε ακόμη ότι το πλοίο «Προμηθέας», επένδυση €187 εκατ., παραμένει στη Μαλαισία εδώ και δύο χρόνια, με ετήσιο κόστος περίπου €5 εκατ., και ότι οι διαβεβαιώσεις για ενοικίασή του δεν υλοποιήθηκαν. Σήμερα βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία προσφορών για ολοκλήρωση του έργου. Ακόμη και αν όλα εξελιχθούν ομαλά, είπε, το φυσικό αέριο αναμένεται προς το 2030, ενώ παραμένουν εκκρεμότητες στη χρηματοδότηση, την τεχνική ολοκλήρωση και την προμήθεια LNG. Εξέφρασε αμφιβολίες για το αν η χρήση φυσικού αερίου θα μειώσει το κόστος ηλεκτρισμού, σημειώνοντας ότι έχουν αυξηθεί οι τιμές LNG και το κόστος υποδομών, το οποίο θα ενσωματωθεί στους λογαριασμούς.

Για την ηλεκτρική διασύνδεση με την Ελλάδα, τον GSI, αναγνώρισε τη στρατηγική σημασία της, αλλά ζήτησε διαφάνεια, σοβαρότητα και τεκμηρίωση λόγω του κόστους. Υπενθύμισε ότι έχουν περάσει επτά χρόνια από τη φιέστα για τον τότε EuroAsia Interconnector, χωρίς να είναι ακόμη γνωστό αν το έργο θα γίνει. Είπε ότι η επανέναρξη των ερευνών είναι θετική, αλλά δεν εγγυάται την ολοκλήρωση, καθώς παραμένουν ανοιχτά ζητήματα για τις έρευνες, την πόντιση, τη χρηματοδότηση, τη βιωσιμότητα και το γεωστρατηγικό όφελος.

Ανέφερε ότι το κόστος υπολογιζόταν αρχικά σε €1,2 δισ., αυξήθηκε σε €1,4 δισ. και σήμερα εκτιμάται σε €1,9 δισ. Η Κύπρος αναλαμβάνει το 63% του κόστους, εξαιρουμένης της ευρωπαϊκής χορηγίας των €657 εκατ. Ο υπουργός Οικονομικών προειδοποίησε, σύμφωνα με τον Στεφάνου, ότι το τελικό κόστος μπορεί να φτάσει τα €3 δισ. Σε αυτή την περίπτωση, το ποσό που θα αναλογεί στην Κύπρο θα φτάσει τα €1,5 δισ., χωρίς τις αποδόσεις προς τους επενδυτές για 35 χρόνια.

Συνέκρινε το έργο, μήκους περίπου 900 χιλιομέτρων και βάθους έως 3 χιλιομέτρων, με άλλες διασυνδέσεις: Γαλλία – Ισπανία, μήκους περίπου 400 χιλιομέτρων, με κόστος από €1,9 δισ. που έφτασε τα €3,2 δισ. και αύξηση 68,5%· Αττική – Κρήτη, περίπου 330 χιλιόμετρα, από €740 εκατ. σε €1,1 δισ., αύξηση 48,5%· και Κόρινθος – Κως, περίπου 400 χιλιόμετρα, με εκτιμώμενο κόστος €2 δισ. Με βάση αυτά, εκτίμησε ότι τα €3 δισ. για τον GSI μπορεί να αποτελούν αισιόδοξο σενάριο.

Ως ένα ενδεχόμενο περιέγραψε να πληρωθεί έργο που δεν θα υλοποιηθεί. Είπε ότι η ΡΑΕΚ έχει αναγνωρίσει δαπάνες €82 εκατ., ενώ ο ΑΔΜΗΕ αξιώνει πολύ περισσότερα, με πληροφορίες να κάνουν λόγο για πάνω από €300 εκατ. Πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη δεσμεύτηκε για καταβολή €125 εκατ. σε πέντε χρόνια, βάσει συμφωνίας για την οποία ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός είπε ότι «πίννει νερόν». Κατά τον Στεφάνου, δεν υπάρχει τεκμηρίωση του οφέλους για την Κύπρο και τους καταναλωτές, ενώ έχει ήδη αποφασιστεί η αποδέσμευση της πρώτης δόσης των €25 εκατ. Το άλλο ενδεχόμενο, είπε, είναι να πληρώνουν οι καταναλωτές για χρόνια ένα έργο που δεν θα αποφέρει τα οφέλη που υπόσχονται ορισμένοι.

Επικαλέστηκε δήλωση του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων ότι δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί εκτίμηση τελικού κόστους, επειδή η οικονομική αξιολόγηση εξαρτάται από τεχνικά και συμβατικά δεδομένα που χρειάζονται αποσαφήνιση. Πρόσθεσε ότι η διασύνδεση δεν εγγυάται από μόνη της φθηνότερο ρεύμα ή ενεργειακή ασφάλεια και ότι στην Ευρώπη εκφράζονται προβληματισμοί για το κόστος και την αποτελεσματικότητα των διασυνδέσεων, με έμφαση στις ΑΠΕ, τα δίκτυα και την αποθήκευση.

Ο ΓΓ του ΑΚΕΛ έθεσε ερωτήματα για το τελικό κόστος, το χρονοδιάγραμμα, καθώς και τον έλεγχο, τη διαχείριση και την ιδιοκτησία του καλωδίου. Αναφέρθηκε επίσης στην πώληση πλειοψηφικού πακέτου μετοχών του GSI στη γαλλική Meridiam, λέγοντας ότι η Κύπρος δεν ερωτήθηκε και ότι παραμένουν αναπάντητα ερωτήματα του υπουργείου Οικονομικών και της ΡΑΕΚ. Ζήτησε πλήρη διαφάνεια, ανεξάρτητη αξιολόγηση, σαφή προσδιορισμό του οφέλους για τους καταναλωτές, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και δικλείδες προστασίας του δημοσίου συμφέροντος.

Για το φυσικό αέριο από την κυπριακή ΑΟΖ ζήτησε να διευκρινιστούν τα έσοδα και οι οικονομικοί όροι για το κράτος, καθώς και γιατί σχεδιάζεται εξαγωγή μέσω Αιγύπτου χωρίς να έχει εξεταστεί η αξιοποίηση μέρους του για τις εγχώριες ανάγκες. Υποστήριξε ότι ο ενεργειακός πλούτος πρέπει να αποφέρει ουσιαστικό όφελος στην οικονομία και την κοινωνία, όχι μόνο στις εταιρείες.

Οι προτάσεις του ΑΚΕΛ

Ο Στεφάνου υποστήριξε ότι η ενέργεια αντιμετωπίζεται ως πεδίο επιχειρηματικής κερδοφορίας και όχι ως δημόσιο αγαθό. Επικαλέστηκε δήλωση του πρώην υπουργού Ενέργειας Γιώργου Παπαναστασίου για συμφέροντα που, σε συνεννόηση με πολιτικούς προϊσταμένους, εμποδίζουν τον φθηνό ηλεκτρισμό, και επέκρινε την κυβέρνηση και αρμόδιους θεσμούς για τη στάση τους.

Το ενεργειακό σχέδιο που παρουσίασε περιλαμβάνει ταχεία ολοκλήρωση κρίσιμων έργων, αντικατάσταση παλαιών μονάδων, ενίσχυση της κεντρικής και συνεταιριστικής αποθήκευσης και αναβάθμιση του ρόλου της ΑΗΚ, καθώς και σύσταση ειδικού Συμβουλίου Ενεργειακής Ασφάλειας και Επάρκειας. Για τις ΑΠΕ και την αποθήκευση πρότεινε επίσπευση έργων, αναβάθμιση δικτύων, ανάκληση ανεκμετάλλευτων αδειών, μειοδοτικούς διαγωνισμούς για νέα έργα και στοχευμένα σχέδια ενεργειακής αναβάθμισης.

Για την αγορά ηλεκτρισμού ζήτησε αντιμετώπιση των στρεβλώσεων, ανάκτηση υπερκερδών για πολιτικές κατά της ενεργειακής φτώχειας και μηχανισμούς που θα μεταφέρουν τη φθηνή παραγωγή από ΑΠΕ στις τιμές. Για άμεση μείωση του κόστους πρότεινε μόνιμο ΦΠΑ 5% στον ηλεκτρισμό, κατάργηση της διπλής φορολογίας στα καύσιμα, διεύρυνση των κοινωνικών τιμολογίων και διάθεση, για στοχευμένη μείωση των λογαριασμών, τουλάχιστον του 25% των εσόδων από τους ρύπους που προορίζεται υποχρεωτικά για την ενεργειακή μετάβαση. Ζήτησε, επίσης, διαφάνεια για τα έσοδα από τη δημοπράτηση δικαιωμάτων εκπομπών και τη χρήση τους.

Καταλήγοντας, είπε ότι η ενεργειακή πολιτική συνδέεται με το κόστος ζωής και τη στήριξη των μεσαίων και χαμηλών εισοδημάτων. Κάλεσε σε αποφάσεις, σχεδιασμό, διαφάνεια και λογοδοσία, τονίζοντας ότι «το ρεύμα δεν είναι πολυτέλεια», αλλά κοινωνικό αγαθό που δεν μπορεί να είναι προνόμιο για λίγους και οικονομική θηλιά για τους πολλούς.

Πηγή: ΚΥΠΕ

ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Λογότυπο Altamira

Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.