Τέτοιες μέρες που η μνήμη γίνεται βαρίδι, η επίκληση των γνωστών συνθημάτων, χωρίς ουσιαστική αυτοκριτική, δεν είναι μόνο ανούσια αλλά κι επικίνδυνη. Πέντε και πλέον δεκαετίες από το πραξικόπημα και την εισβολή, τα λόγια που ακούμε διά στόματος των πολιτικών μας ταγών, λόγια σωστά, έχουν χάσει το νόημά τους αφού η ιστορία στην πραγματική της διάσταση δεν έχει ακόμα ούτε λεχθεί ούτε γραφτεί ούτε διδαχθεί.
Το πραξικόπημα δεν ήταν ένα στιγμιαίο γεγονός. Ήταν το αποτέλεσμα ενός πολιτικού συστήματος και μιας κοινωνίας που για χρόνια άφησε τον φανατισμό να υπερισχύσει της λογικής, τη μισαλλοδοξία να νικήσει τον διάλογο και την τυφλή πίστη σε πρόσωπα και ιδεολογίες να υπερισχύσει της δημοκρατικής νομιμότητας.
Το νόημα της καταδίκης του πραξικοπήματος και η απόδοση φόρου τιμής στους νεκρούς δεν μπορεί να αρκείται στην κατάθεση στεφάνων, στους επιμνημόσυνους λόγους, στις επετειακές ομιλίες και στην επανάληψη της σύνδεσής του με την τουρκική εισβολή. Η καταδίκη έχει νόημα μέσα από την καθημερινή υπεράσπιση των δημοκρατικών αρχών, μια πράξη που εκπορεύεται από τη βαθιά πίστη στην ελευθερία, στην ισότητα και στο κράτος δικαίου και που συνεπάγεται ευθύνη απέναντι στους ζωντανούς, απέναντι στον τόπο.
Οφείλουμε να θυμόμαστε ότι η δημοκρατία δεν ανατράπηκε την ημέρα που μια μερίδα πατριδοκάπηλων πήραν τα όπλα. Αποδυναμώθηκε πολύ νωρίτερα. Όταν απαξιωνόταν κάθε μέρα, λίγο – λίγο, η ίδια η νεοσύστατη Κυπριακή Δημοκρατία, από τον φανατισμό, τη μισαλλοδοξία και την απαξίωση των δημοκρατικών θεσμών. Είναι για αυτό που η καταδίκη έχει νόημα μόνο αν πάρουμε το μάθημα που μας στέλνουν οι μελανές αυτές σελίδες της ιστορίας μας: Ότι μια δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο όταν καταλύεται με τη βία. Κινδυνεύει και όταν οι πολίτες παύουν να πιστεύουν ότι οι θεσμοί λειτουργούν δίκαια, όταν αισθάνονται πως δεν υπάρχει λογοδοσία, όταν βλέπουν να υπάρχει ανοχή και ατιμωρησία.
Ό,τι βιώνουμε σήμερα, η διαφθορά, η διαπλοκή, τα σκάνδαλα, η ατιμωρησία, η έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς, δεν είναι πραξικόπημα. Είναι όμως παράγοντες που διαβρώνουν τη δημοκρατία αθόρυβα και σταδιακά από μέσα, που υπονομεύουν και αποδυναμώνουν το κράτος δικαίου. Όταν ο πολίτης αρχίσει να πείθεται ότι ο νόμος εφαρμόζεται το ίδιο για όλους, ότι οι θεσμοί υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον και οι εξουσίες λογοδοτούν, ίσως έρθουν καλύτερες μέρες για τη δημοκρατία στη χώρα μας.
