Το μεγάλο ιδεολογικό ξεβράκωμα στον ΔΗΣΥ

Υπάρχει ένα σοβαρό πρόβλημα στον Δημοκρατικό Συναγερμό. Όχι, δεν είναι ποιος θα πάρει το χρίσμα για τις προεδρικές εκλογές του 2028. Ούτε αν ο Αβέρωφ θα καταφέρει να επιστρέψει, ούτε αν ο Χάρης θα τον ψηφίσει, ούτε αν η Αννίτα θα καταφέρει να τους βάλει όλους στην ίδια φωτογραφία χωρίς να χρειαστεί Τεχνητή Νοημοσύνη. Το πρόβλημα είναι πολύ σοβαρότερο. Ο ΔΗΣΥ κινδυνεύει να μείνει ιδεολογικά ξεβράκωτος. Και το χειρότερο είναι πως οι πρωταγωνιστές του δεν έχουν αντιληφθεί ότι κυκλοφορούν ήδη με τα εσώρουχα. Αφορμή για τη νέα επίδειξη ιδεολογικής γύμνιας έδωσε ο Χάρης Γεωργιάδης, ο οποίος αποφάσισε να μας υπενθυμίσει ότι ο Δημοκρατικός Συναγερμός έχει αρχές, αξίες, ιστορία και διαχρονικές πολιτικές θέσεις. Τόσο διαχρονικές, μάλιστα, που μπορούν να αλλάζουν ανάλογα με τον υποψήφιο, τις συμμαχίες και τις προσωπικές προτιμήσεις του καθενός.

Ο Χάρης κατηγορεί τον Αβέρωφ ότι απομακρύνθηκε από τις αρχές του Συναγερμού. Πρόκειται για εξαιρετικά ενδιαφέρουσα καταγγελία, ιδιαίτερα όταν προέρχεται από τον άνθρωπο που προεδρεύει του Ινστιτούτου Γλαύκος Κληρίδης. Ο Γλαύκος Κληρίδης, ως γνωστό, εκτός από ιδρυτής του ΔΗΣΥ, είχε και μια μικρή πολιτική ιδιοτροπία. Πίστευε στη λύση του Κυπριακού μέσω διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας. Δεν το θεωρούσε δευτερεύον ζήτημα, ούτε λεπτομέρεια που θα μπορούσε να παραλειφθεί από το πρόγραμμα του κόμματος για λόγους εκλογικής ευελιξίας. Ήταν η ναυαρχίδα της πολιτικής του. Ο Χάρης, όμως, φαίνεται να έχει ανακαλύψει μια νέα εκδοχή του κληριδισμού. Κληριδισμός χωρίς ομοσπονδία. Κάτι σαν σουβλάκι χωρίς κρέας, χαλλούμι χωρίς γάλα και Δημοκρατικός Συναγερμός χωρίς Συναγερμό. Μπορείς, δηλαδή, να τιμάς τον Κληρίδη, να προεδρεύεις του ινστιτούτου του, να επικαλείσαι την πολιτική του παρακαταθήκη, αλλά να αφήνεις εκτός συσκευασίας το σημαντικότερο, ίσως, συστατικό της.

Το Κυπριακό

Και επειδή η πολιτική δεν ανέχεται κενά, εκεί όπου κάποτε βρισκόταν η ομοσπονδία μπορεί να τοποθετηθεί μια ωραιότατη συνεργασία με το ΔΗΚΟ. Ίσως, αναλόγως των περιστάσεων, να χωρέσει και το ΕΛΑΜ στο ευρύτερο πολιτικό κάδρο. Ο Χάρης, ας μην το κρύβουμε, έχει μια ιδεολογία η οποία λέει ότι σε αυτό τον τόπο πρέπει να κυβερνούν οι δεξιοί, οπότε πρέπει να σταματήσουν τις ανοησίες και να ενωθούν όλοι σε ένα μεγάλο κεντροδεξιό κόμμα.

Εδώ αρχίζει το πραγματικά απολαυστικό μέρος. Ο Κληρίδης αφιέρωσε μεγάλο μέρος της πολιτικής του ζωής στην προσπάθεια εξεύρεσης ομοσπονδιακής λύσης. Ο σημερινός κληρονόμος της πολιτικής του παράδοσης μπορεί να θεωρεί προτιμότερη μια σύμπλευση με πολιτικές δυνάμεις που αντιτίθενται σε αυτήν.

Με άλλα λόγια, τιμούμε τον Κληρίδη, αρκεί να μη μας ζητήσει κανείς να εφαρμόσουμε όσα πίστευε. Είναι μια δημιουργική προσέγγιση της ιστορίας. Στο τέλος μπορεί να ιδρυθεί και Ινστιτούτο Μακαρίου-Γρίβα, που θα υποστηρίζει την Ένωση, για να ολοκληρωθεί η κυπριακή πολιτική σουρεαλιστική παράδοση.

Ο τεράστιος Φούλλης

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου, για να είμαστε δίκαιοι, στα λόγια δεν έχει εγκαταλείψει την ομοσπονδία. Κατά καιρούς συνεχίζει να προειδοποιεί για τους κινδύνους της μη λύσης και για το τσουνάμι που μπορεί να παρασύρει όσα απέμειναν από την προοπτική επανένωσης της Κύπρου. 

Μόνο που, ενώ περιμένει το τσουνάμι, φαίνεται να αναζητεί πολιτική σωτηρία σε μια σχεδία στην οποία επιθυμεί να επιβιβαστούν οι πάντες. Οπότε αφήνει τις ιδεολογίες και αρχίζει τα μασκαραλίκια αναζητώντας συμμάχους άνευ διακρίσεων.  

Το ΕΛΑΜ, ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης, ο Φειδίας Παναγιώτου, η Χαραλαμπίδαινα και όποιος άλλος διαθέτει ψήφους, επιρροή ή έστω ένα αξιοπρεπές κοινό στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, είναι ευπρόσδεκτοι.

Δεν έχει σημασία αν πιστεύουν στη διζωνική ομοσπονδία, στην ενιαία δημοκρατία, στη συνέχιση της σημερινής κατάστασης ή στην κατάργηση όλων των κομμάτων μέσω διαδικτυακού δημοψηφίσματος. Σημασία έχει να μπουν όλοι στη βάρκα με τον Φούλλη αρχηγό, με κομματικό ύμνο το «Γκρέκο Μασκαρά» του Μηλιώκα. 

Το ενδιαφέρον μασκαραλίκι της υπόθεσης είναι πως ο Φούλλης δεν αντιλαμβάνεται καμία ιδιαίτερη αντίφαση ανάμεσα στην υπεράσπιση μιας ομοσπονδιακής λύσης και στην αναζήτηση συμμαχιών με πολιτικούς χώρους που βρίσκονται στην αντίπερα όχθη. Στην πολιτική του γεωγραφία, η απόσταση μεταξύ ομοσπονδιακών και απορριπτικών, μεταξύ φίλων και εχθρών, μπορεί να καλυφθεί με μια καλή δημοσκόπηση ή με μια συνάντηση στο σπίτι του Κουλέρμου στο Επισκοπειό. Άλλωστε, τι είναι οι ιδεολογικές διαφορές μπροστά στην ανάγκη συγκρότησης μιας νικηφόρας συμμαχίας;

Μικρές παρεξηγήσεις

Έτσι φτάνουμε στο υπέροχο παράδοξο. Ο Χάρης κατηγορεί τον Αβέρωφ για ιδεολογική παρέκκλιση, ενώ ο ίδιος απομακρύνεται από την κεντρική επιλογή του Κληρίδη στο Κυπριακό. Ο Αβέρωφ καταγγέλλει την εγκατάλειψη της πολιτικής της λύσης, αλλά επιδιώκει ανοίγματα προς δυνάμεις με τις οποίες διαφωνεί ακριβώς ως προς αυτή τη λύση. Ο ένας θέλει τον Κληρίδη χωρίς την ομοσπονδία. Ο άλλος θέλει την ομοσπονδία μαζί με τους αντιομοσπονδιακούς. Αν ζούσε ο Γλαύκος Κληρίδης, πιθανότατα θα χρειαζόταν όχι ένα, αλλά δύο πούρα και τρεις πότσες ζιβανία για να παρακολουθήσει τη συζήτηση.

Κάπου εδώ τίθεται ένα απλό ερώτημα. Τι ακριβώς σημαίνει σήμερα ιδεολογία στον ΔΗΣΥ; Είναι η προσήλωση στη λύση του Κυπριακού; Είναι ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός; Είναι η φιλελεύθερη οικονομία; Είναι η σύγχρονη κεντροδεξιά; Ή μήπως ιδεολογία είναι ό,τι απομένει αφού αφαιρεθούν οι προσωπικές φιλοδοξίες και προστεθούν οι αναγκαίοι εκλογικοί σύμμαχοι;

Με βάση όσα παρακολουθούμε, ο Συναγερμός φαίνεται να έχει ανακαλύψει μια νέα πολιτική θεωρία: τον ιδεολογικό μπουφέ. Πηγαίνεις με το πιάτο σου, διαλέγεις ό,τι σε βολεύει και αφήνεις στην άκρη ό,τι μπορεί να σου προκαλέσει εκλογική δυσπεψία. Ο Χάρης παίρνει λίγο κληριδισμό, αρκετή κεντροδεξιά, μια μερίδα ΔΗΚΟ και αφήνει την ομοσπονδία στο τραπέζι. Ο Φούλλης παίρνει ομοσπονδία, προσθέτει λίγο ΕΛΑΜ, λίγο Οδυσσέα, λίγο Φειδία μια στάξη Χαραλαμπίδου και περιχύνει το μείγμα με άφθονη εκλογική σκοπιμότητα. Και οι δύο, φυσικά, διαβεβαιώνουν ότι ακολουθούν την αυθεντική συνταγή.

Το καλύτερο είναι ότι οι διαφωνίες τους παρουσιάζονται περίπου ως μάχη για την ψυχή της παράταξης. Μόνο που κανένας δεν εξηγεί επαρκώς τι ακριβώς περιλαμβάνει αυτή η ψυχή.

Ανάποδα

Ας μην φλυαρούμε. Στην Κύπρο έχουμε μάθει να κάνουμε τα πράγματα ανάποδα. Πρώτα βρίσκουμε τον υποψήφιο, μετά τους συμμάχους, ύστερα κατασκευάζουμε το πολιτικό αφήγημα και, αν περισσέψει χρόνος, αναζητούμε και λίγη ιδεολογία για γαρνιτούρα. Οι παλιές αρχές, τα όσια και τα ιερά, φυλάσσονται ευλαβικά στις επετειακές ομιλίες. Εκεί είναι ασφαλείς. Δεν ενοχλούν κανέναν, δεν χαλούν συμμαχίες και, κυρίως, δεν κοστίζουν ψήφους.

Κάπως έτσι η πολιτική κληρονομιά του Κληρίδη κινδυνεύει να μετατραπεί σε ένα είδος οικογενειακού κειμηλίου. Όλοι το επιδεικνύουν στους επισκέπτες, κανένας όμως δεν αισθάνεται υποχρεωμένος να το χρησιμοποιήσει. Ο Γλαύκος θα είναι πάντα παρών στις φωτογραφίες, στα συνέδρια, στις επετείους και στους πανηγυρικούς. Στις πολιτικές αποφάσεις, όμως, η παρουσία του θα εξαρτάται από τις ανάγκες της στιγμής. Ίσως, τελικά, η λύση να είναι απλή:

Να καθιερώσει ο ΔΗΣΥ ένα ετήσιο ιδεολογικό συνέδριο, στο οποίο δεν θα συζητείται τι πιστεύει το κόμμα, αλλά τι εξακολουθεί να πιστεύει από όσα πίστευε την προηγούμενη χρονιά.

Θα γίνεται απογραφή.

Ομοσπονδία; Υπό εξέταση. 

Κεντροδεξιά; Ανάλογα με τους συμμάχους.

Ευρωπαϊκός προσανατολισμός; Βεβαίως, εκτός εάν χρειάζεται κάποια άλλη προσέγγιση.

Κληριδισμός; Πάντα, αλλά με δυνατότητα προσωπικής ερμηνείας.

Στο τέλος θα εγκρίνεται ομόφωνα ένα ψήφισμα υπέρ της ενότητας και ακολούθως θα αρχίζει η αναζήτηση του επόμενου εσωκομματικού εχθρού.

Το κοστούμι

Το πρόβλημα, βέβαια, δεν είναι ότι οι πολιτικοί αλλάζουν απόψεις. Οι απόψεις μπορούν και πρέπει να εξελίσσονται. Ούτε ότι τα κόμματα αναζητούν συνεργασίες με διαφορετικούς πολιτικούς χώρους. Αυτή είναι η ουσία της πολιτικής. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η ιδεολογία χρησιμοποιείται ως ρόπαλο εναντίον του εσωκομματικού αντιπάλου και ως λάστιχο όταν πρόκειται για τις δικές μας επιλογές.

Όταν απαιτούμε από τον άλλο απόλυτη συνέπεια, αλλά για τον εαυτό μας διατηρούμε το δικαίωμα απεριόριστων εξαιρέσεων. Εκεί η ιδεολογία παύει να είναι πυξίδα. Γίνεται κοστούμι. Το φοράμε στις επίσημες περιστάσεις, το βγάζουμε στις διαπραγματεύσεις και το ξαναφοράμε όταν χρειάζεται να καταγγείλουμε τον αντίπαλο για έλλειψη αρχών.

Στην προκειμένη περίπτωση, ωστόσο, φαίνεται ότι οι δύο πρωταγωνιστές ξέχασαν να το ξαναφορέσουν.

Και κάπως έτσι φτάσαμε στο μεγάλο ιδεολογικό ξεβράκωμα του Δημοκρατικού Συναγερμού.

Το οποίο, για να είμαστε ειλικρινείς, έχει και μια ιστορική πρωτοτυπία. Συνήθως τα κόμματα διασπώνται επειδή τα στελέχη τους διαφωνούν για τις αρχές τους. Στον σημερινό ΔΗΣΥ κινδυνεύουν να διασπαστούν επειδή όλοι διεκδικούν τις ίδιες αρχές, αλλά κανένας δεν αισθάνεται την ανάγκη να τις εφαρμόσει με τον ίδιο τρόπο.