Η αλεπού που πίστεψε ότι ήταν σοφότερη από τον Αίσωπο

Ο Αίσωπος στους μύθους του, είχε μια ιδιαίτερη αδυναμία στην αλεπού. Την παρουσίαζε πονηρή, ευρηματική και ικανή να σκαρφίζεται χίλια δυο τεχνάσματα. Φρόντιζε, όμως, πότε πότε να της υπενθυμίζει ότι άλλο πράγμα είναι η εξυπνάδα και άλλο η κουτοπονηριά. Και ότι το να καταφέρνεις να ξεγελάς μερικούς ανθρώπους για κάποιο διάστημα δεν σημαίνει πως μπορείς να ξεγελάς όλους τους ανθρώπους για πάντα.

Στην κυπριακή πολιτική σκηνή υπάρχει μια αλεπού που θα μπορούσε να διεκδικήσει πρωταγωνιστικό ρόλο σε μια σύγχρονη έκδοση των αισώπειων μύθων. Για χρόνια την περιέγραφαν ως ένα από τα πιο έξυπνα ζώα του πολιτικού δάσους. Το πίστεψαν πολλοί. Το πίστεψε, ασφαλώς, και η ίδια. Τόσο πολύ, μάλιστα, που κάποια στιγμή άρχισε να θεωρεί πως όποιος διαφωνούσε μαζί της, είτε δεν καταλάβαινε, είτε δεν είχε αντιληφθεί το μεγαλείο του σχεδίου της.

Σκάκι

Κάπως έτσι, η πολιτική μετατράπηκε σε μια ατέλειωτη παρτίδα σκακιού, στην οποία η αλεπού αναλάμβανε όλους τους ρόλους. Ήταν ο παίκτης, ο διαιτητής, ο σχολιαστής και, φυσικά, ο μόνος που γνώριζε εκ των προτέρων, όπως έλεγε, ποιος θα νικήσει. 

Το πρόβλημα ήταν ότι οι υπόλοιποι δεν ακολουθούσαν πάντοτε τις οδηγίες της. Το 2023, για παράδειγμα, η αλεπού ξεκίνησε για να κατακτήσει το μεγαλύτερο αξίωμα του δάσους. Είχε εμπειρία, μηχανισμό, σχέδιο, σοβαρούς χρηματοδότες και την πεποίθηση ότι γνώριζε καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο πώς λειτουργούσε το παιχνίδι. Όταν, όμως, άνοιξαν οι κάλπες, ανακάλυψε ότι οι ψηφοφόροι δεν ήταν πιόνια στη σκακιέρα της. Έμεινε εκτός δεύτερου γύρου. Τι δεν κατάλαβε; Ότι πέρα από την αλεπού υπάρχει και η πατρόνα των πατρόνων του δάσους που όλα τα σφάζει και όλα τα μαχαιρώνει και εν γένει ξέρει καλύτερα το παιχνίδι.

Θα περίμενε κανείς ότι μια τόσο έμπειρη αλεπού θα αξιοποιούσε την ήττα για να ξανασκεφτεί τη στρατηγική της. Άλλωστε, ακόμη και οι καλύτεροι σκακιστές αναλύουν τις χαμένες παρτίδες τους. Δυστυχώς η αλεπού προτίμησε μια παλιά και δοκιμασμένη συνταγή. Εκείνη με τα σταφύλια. Δεν έφταιγε, έλεγε, η ίδια που δεν τα έφτασε. Έφταιγε η κληματαριά που ήταν ψηλή, ο καιρός που ήταν άστατος, οι άλλοι που δεν τη βοήθησαν και, ενδεχομένως, τα ίδια τα σταφύλια που δεν εκτίμησαν ποιος προσπαθούσε να τα κόψει. Από εκείνη την ημέρα, τα σταφύλια του 2023 εξακολουθούν να κρέμονται κάπου στο βάθος της πολιτικής της σκέψης.

Ξανά μανά 

Κάπως έτσι φτάνουμε στο 2028. Ή, καλύτερα, στη μάχη που άρχισε από το 2026 για το ποιος θα διεκδικήσει το μεγάλο έπαθλο δύο χρόνια αργότερα. Η αλεπού επέστρεψε στο δάσος κρατώντας αυτή τη φορά πέντε κασόνια με υπογραφές όλων των ζώων ακόμα και των αρουραίων. Μια εντυπωσιακή είσοδος, ομολογουμένως. Τόσο εντυπωσιακή που σχεδόν περίμενες να ανοίξουν τα κασόνια και να πεταχτεί από μέσα η ίδια η εκλογική νίκη. Μόνο που οι υπογραφές δεν είναι ψήφοι. Και οι ψήφοι σε μια εσωκομματική αναμέτρηση δεν αποτελούν αυτομάτως εισιτήριο για το Προεδρικό.

Ο Αίσωπος για τέτοιου είδους περιπτώσεις είχε και έναν άλλο μύθο, αυτόν με την αλεπού και τη γάτα. Η αλεπού καυχιόταν πως γνώριζε εκατό τρόπους να ξεφεύγει από τους κυνηγούς. Η γάτα γνώριζε μόνο έναν. Όταν εμφανίστηκαν τα σκυλιά, η γάτα ανέβηκε στο δέντρο και σώθηκε. Η αλεπού, προσπαθώντας να επιλέξει το καλύτερο από τα εκατό τεχνάσματά της, δεν πρόλαβε να χρησιμοποιήσει κανένα. Κρύφτηκε πίσω από τα κασόνια, αλλά τα σκυλιά την βρήκαν και την καταβρόχθισαν.

Κάπως έτσι συμβαίνει καμιά φορά και στην πολιτική. Μπορεί να γνωρίζεις εκατό τρόπους να δημιουργείς συμμαχίες, να στήνεις μηχανισμούς, να μετράς κουκιά και να σχεδιάζεις κινήσεις. Αν, όμως, ξεχάσεις τον έναν τρόπο που χρειάζεται για να κρατήσεις ενωμένο το δικό σου κόμμα, τότε οι εκατό υπόλοιποι δεν έχουν ιδιαίτερη αξία.

Ο πετεινός

Το ενδιαφέρον στην περίπτωση της δικής μας αλεπούς είναι ότι όλοι μιλούν για ενότητα, ενώ προετοιμάζονται για την επόμενη εσωκομματική μάχη. Και όσο περισσότερο μιλούν για ενότητα, τόσο περισσότερο αναρωτιέται κανείς πόση έχει απομείνει.

Εδώ ταιριάζει ο μύθος με τον πετεινό. Η αλεπού του ανακοίνωσε ότι όλα τα ζώα αποφάσισαν να ζουν ειρηνικά. Όταν, όμως, εκείνος της είπε ότι πλησιάζουν δύο σκυλιά για να γιορτάσουν μαζί τους τη συμφιλίωση, η αλεπού το έβαλε στα πόδια.

«Μα δεν είπαμε ότι έχουμε ειρήνη;», τη ρώτησε ο πετεινός.

«Ναι», απάντησε η αλεπού, «αλλά μπορεί τα σκυλιά να μην ενημερώθηκαν ακόμη».

Στην πολιτική, βέβαια, τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά. Όλοι ενημερώνονται για την ενότητα. Απλώς ο καθένας διατηρεί το δικαίωμα να την ερμηνεύει όπως τον βολεύει.

Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο της ιστορίας μας. Η αλεπού μπορεί να κερδίσει ακόμη μία παρτίδα. Μπορεί και να τη χάσει. Κανείς δεν γνωρίζει το τέλος του μύθου του 2028. Εκείνο που θα κριθεί, όμως, δεν είναι μόνο ποιος θα πάρει το χρίσμα, αλλά και τι θα έχει απομείνει από το δάσος όταν τελειώσει η αναμέτρηση.

Γιατί υπάρχει μια νίκη χειρότερη από την ήττα. Είναι εκείνη που πετυχαίνεις αφού προηγουμένως έχεις εξαντλήσει τους συμμάχους σου, έχεις μετατρέψει τους φίλους σου σε αντιπάλους και έχεις πείσει τον εαυτό σου ότι η επιβίωσή σου είναι συνώνυμη με την επιβίωση ολόκληρου του δάσους.

Αν ζούσε σήμερα ο Αίσωπος, ίσως να πρόσθετε έναν τελευταίο μύθο στη συλλογή του. Θα τον ονόμαζε «Η αλεπού που ήξερε να κερδίζει όλες τις συζητήσεις και να χάνει τις εκλογές».

Το δίδαγμα

Εν τοιαύτη περιπτώσει το δίδαγμα θα ήταν απλό. Δεν είναι πάντοτε πιο έξυπνος εκείνος που νομίζει ότι έχει το προνόμιο να πει την τελευταία λέξη. Μερικές φορές λιγότερο έξυπνος είναι εκείνος που δεν κατάλαβε ότι οι υπόλοιποι έχουν πάψει να τον ακούν.