Χάρης Γεωργιάδης: Αμφισβητεί την πολιτική ηθική αλλά και την συναγερμική ιδεολογία του Αβέρωφ

Η επιστολή του Χάρη Γεωργιάδη δεν αποτελεί απλώς μια διαφοροποίηση από την υποψηφιότητα Αβέρωφ Νεοφύτου. Είναι μια ευθεία πολιτική αμφισβήτηση του τέως προέδρου του ΔΗΣΥ, τον οποίο εμμέσως πλην σαφώς καταγγέλλει ότι χρησιμοποίησε τον εκβιασμό ως μέσο επιβολής της υποψηφιότητάς του και ότι δεν εκπροσωπεί πλέον τις διαχρονικές θέσεις της παράταξης. Πίσω όμως από την επίκληση των αρχών βρίσκεται και μια μακρά ιστορία πολιτικής συνεργασίας, ανταγωνισμών, απογοητεύσεων και προσωπικών λογαριασμών που ανάγονται στην περίοδο διακυβέρνησης Νίκου Αναστασιάδη.

Η δημόσια παρέμβαση του Χάρη Γεωργιάδη, με την οποία προαναγγέλλει ότι δεν πρόκειται να στηρίξει τον Αβέρωφ Νεοφύτου εάν εξασφαλίσει το προεδρικό χρίσμα του Δημοκρατικού Συναγερμού, συνιστά μια από τις σοβαρότερες πολιτικές επιθέσεις που έχει δεχθεί ο τέως πρόεδρος του κόμματος από πρόσωπο του στενού συναγερμικού πυρήνα.

Δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη διαφωνία μεταξύ δύο στελεχών ούτε για μια απλή επιλογή στρατοπέδου ενόψει της εσωκομματικής αναμέτρησης. Ο πρώην υπουργός Οικονομικών αμφισβητεί ευθέως τόσο τις μεθόδους με τις οποίες ο Αβέρωφ Νεοφύτου επανήλθε στη διεκδίκηση του χρίσματος όσο και την πολιτική του ταυτότητα.

Και οι δύο αιτιάσεις είναι εξαιρετικά βαριές. Η πρώτη αφορά την πολιτική ηθική του Αβέρωφ Νεοφύτου και η δεύτερη την ιδεολογική του νομιμοποίηση να εκπροσωπεί τον ΔΗΣΥ.

Η καταγγελία για πολιτικό εκβιασμό

Η πιο αιχμηρή αναφορά της επιστολής είναι εκείνη περί «απροκάλυπτου πολιτικού εκβιασμού». Ο Χάρης Γεωργιάδης δεν κατονομάζει ευθέως τον Αβέρωφ Νεοφύτου ως εκβιαστή, ωστόσο η σύνδεση που επιχειρεί είναι απολύτως σαφής.

Υποστηρίζει ότι η απόσυρση της Αννίτας Δημητρίου από τη διεκδίκηση του χρίσματος αποτέλεσε προϊόν πίεσης, η οποία προέκυψε από το ενδεχόμενο ανεξάρτητης υποψηφιότητας του τέως προέδρου του κόμματος.

Στην ουσία, ο κ. Γεωργιάδης καταλογίζει στον άλλοτε πολιτικό συνοδοιπόρο του ότι χρησιμοποίησε την απειλή της διάσπασης ως διαπραγματευτικό όπλο για να επιβάλει νέους όρους στο εσωκομματικό παιχνίδι.

Η ερμηνεία του αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη δημόσια θέση της Αννίτας Δημητρίου, η οποία δήλωσε ότι αποφάσισε να αποσυρθεί χωρίς να δεχθεί πίεση. Συνεπώς, πρόκειται για μια σοβαρή πολιτική καταγγελία και όχι για αποδεδειγμένο γεγονός.

Εντούτοις, η σημασία της βρίσκεται στο ποιος τη διατυπώνει. Ο Χάρης Γεωργιάδης δεν είναι ένας περιφερειακός επικριτής του Αβέρωφ Νεοφύτου. Είναι ένα στέλεχος που γνωρίζει εκ των έσω τη λειτουργία του Συναγερμού, τις εσωτερικές ισορροπίες του και, κυρίως, τον τρόπο με τον οποίο πολιτεύεται ο τέως πρόεδρός του.

Από τη συνεργασία στον ανταγωνισμό

Η σχέση των δύο ανδρών δεν υπήρξε πάντοτε συγκρουσιακή. Αντιθέτως, για χρόνια βρέθηκαν στην ίδια πλευρά, τόσο κατά τη διακυβέρνηση Αναστασιάδη όσο και στη διαχείριση των μεγάλων πολιτικών και οικονομικών προκλήσεων της περιόδου.

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου, ως πρόεδρος του ΔΗΣΥ, και ο Χάρης Γεωργιάδης, ως υπουργός Οικονομικών από το 2013 μέχρι το 2019, αποτέλεσαν δύο βασικούς παράγοντες του κυβερνητικού συστήματος εξουσίας. Ο ένας ασκούσε την πολιτική διαχείριση από την Πινδάρου και ο άλλος είχε την ευθύνη της οικονομικής πολιτικής.

Ωστόσο, η συνεργασία δεν ήταν απαλλαγμένη από συγκρούσεις.

Ήδη από το 2014 είχαν καταγραφεί σοβαρές διαφωνίες μεταξύ τους, με επίκεντρο τις εξελίξεις στο τραπεζικό σύστημα, τον Συνεργατισμό και τις διοικητικές επιλογές σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Η αντιπαράθεση είχε πάρει τέτοιες διαστάσεις ώστε να χρειαστεί προσωπική συνάντηση των δύο για την αποκλιμάκωση της έντασης, όπως είχε καταγράψει τότε η «Καθημερινή».

Εκείνες οι διαφωνίες ανέδειξαν κάτι που θα χαρακτήριζε και τα επόμενα χρόνια τη σχέση τους: την ύπαρξη δύο διαφορετικών κέντρων πολιτικής επιρροής στο εσωτερικό του ίδιου κυβερνητικού στρατοπέδου.

Το Υπουργείο Εξωτερικών και ο Συνεργατισμός

Καθοριστικό επεισόδιο αποτέλεσε ο ανασχηματισμός του 2018. Ο Χάρης Γεωργιάδης επιθυμούσε να μετακινηθεί από το Υπουργείο Οικονομικών στο Υπουργείο Εξωτερικών, όμως παρέμεινε στη θέση του, ενώ το χαρτοφυλάκιο των Εξωτερικών ανέλαβε ο Νίκος Χριστοδουλίδης.

Σύμφωνα με παλαιότερο δημοσίευμα του «Πολίτη», ο Αβέρωφ Νεοφύτου είχε παρέμβει υπέρ της υπουργοποίησης Χριστοδουλίδη, εξέλιξη που άφησε τον Γεωργιάδη να διαχειριστεί την εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση του Συνεργατισμού.

Οι πολιτικές ερμηνείες εκείνης της περιόδου συνέδεαν τη στάση Αβέρωφ με την επιδίωξή του να περιορίσει την αυξανόμενη πολιτική επιρροή του Χάρη Γεωργιάδη, ο οποίος δεν έκρυβε τις φιλοδοξίες του για το μέλλον του κόμματος.

Η ερμηνεία αυτή δεν αποδεικνύει ότι υπήρξε οργανωμένο σχέδιο πολιτικής εξουδετέρωσης. Φωτίζει, όμως, το υπόβαθρο μιας σχέσης στην οποία η συνεργασία συνυπήρχε με τον ανταγωνισμό.

Το ενδιαφέρον είναι ότι στις 7 Οκτωβρίου 2026 ο ίδιος ο Χάρης Γεωργιάδης παραδέχθηκε δημοσίως στο Φιλελεύθερο πως ήταν λάθος του να επιδιώξει τη μετακίνησή του στο Υπουργείο Εξωτερικών. Η δήλωση αυτή δείχνει ότι το συγκεκριμένο επεισόδιο παραμένει σημείο αναφοράς στην πολιτική του διαδρομή.

Η σημερινή σύγκρουση, επομένως, δεν εμφανίζεται σε ιστορικό κενό. Διαθέτει ένα υπόστρωμα παλαιότερων ανταγωνισμών, ακόμη κι αν δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε αυτούς.

Η στήριξη του 2023 και η σημερινή ανατροπή

Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη πολιτική αντίφαση, αλλά και η μεγαλύτερη δυσκολία για τον Αβέρωφ Νεοφύτου.

Το 2023 ο Χάρης Γεωργιάδης δεν εγκατέλειψε τον τότε πρόεδρο του κόμματος. Αντιθέτως, ως αναπληρωτής πρόεδρος του ΔΗΣΥ συμμετείχε στην εκλογική προσπάθεια, παρά τις δυσμενείς δημοσκοπικές προβλέψεις και τις εσωτερικές εντάσεις.

Μάλιστα, σε συνέντευξή του στον «Πολίτη» τον Νοέμβριο του 2022 είχε χαρακτηρίσει την υποψηφιότητα Αβέρωφ «απόλυτα αναγκαία επιλογή».

Τέσσερα χρόνια αργότερα, η στάση του αλλάζει ριζικά.

Ο ίδιος επιχειρεί να εξηγήσει αυτή τη μεταστροφή υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα δεν είναι η εκλεξιμότητα του τέως προέδρου αλλά οι πολιτικές του θέσεις και ο τρόπος με τον οποίο διεκδικεί το χρίσμα.

Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει: Ποιες ακριβώς θέσεις του Αβέρωφ Νεοφύτου έχουν διαφοροποιηθεί τόσο ουσιαστικά ώστε ένας από τους στενότερους πολιτικούς συνεργάτες του να θεωρεί πλέον αδύνατη τη στήριξή του;

Η επιστολή δεν δίνει συγκεκριμένα παραδείγματα, προφανώς όμως αναφέρεται στην πρόσφατη δήλωση Αβέρωφ για άρση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Ποιος εκπροσωπεί τον πραγματικό ΔΗΣΥ;

Πέρα από τις προσωπικές σχέσεις, η επιστολή ανοίγει μια πολύ ευρύτερη συζήτηση για την πολιτική φυσιογνωμία της παράταξης.

Ο Χάρης Γεωργιάδης ουσιαστικά διεκδικεί το δικαίωμα να ορίζει ποια είναι η διαχρονική πολιτική γραμμή του ΔΗΣΥ, υποστηρίζοντας ότι ο Αβέρωφ Νεοφύτου έχει απομακρυνθεί από αυτήν.

Πρόκειται για μια εξαιρετικά σοβαρή αμφισβήτηση ενός πολιτικού που διετέλεσε επί μία δεκαετία πρόεδρος του κόμματος.

Στο βάθος διακρίνεται και η διαχρονική αντιπαράθεση διαφορετικών αντιλήψεων στο εσωτερικό της συναγερμικής παράταξης. Από τη μία, η κεντροδεξιά που δίνει προτεραιότητα στη θεσμική συνέπεια, στον ευρωπαϊκό προσανατολισμό και στην πολιτική κληρονομιά του Γλαύκου Κληρίδη. Από την άλλη, μια περισσότερο προσωποκεντρική και πραγματιστική αντίληψη πολιτικής, στην οποία οι συμμαχίες και οι τακτικές επιλογές μπορούν να μεταβάλλονται ανάλογα με τις συγκυρίες.

Αυτή η διάκριση δεν σημαίνει ότι ο Αβέρωφ Νεοφύτου έχει αντικειμενικά εγκαταλείψει τις αρχές του ΔΗΣΥ. Σημαίνει όμως ότι ο Γεωργιάδης επιχειρεί να μεταφέρει τη σύγκρουση από το πεδίο των προσωπικών φιλοδοξιών στο πεδίο της ιδεολογίας.

Μια παραίτηση με πολιτικό συμβολισμό

Η πρόθεση του Χάρη Γεωργιάδη να παραιτηθεί από την προεδρία του Ινστιτούτου Γλαύκος Κληρίδης προσδίδει πρόσθετο βάρος στην παρέμβασή του.

Δεν πρόκειται απλώς για μια οργανωτική θέση. Το Ινστιτούτο συνδέεται συμβολικά με την πολιτική κληρονομιά του ιδρυτή του ΔΗΣΥ. Συνεπώς, η επίκλησή του ενισχύει το μήνυμα ότι η σύγκρουση αφορά τις αρχές και την ταυτότητα της παράταξης.

Την ίδια στιγμή, η παραίτηση λειτουργεί ως κίνηση πολιτικής συνέπειας, καθώς ο Γεωργιάδης εμφανίζεται διατεθειμένος να εγκαταλείψει μια θέση που του εμπιστεύθηκε η Αννίτα Δημητρίου, προκειμένου να υποστηρίξει δημόσια τις απόψεις του.

Αρχές ή πολιτική εκδίκηση;

Η απάντηση δεν είναι κατ' ανάγκην μονοσήμαντη.

Η επίκληση των αρχών μπορεί να είναι ειλικρινής, χωρίς αυτό να αναιρεί την ύπαρξη πολιτικής πικρίας από το παρελθόν. Αντίστοιχα, οι παλαιότερες συγκρούσεις δεν αρκούν για να αποδείξουν ότι η σημερινή διαφοροποίηση αποτελεί πράξη προσωπικής εκδίκησης.

Είναι, πάντως, δύσκολο να αγνοηθεί η ιστορία της σχέσης των δύο ανδρών και ιδιαίτερα το γεγονός ότι ο Χάρης Γεωργιάδης βρέθηκε στο παρελθόν να επωμίζεται το πολιτικό κόστος κρίσιμων κυβερνητικών αποφάσεων, την ώρα που ο Αβέρωφ Νεοφύτου διατηρούσε τον έλεγχο της κομματικής ηγεσίας.

Η επιστολή μπορεί, επομένως, να διαβαστεί ως συνδυασμός μιας σημερινής πολιτικής διαφωνίας και μιας παλαιότερης, άλυτης αντιπαράθεσης για την εξουσία και τον τρόπο άσκησής της.

Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι ότι ο Γεωργιάδης προχωρεί πέρα από μια προσωπική δήλωση μη στήριξης. Αμφισβητεί εκ των προτέρων την πολιτική καταλληλότητα ενός υποψηφίου, ακόμη και στην περίπτωση που αυτός νομιμοποιηθεί μέσα από την ψήφο των μελών του κόμματος.

Αυτό δημιουργεί ένα νέο πρόβλημα για τον ΔΗΣΥ. Εάν ο Αβέρωφ Νεοφύτου κερδίσει στις 28 Νοεμβρίου, θα διαθέτει την εσωκομματική νομιμοποίηση, αλλά όχι κατ' ανάγκην την ενότητα που απαιτεί μια προεδρική αναμέτρηση.

Η επιστολή Γεωργιάδη, συνεπώς, δεν κλείνει έναν παλιό λογαριασμό. Ανοίγει έναν καινούργιο, πολύ πιο δύσκολο για την Πινδάρου: Μπορεί ο ΔΗΣΥ να επιλέξει δημοκρατικά τον υποψήφιό του, χωρίς να αμφισβητηθεί την επόμενη ημέρα η πολιτική του νομιμοποίηση από στελέχη που διαφωνούν μαζί του;

Αυτό είναι πλέον το πραγματικό διακύβευμα της 28ης Νοεμβρίου.