Ο Κύπριος Πρόεδρος, Νίκος Χριστοδουλίδης, προβάλλει για αρκετές ημέρες έντονη δραστηριότητα για πρόοδο στο Κυπριακό αλλά το μόνο αποτέλεσμα είναι η πραγματικότητα της σχεδόν δεκαετούς στασιμότητας.
To Κυπριακό πίσω από τις ευρωπαϊκές «φόρμουλες»
Είναι απίθανο, με τις διμερείς συνεννοήσεις που κάνει ο Χριστοδουλίδης, ο Ραφαέλε Φίτο να μπορεί να αποσπάσει από την Τουρκία συμφωνημένη φόρμουλα, όπως αυτήν που διαρρέει η Λευκωσία. Επιπλέον μια τέτοια εξέλιξη, όπως η «έναρξη συζητήσεων», δεν προεξοφλεί άρση του αδιεξόδου για το Κυπριακό, όπως τη ζητά ο ΟΗΕ, ο οποίος είναι σαφής και κατηγορηματικός ως προς το τι ζητά από τους Κυπρίους
Η τριμερής συνάντηση της Λευκωσίας (09/11) με τον Τ/Κ ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν, και την προσωπική απεσταλμένη του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, απέδωσε πολύ πενιχρές ανακοινώσεις για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Στα ζητήματα ουσίας, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ο Χριστοδουλίδης και ο Τ/Κ ηγέτης Τουφάν Έρχιουρμαν συγκλίνουν στα προαπαιτούμενα που έθεσε ο Γενικός Γραμματέας, Αντόνιο Γκουτέρες.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες ζητά δεσμεύσεις προτού λήξει η θητεία του τον Δεκέμβριο, στα πιο σημαντικά θέματα ουσίας και μεθοδολογίας, για να συγκαλέσει ξανά πενταμερή «5+1» για το Κυπριακό. Τώρα προετοιμάζει τριμερή συνάντηση με τους Χριστοδουλίδη και Έρχιουρμαν, σε τόπο και ημερομηνία που δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί.
Στον απόηχο της Τριμερούς, ο Χριστοδουλίδης ταξίδεψε (10/11) στην Αττάλεια για τη διεθνή σύνοδο COP31. Οικοδεσπότης ήταν ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν, ενώ συμμετείχε και ο ίδιος ο Γκουτέρες. Το ταξίδι συνοδεύτηκε από έντονη εντός Κύπρου επικοινωνιακή προβολή του Κύπριου Προέδρου και ανταποκρίσεις για ανάμειξη της ΕΕ με στόχο να σπάσει το αδιέξοδο.
Με Γκουτέρες και Λάιεν
Ο Χριστοδουλίδης είδε στην υποδοχή τον Γκουτέρες και είχε επίσης προγραμματισμένη συνάντηση στο περιθώριο της διεθνούς συνόδου με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Το κρατικό ΚΥΠΕ (11/11) ακολούθως μετέδωσε ότι «πληροφορείται» πως ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Ραφαέλε Φίτο, αναμένεται να μεταφέρει στην Άγκυρα πρόταση για έναρξη συζήτησης για αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ–Τουρκίας, εφόσον επαναρχίσουν οι διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό.
Δεν έχει δημοσιοποιηθεί από την ΕΕ επιβεβαίωση της συγκεκριμένης διπλωματικής πρότασης ή «φόρμουλας», πέρα από τις πληροφορίες κυβερνητικών πηγών. Συχνά τέτοιες πληροφορίες δεν επιβεβαιώνονται ούτε υποστηρίζονται από τα γεγονότα. Στο συγκεκριμένο ζήτημα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, δημοσίευσε (πλατφόρμα «Χ, 12/11») ότι υπήρξε τηλεφωνική επικοινωνία Χριστοδουλίδη–Φίτο, ενόψει της μετάβασης του τελευταίου στην Άγκυρα για συνάντηση με τον Τούρκο ΥΠΕΞ, Χακάν Φιντάν: «Η σαφής διασύνδεση της προόδου στις ευρωτουρκικές σχέσεις με την ουσιαστική πρόοδο στο Κυπριακό, όπως αποτυπώνεται στα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αποτελεί σημαντικό πολιτικό εργαλείο, το οποίο η ΕΕ μπορεί να αξιοποιήσει ενεργά και αποτελεσματικά, υποστηρίζοντας τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών», έγραψε.
Ο Φίτο διορίστηκε τον Ιούλιο ως ειδικός εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «για να συμβάλει στην προσπάθεια διευθέτησης του Κυπριακού, εντός του πλαισίου του ΟΗΕ» (ανακοίνωση Επιτροπής) αλλά από τότε η δραστηριότητά του δεν έχει συνδεθεί με κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα, παρά την επαφή του με την Ολγκίν (22/07) και τη σύντομη επίσκεψή του στο νησί (31/07).
Τελωνειακή Ένωση
Η κατάσταση γύρω από το Κυπριακό σήμερα φαίνεται να περιπλέκεται περισσότερο παρά να σημειώνει πρόοδο. Αλλά ούτε στις σχέσεις Τουρκίας–ΕΕ παρατηρείται ιδιαίτερη εξέλιξη. Τα ζητήματα αυτά βρίσκονται εδώ και χρόνια στην ατζέντα της ΕΕ, καθώς οι Ευρωπαίοι εταίροι επιδιώκουν στενότερη συνεργασία με την Τουρκία, με την ενταξιακή διαδικασία παγωμένη: ενισχυμένη Τελωνειακή Ένωση, ελευθέρωση βίζας και συμμετοχή σε ευρωπαϊκές επενδύσεις. Από το 2022 και τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενισχύθηκε και η σημασία των ζητημάτων ασφάλειας και άμυνας. Η Κύπρος και η Ελλάδα διατυπώνουν ρητά πολιτικές αντιρρήσεις που αφορούν το Κυπριακό και την Ανατολική Μεσόγειο. Ευρύτερες ευρωπαϊκές επιφυλάξεις συνδέονται με τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία, αλλά μια ισχυρή πλειοψηφία επιθυμεί να προχωρήσουν οι οικονομικές σχέσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι το Συμβούλιο «δεν έχει εγκρίνει τις διαπραγματευτικές οδηγίες» που πρότεινε τον Δεκέμβριο του 2016 για την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης. Η πιο πρόσφατη έκθεση προόδου (4/11) επαναφέρει τη σύσταση του Νοεμβρίου 2023 για επανέναρξη συζητήσεων επί του σχεδίου διαπραγματευτικού πλαισίου. Επιμέρους βήματα εμπορικής συνεργασίας έχουν προχωρήσει. Αλλά η έγκριση των διαπραγματευτικών οδηγιών από το Συμβούλιο παραμένει εκκρεμής, ελλείψει ομοφωνίας.
Είναι απίθανο, με τις διμερείς συνεννοήσεις που κάνει ο Χριστοδουλίδης, ο Φίτο να μπορεί να αποσπάσει από την Τουρκία συμφωνημένη φόρμουλα, όπως αυτήν που διαρρέει η Λευκωσία. Μια τέτοια εξέλιξη, όπως η «έναρξη συζητήσεων», δεν προεξοφλεί άρση του αδιεξόδου για το Κυπριακό, όπως τη ζητά ο ΟΗΕ, ο οποίος είναι σαφής και κατηγορηματικός ως προς το τι ζητά από τους Κυπρίους. Από την άλλη, είναι εντελώς αβέβαιο αν η Τουρκία θα έμπαινε σοβαρά σε τέτοια διαδικασία συζήτησης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να πάρει απλώς «έναρξη συζητήσεων» για την Τελωνειακή Ένωση. Τέλος, αν οι Ευρωπαίοι ήθελαν να προχωρήσουν, μόνο μια ολοκληρωμένη συμφωνία-πακέτο για την Τελωνειακή Ένωση θα τους κινητοποιούσε, καθώς έχουν δικό τους ισχυρό οικονομικό όφελος.
Xωρίς αποτέλεσμα
Όλα ενδεχομένως εκκινούν από μια εντύπωση κινητικότητας που καλλιεργεί ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης στο εσωτερικό της Κύπρου -η «φόρμουλα» αναμεταδόθηκε κυρίως από κυπριακές πηγές, χωρίς να έχει προκύψει ανεξάρτητη διεθνής επιβεβαίωσή της. Συνήθως, τέτοιες ειδήσεις που εκπηγάζουν από κυβερνητικές πηγές δεν επαληθεύονται και ξεχνιούνται όταν περάσουν μερικές ημέρες.
Στο πρόσφατο παρελθόν, όταν επισκέφθηκε το Βερολίνο, τον Νοέμβριο του 2025, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είχε ζητήσει από τον Καγκελάριο της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, να αναλάβει ενεργότερο προσωπικό ρόλο, αξιοποιώντας τις σχέσεις του με την Τουρκία, χωρίς να έχει δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένο αποτέλεσμα αυτής της πρωτοβουλίας.
Σε άλλη φάση, ο Χριστοδουλίδης ανέπτυξε ο ίδιος προσωπική επαφή στο περιθώριο διεθνούς διάσκεψης στη Βουδαπέστη με τον Πρόεδρο της Τουρκίας, Ταγίπ Ερντογάν, και τον ΥΠΕΞ, Χακάν Φιντάν. Αργότερα, τον Απρίλιο του 2025, η Λευκωσία επιβεβαίωσε δημόσια ότι είχε προτείνει διευκόλυνση της έκδοσης ευρωπαϊκής βίζας για Τούρκους επιχειρηματίες, αν η Τουρκία ανοίξει λιμάνι της για ελλιμενισμό πλοίων υπό κυπριακή σημαία. Η Τουρκία χαρακτήρισε αβάσιμους τους ισχυρισμούς ότι θα άνοιγε τα λιμάνια της έναντι τέτοιας διευκόλυνσης.
Ολγκίν: «Ποιο το λιμάνι του προορισμού;»
Η ρίζα του προβλήματος είναι άλλη. Ο ΟΗΕ και η ΕΕ γνωρίζουν τον διακριτό ρόλο τους και αντιλαμβάνονται πώς και τι πρέπει να γίνει στο Κυπριακό. Σήμερα αποτελούν μέρος της εξίσωσης της επίλυσης, διατηρούν διακριτές αρμοδιότητες και διαδικασίες αλλά, για να τροφοδοτηθούν εξελίξεις, χρειάζεται πρώτα να ξεκλειδώσει το Κυπριακό.
Σε συνέντευξή της στον «Πολίτη» (8/11), η Ολγκίν χαρακτήρισε «ιδανική ατζέντα» τα έξι σημεία του πλαισίου που κατέθεσε ο Γκουτέρες στο Κραν Μοντανά για καταληκτική διαπραγμάτευση. Πρότεινε επίσης να συμφωνηθεί σαφής μεθοδολογία, με χρονοδιάγραμμα, ημερήσια διάταξη και μηχανισμούς υπέρβασης αδιεξόδων. Στη «Sunday Mail» εισηγήθηκε να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις χωρίς προϋποθέσεις, με πρώτο θέμα την εκ περιτροπής Προεδρία, ώστε να διαπιστωθεί εξαρχής αν υπάρχει συμφωνία στον διαμοιρασμό της εξουσίας και περιθώριο να προχωρήσουν στα υπόλοιπα ζητήματα. Η Κολομβιανή διπλωμάτισσα έθεσε χαρακτηριστικά το ερώτημα: «Ποιο είναι το λιμάνι του προορισμού σας;». Οι δύο ηγέτες χρειάζεται να ξεκαθαρίσουν πού θέλουν να καταλήξουν. Μέχρι στιγμής, η Ολγκίν δεν φαίνεται να έχει λάβει επαρκείς απαντήσεις για να σπάσει το αδιέξοδο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την πλευρά της, καταγράφει την ανάγκη για διατήρηση ενός ευρύτερου περιβάλλοντος «που ευνοεί την επανέναρξη των συνομιλιών για τη διευθέτηση του Κυπριακού».
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επικαλείται την καταγραφή στα συμπεράσματα του Απριλίου του 2024 ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην επανέναρξη και την πρόοδο των συνομιλιών για τη διευθέτηση του ζητήματος της Κύπρου με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας ΕΕ-Τουρκίας». Όμως η Ευρωπαϊκή Ένωση αδυνατεί «να συμβάλει ενεργά στην υποστήριξη όλων των σταδίων της διαδικασίας υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, με όλα τα κατάλληλα μέσα που διαθέτει», χωρίς να ενεργοποιηθεί ουσιαστική διαπραγματευτική διαδικασία υπό τον ΟΗΕ.
Η διασύνδεση Κυπριακού–ευρωτουρκικών σχέσεων που επικαλείται ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δεν είναι κάτι νέο. Μάλιστα είχε αξιοποιηθεί με ιδιαίτερη επιτυχία με βάση τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στο Ελσίνκι (1999), με τη σφραγίδα Κρανιδιώτη, για να διασφαλιστεί η ενταξιακή πορεία της Κύπρου, που ολοκληρώθηκε το 2004. Μετά την ένταξη της Κύπρου, η ΕΕ ενεργοποιήθηκε ξανά, με ισχυρή συμβολή στις διαπραγματεύσεις μέχρι το Κραν Μοντανά (2015–2017). Αλλά μετά την κατάρρευσή τους τηρεί αποστάσεις και η συμβολή της περιορίζεται σε προγράμματα χρηματοδοτικής στήριξης και δικοινοτικής συνεργασίας.
ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.
