Η κριτική σκέψη είναι το ζητούμενο σε όλες τις μοντέρνες κοινωνίες και η εκπαίδευση υπηρετεί αυτό τον σκοπό. Οι πολίτες μαθαίνουν να αξιολογούν γεγονότα και καταστάσεις. Να χρησιμοποιούν τη λογική και να διαμορφώνουν άποψη, η οποία θα βασίζεται σε πραγματικά δεδομένα. Ωστόσο, η επίτευξη αυτού του σκοπού προϋποθέτει την ικανότητα του ατόμου να διαχωρίζει την πραγματικότητα από τις υποκειμενικές γνώμες, τις προκαταλήψεις και τα συναισθήματα.
Η κριτική σκέψη δεν αποτελεί μια πνευματική πρακτική που βυθίζει τον άνθρωπο στον εσωτερικό του κόσμο. Ούτε συνιστά την οδό για την επιβεβαίωση ορισμένων αρχών και αξιών. Αντίθετα, αποτελεί μιαν οδυνηρή διαδικασία αναστοχασμού και απεγκλωβισμού από τις προσωπικές απόψεις των ανθρώπων, μέσω του νηφάλιου λόγου και του ορθολογισμού. Δεν είναι τυχαίο που η επιστημονική εκπαίδευση οδηγεί τα άτομα σε απόσταση από τα πιστεύω τους.
Σήμερα επικρατεί μια τάση άσκησης έντονης κριτικής, λόγω και της επικράτησης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία ευνοούν τον καταγγελτικό λόγο. Το βασικότερο αντικείμενο της κριτικής είναι οι πολιτικοί και τα κόμματα. Εάν ο λόγος που εκφράζει κάποιος χρήστης των social media δεν χαρακτηρίζεται από ένταση και συναίσθημα τότε δεν θεωρείται κριτική προσέγγιση των πραγμάτων και δεν έχει απήχηση. Το ίδιο συμβαίνει και στην αρθρογραφία. Το κοινό διψά για κριτική και καταγγελίες.
Αυτό το περιβάλλον οδηγεί σε παραμόρφωση της κριτικής σκέψης. Καταλήγει στην εργαλειοποίηση της κριτικής, με στόχο την προώθηση συγκεκριμένων αξιών και προσωπικών πεποιθήσεων. Οι πολιτικοί γίνονται «σάκος του μποξ» επειδή δεν ικανοποιούν τα δικά μας πιστεύω. Δημιουργείται μια κατάσταση όπου η πραγματικότητα οφείλει να προσαρμοστεί με τα δικά μας δεδομένα. Η αντικειμενικότητα τίθεται στο περιθώριο και η υπερβολή φορά τα ρούχα της κριτικής.
Δεν απαγορεύεται η προβολή αρχών και αξιών πάνω στην πραγματικότητα. Ο καθένας μπορεί να πολιτευτεί και όλοι δικαιούνται να έχουν αξίες. Το πρόβλημα εδώ είναι ότι δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε την πραγματικότητα από τις απόψεις μας. Θεωρούμε ότι η πραγματικότητα πρέπει να προσαρμοστεί στα πιστεύω μας και νομίζουμε ότι η δημόσια έκφραση αυτής της απαίτησης αποτελεί κριτική σκέψη.
Για να είσαι αντικειμενικός όταν κρίνεις τις πράξεις ενός πολιτικού και να γίνεις μέρος αυτού που ονομάζουμε κριτική σκέψη, πρέπει πρώτα να αποφύγεις το λάθος να συμπεριφερθείς ως πολιτικός. Πρέπει επίσης να αναγνωρίσεις την πραγματικότητα μέσα στην οποία λειτουργεί ένας πολιτικός. Να κατανοήσεις πώς λειτουργεί η πολιτική μέσα στις δημοκρατίες. Να σταματήσεις να αξιολογείς και να αρχίσεις να σκέφτεσαι.
Πολλές εκφάνσεις της πολιτικής ζωής που εμείς επικρίνουμε ως ηθικά απαράδεκτες, είναι δομικά στοιχεία του πολιτικού παιχνιδιού. Είναι πολιτικές διαδικασίες που συναντούμε σε όλες τις δημοκρατίες. Εκείνο δηλαδή που εμείς αποκαλούμε παζάρι, αποτελεί στην ουσία ένα συμβιβασμό στα πλαίσια του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Η δαιμονοποίηση των πολιτικών διαδικασιών και των ελιγμών ενός πολιτικού σε μια δημοκρατική διαδικασία, δεν αποτελεί κριτική σκέψη. Είναι απλώς το αποτέλεσμα της καχυποψίας και του λαϊκισμού. Η κριτική σκέψη δεν είναι η διαδικασία που σε φέρνει σε συμφωνία με το κοινό αίσθημα. Δεν είναι το εργαλείο για να κτίσεις αναγνωστικό κοινό. Είναι μια νηφάλια ανάγνωση της πραγματικότητας που δείχνει και τα όρια της κριτικής. Για να κρίνεις σωστά μια κατάσταση πρέπει πρώτα να αναγνωρίσεις τις πραγματικότητες και να σκεφτείς ρεαλιστικά.
