Ένα από τα στοιχεία που μου προκάλεσαν ιδιαίτερη εντύπωση κατά την πρόσφατη επίσκεψή μου στο Πεκίνο, στο πλαίσιο δημοσιογραφικής αποστολής, δεν ήταν μόνο το μέγεθος και η εντυπωσιακή τεχνολογική εξέλιξη της κινεζικής πρωτεύουσας, αλλά κυρίως η εικόνα μιας πόλης που φαίνεται να έχει επαναπροσδιορίσει τη σχέση της με το φυσικό περιβάλλον, μεταβάλλοντας αισθητά το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα.
Το Πεκίνο, μια μητρόπολη των 25 εκατομμυρίων κατοίκων, θα ανέμενε κανείς να είναι μια αχανής τσιμεντούπολη, όπου η ανάπτυξη αφήνει ελάχιστο χώρο στη φύση. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι διαφορετική. Το πράσινο δεν αποτελεί απλώς μια διακοσμητική πινελιά, αλλά αναπόσπαστο στοιχείο του αστικού ιστού. Τεράστια πάρκα, λεωφόροι πλαισιωμένες από χιλιάδες δέντρα και ανθισμένες τριανταφυλλιές, προσεκτικά σχεδιασμένοι χώροι πρασίνου ανάμεσα σε υπερσύγχρονα κτήρια και εκτεταμένες αστικές αναπλάσεις συνθέτουν μιαν εικόνα που δύσκολα συμβιβάζεται με τα στερεότυπα που συνοδεύουν τις μεγαλουπόλεις αυτού του μεγέθους. Η κινεζική πρωτεύουσα δεν περιορίζεται μόνο στην οικονομική ανάπτυξη, αλλά επενδύει παράλληλα στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων της.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η έκταση της ηλεκτροκίνησης. Στους δρόμους του Πεκίνου, τα ηλεκτρικά οχήματα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας. Ιδιωτικά αυτοκίνητα, ταξί και λεωφορεία νέας γενιάς κινούνται, σε μεγάλο βαθμό, με ηλεκτρική ενέργεια, περιορίζοντας τη χρήση συμβατικών καυσίμων και συμβάλλοντας ουσιαστικά στη μείωση των εκπομπών ρύπων. H συντριπτική πλειονότητα των οχημάτων είναι καινούργια, σύγχρονης τεχνολογίας, και ηλεκτροκίνητα.
Η μετάβαση αυτή δεν προέκυψε τυχαία. Αποτελεί το αποτέλεσμα μιας μακρόπνοης στρατηγικής, μέσω της οποίας η Κίνα επένδυσε τεράστιους πόρους στην ανάπτυξη της βιομηχανίας ηλεκτροκίνησης, στη δημιουργία ενός εκτεταμένου δικτύου υποδομών φόρτισης, αλλά και στην υιοθέτηση πολιτικών που ενθαρρύνουν την αγορά και τη χρήση ηλεκτρικών οχημάτων.
Το Πεκίνο, που πριν από μερικά χρόνια ήταν ταυτισμένο με το νέφος και την έντονη ατμοσφαιρική ρύπανση, παρουσιάζει πλέον μια διαφορετική εικόνα. Η στροφή προς καθαρότερες μορφές μετακίνησης, η συνεχής ενίσχυση του αστικού πρασίνου και οι εκτεταμένες παρεμβάσεις στον πολεοδομικό σχεδιασμό αποτυπώνουν μια συντονισμένη προσπάθεια για ένα πιο βιώσιμο και ανθρώπινο μοντέλο αστικής ανάπτυξης.
Η Κύπρος
Η σύγκριση με την Κύπρο είναι αναπόφευκτη. Η απόσταση που μας χωρίζει από την Κίνα στον τομέα της ηλεκτροκίνησης παραμένει σημαντική. Στους κυπριακούς δρόμους εξακολουθούν να κυκλοφορούν χιλιάδες γερασμένα και ρυπογόνα οχήματα, ενώ οι πολιτικές που εφαρμόζονται για την προώθηση της ηλεκτροκίνησης δεν έχουν ακόμη αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Τα σχέδια επιχορήγησης για την αγορά υβριδικών και ηλεκτρικών οχημάτων, πέραν του ότι διαθέτουν περιορισμένους πόρους, δεν είναι στοχευμένα. Είναι δύσκολο να εξηγηθεί γιατί το κράτος επιδοτεί, με χρήματα των φορολογουμένων, ακόμη και την αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων ιδιαίτερα υψηλού κόστους, αξίας €100.000 ή ακόμη και €130.000.
Η Κύπρος μπορεί να κερδίσει το στοίχημα της ηλεκτροκίνησης υπό τις εξής προυποθέσεις:
1 Μείωση του κόστους αγοράς. Αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ευρύτερη διάδοση των ηλεκτρικών οχημάτων. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επέλθει σταδιακά, ιδιαίτερα μέσω της εισόδου περισσότερων κινεζικών εταιρειών και αντιπροσωπειών ηλεκτρικών οχημάτων στην κυπριακή αγορά. Η ενίσχυση του ανταγωνισμού εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη μείωση των τιμών και θα καταστήσει την ηλεκτροκίνηση πιο προσιτή για μεγαλύτερο αριθμό πολιτών.
2 Ανάπτυξη επαρκούς δικτύου υποδομών φόρτισης. Η δημιουργία ενός σύγχρονου και εκτεταμένου δικτύου υποδομών φόρτισης αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την επιτυχία της ηλεκτροκίνησης. Η περιορισμένη διαθεσιμότητα και η δυσκολία πρόσβασης σε σημεία φόρτισης λειτουργούν σήμερα ως σημαντικοί ανασταλτικοί παράγοντες για πολλούς καταναλωτές που εξετάζουν την αγορά ηλεκτρικού οχήματος.
Το κράτος μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο, παρέχοντας οικονομικά και φορολογικά κίνητρα σε επιχειρήσεις και επενδυτές για τη δημιουργία σταθμών γρήγορης φόρτισης τόσο στα αστικά κέντρα, όσο και κατά μήκος των αυτοκινητοδρόμων.
3 Παροχή φορολογικών κινήτρων. Η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση μπορεί να επιταχυνθεί εάν οι υφιστάμενες επιχορηγήσεις συνδυαστούν με ένα ευρύτερο πλαίσιο φορολογικών κινήτρων, όπως εφαρμόζεται σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες και στην Κίνα. Για παράδειγμα, επιχειρήσεις και οργανισμοί θα μπορούσαν να επωφελούνται από φορολογικές εκπτώσεις για την αγορά εταιρικών ηλεκτρικών οχημάτων, αλλά και για μέρος του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας που απαιτείται για τη φόρτισή τους. Με τον τρόπο αυτό θα ενισχυθεί η ανανέωση των επαγγελματικών στόλων και θα επιταχυνθεί η διείσδυση καθαρότερων οχημάτων στην αγορά.
4 Παροχή χαμηλότοκων δανείων. Το κράτος, σε συνεργασία με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, μπορεί να ενθαρρύνει τη δημιουργία ειδικών χρηματοδοτικών προϊόντων για την αγορά οχημάτων χαμηλών ή μηδενικών ρύπων. Η παροχή ευνοϊκών δανείων, σε συνδυασμό με φορολογικά κίνητρα προς τις τράπεζες που θα συμμετέχουν σε αυτή την προσπάθεια, θα μπορούσε να μειώσει το οικονομικό βάρος για τους πολίτες και να καταστήσει την ηλεκτροκίνηση πιο προσιτή επιλογή.
Η Κύπρος δεν χρειάζεται να αντιγράψει την Κίνα. Χρειάζεται, όμως, να αντλήσει διδάγματα από την ταχύτητα, τη στρατηγική προσέγγιση και την αποφασιστικότητα με την οποία η χώρα αυτή αντιμετώπισε την πρόκληση της πράσινης μετάβασης.
