Πόσες ιστορίες κρύβονται πίσω από λέξεις που χρησιμοποιούμε καθημερινά χωρίς να σκεφτόμαστε την προέλευσή τους; Πώς συνδέονται μεταξύ τους λέξεις που μοιάζουν εντελώς διαφορετικές και τι μπορεί να αποκαλύψει η γλώσσα για την ιστορία και την εξέλιξη του ανθρώπου; Σε αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να δώσει απαντήσεις ο Πάνος Δημάκης μέσα από το νέο του βιβλίο «Χίλιες και δύο λέξεις», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα.
Πάνος Δημάκης: «Χίλιες και δύο λέξεις» για τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας και τη μαγεία των διαλέκτων
Ο γνωστός ως «Γεράκι» του The Chase μιλά στο PRIMETIME με τον Dimitri G για το νέο του βιβλίο, τις άγνωστες διαδρομές των λέξεων και την αγάπη του για την κυπριακή διάλεκτο.
Ο συγγραφέας, μεταφραστής και τηλεοπτικός παρουσιαστής, που έγινε ευρύτερα γνωστός ως «Γεράκι» στο ελληνικό τηλεπαιχνίδι γνώσεων The Chase, μίλησε στον Δημήτρη G, στην εκπομπή PRIMETIME στον ΠΟΛΙΤΗ 107.6 & 97.6 , για το νέο του συγγραφικό εγχείρημα, τη συναρπαστική διαδρομή της ελληνικής γλώσσας και την ιδιαίτερη αγάπη του για τις ελληνικές διαλέκτους, με ξεχωριστή αναφορά στην κυπριακή.
Ένα βιβλίο γλωσσικού ενδιαφέροντος, όχι ένα συνηθισμένο λεξικό
Το «Χίλιες και δύο λέξεις» αποτελεί τη συνέχεια του βιβλίου «Χίλιες και μία λέξεις» και αντλεί το υλικό του από την ενασχόληση του Πάνου Δημάκη με την ετυμολογία, μέσα από το podcast που παρουσιάζει εδώ και τέσσερα χρόνια.
Όπως εξήγησε στη συνέντευξη, πρόκειται για ένα βιβλίο γλωσσικού ενδιαφέροντος και όχι για ένα συμβατικό λεξικό. Η προσέγγισή του βασίζεται σε θεματικές ενότητες που συνδέουν τις λέξεις με την ιστορία τους, τη μυθολογία, την ποπ κουλτούρα, αλλά και με αναφορές σε ταινίες και τηλεοπτικές σειρές.
Στο νέο βιβλίο, οι λέξεις οργανώνονται σε κατηγορίες που σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με την αγάπη, το σεξ, το χρήμα και τα φρούτα. Στόχος είναι ο αναγνώστης να ανακαλύψει τις ιστορίες που κρύβονται πίσω από λέξεις οικείες, τις οποίες χρησιμοποιεί καθημερινά χωρίς απαραίτητα να γνωρίζει την προέλευση ή την αρχική τους σημασία.
Ένα από τα χαρακτηριστικά του βιβλίου είναι ότι μπορεί να διαβαστεί αποσπασματικά, καθώς τα κεφάλαια δεν απαιτούν συγκεκριμένη σειρά ανάγνωσης.
Από τα κυδώνια στα Χανιά και από την ομίχλη στη μούχλα
Η ελληνική γλώσσα κρύβει συνδέσεις που δύσκολα θα μπορούσε να φανταστεί κανείς. Ο Πάνος Δημάκης αναφέρθηκε σε παραδείγματα λέξεων που, παρά τη φαινομενική τους απόσταση, συνδέονται μέσα από την ετυμολογική τους διαδρομή.
Ανάμεσα στα παραδείγματα που παρουσιάζονται στο βιβλίο βρίσκονται οι σχέσεις ανάμεσα στα κυδώνια και τα Χανιά, στα σύκα και τον συκώτη, αλλά και ανάμεσα στις λέξεις «συνυφάδα» και «νυφίτσα», καθώς και στην «ομίχλη» και τη «μούχλα».
Μέσα από τέτοιες αναζητήσεις, ο συγγραφέας αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο οι λέξεις αλλάζουν, μεταφέρουν σημασίες από τη μία εποχή στην άλλη και διατηρούν ίχνη παλαιότερων μορφών της γλώσσας.
Όπως σημείωσε, ορισμένες λέξεις που χρησιμοποιούμε σήμερα έχουν ιστορία που φτάνει μέχρι τα ομηρικά χρόνια, ενώ άλλες ανάγονται ακόμη παλαιότερα, στη μυκηναϊκή εποχή.
Η γλώσσα, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτυπώνει την εξέλιξη του ανθρώπου και μπορεί να αποκαλύψει πτυχές της ιστορίας του. Η έρευνα πίσω από κάθε κεφάλαιο αποτελεί, όπως περιέγραψε, μια διαδικασία συνεχών ανακαλύψεων ακόμη και για τον ίδιο, παρά τη μακρόχρονη ενασχόλησή του με τη γλωσσολογία, τη μετάφραση και την ετυμολογία.
Γιατί οι λέξεις που θεωρούμε απλές κρύβουν μεγάλες εκπλήξεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προσέγγιση του Πάνου Δημάκη στις καθημερινές λέξεις. Αντί να επικεντρώνεται αποκλειστικά σε δύσκολους ή σπάνιους όρους, επιλέγει να εξετάσει λέξεις που χρησιμοποιούμε αυτονόητα, όπως τα ρήματα «καταβάλλω», «διαβάλλω», «επιβάλλω» και «συμβάλλω».
Ο συγγραφέας εξηγεί ότι, παρότι γνωρίζουμε τη σημερινή σημασία τους, συχνά δεν έχουμε αναρωτηθεί γιατί απέκτησαν αυτή τη σημασία και πώς συνδέονται με την αρχική τους έννοια.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η λέξη «σύμβολο», την οποία συνδέει με την ιδέα της τοποθέτησης δύο πραγμάτων το ένα δίπλα στο άλλο, αναδεικνύοντας τη νοητική διαδρομή μέσα από την οποία μια αρχική έννοια εξελίχθηκε στη σημασία που γνωρίζουμε σήμερα.
Στη συζήτηση αναφέρθηκε επίσης στη λέξη «ακεραιότητα», εξηγώντας τη σύνδεσή της με την έννοια αυτού που παραμένει άθικτο, χωρίς να έχει υποστεί διαίρεση ή αλλοίωση.
Η πρόθεση του συγγραφέα είναι να παρουσιάσει αυτές τις γλωσσικές ανακαλύψεις με τρόπο απλό, κατανοητό και χιουμοριστικό, χωρίς να χάνεται η ουσία της ετυμολογικής έρευνας.
Η ιδιαίτερη αγάπη του για την κυπριακή διάλεκτο
Ξεχωριστή θέση στη συνέντευξη είχε η κυπριακή διάλεκτος, για την οποία ο Πάνος Δημάκης εξέφρασε την ιδιαίτερη αγάπη του.
Όπως ανέφερε, σκοπεύει να αφιερώσει επεισόδιο του podcast του στα κυπριακά, με στόχο να αναδείξει την ομορφιά και τον πλούτο τους. Μάλιστα, χαρακτήρισε την κυπριακή την αγαπημένη του διάλεκτο, σημειώνοντας ότι προσπαθεί να εξασκείται κάθε φορά που επισκέπτεται την Κύπρο.
Ο συγγραφέας έχει ήδη ασχοληθεί με διάφορα ελληνικά ιδιώματα μέσα από το podcast του, στο οποίο έχει δημοσιεύσει περισσότερα από 100 επεισόδια. Όπως εξήγησε, η μελέτη των διαλέκτων αποκαλύπτει συχνά γλωσσικά στοιχεία που έχουν διατηρηθεί σε αυτές, ενώ έχουν χαθεί από την κοινή ελληνική.
Στη συζήτηση υπογράμμισε ότι οι διάλεκτοι δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως κατώτερες ή ως απλώς τοπικές παραλλαγές της γλώσσας. Αντίθετα, πολλές φορές διατηρούν παλαιότερες και αυθεντικές μορφές λέξεων, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για την εξέλιξη της ελληνικής.
Ως παράδειγμα, αναφέρθηκε και στις ομοιότητες ανάμεσα στο ιδίωμα των Πυργιών της Χίου και τα κυπριακά, επισημαίνοντας πόσο εντυπωσιακές μπορεί να είναι οι συγγένειες ανάμεσα σε διαφορετικές περιοχές του ελληνόφωνου χώρου.
Ο ίδιος επιθυμεί, σε μελλοντικό στάδιο, να συγκεντρώσει αρκετό υλικό ώστε να ασχοληθεί εκτενέστερα με τις ελληνικές διαλέκτους, παρουσιάζοντάς τες με τρόπο προσιτό στο ευρύ κοινό, χωρίς υπεραπλουστεύσεις που θα υποβάθμιζαν την επιστημονική και πολιτισμική τους αξία.
Η γλώσσα ως ένα ταξίδι ανακάλυψης
Η συζήτηση στο PRIMETIME ανέδειξε μια διαφορετική πλευρά της γλώσσας: πίσω από κάθε λέξη μπορεί να κρύβεται μια ιστορία, μια πολιτισμική αναφορά ή μια διαδρομή χιλιάδων ετών.
Με το «Χίλιες και δύο λέξεις», ο Πάνος Δημάκης επιχειρεί να μετατρέψει την ετυμολογία σε μια απολαυστική αναγνωστική εμπειρία, προσκαλώντας το κοινό να ανακαλύψει ξανά λέξεις που θεωρεί ήδη γνωστές.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα και είναι διαθέσιμο και στα βιβλιοπωλεία της Κύπρου.
Παράλληλα, ο συγγραφέας αναφέρθηκε και στο νέο του μυθιστόρημα, «Ο ήλιος στα μάτια των λιονταριών», το οποίο κυκλοφόρησε τον Μάιο.
Η συνέντευξη ολοκληρώθηκε με την ευχή να επισκεφθεί ξανά την Κύπρο για την παρουσίαση των βιβλίων του, κάτι που, όπως ανέφερε, αποτελεί μεγάλη επιθυμία του.
ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.
