Στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής βρίσκεται τις τελευταίες ημέρες ο χανταϊός, μετά τη συρροή περιστατικών που συνδέθηκαν με το κρουαζιερόπλοιο MV Hondius, με επιβάτες και πλήρωμα από 23 χώρες. Η υπόθεση έχει προκαλέσει κινητοποίηση υγειονομικών Αρχών σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, καθώς επιβάτες παρουσίασαν σοβαρή αναπνευστική νόσο, ενώ έχουν καταγραφεί και θάνατοι. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, μέχρι τις 11 Μαΐου είχαν επιβεβαιωθεί επτά περιστατικά Andes hantavirus μεταξύ επιβατών του MV Hondius, ενώ ο συνολικός αριθμός των περιστατικών που διερευνώνται ανέρχεται σε εννέα, με τρεις θανάτους.
Το κρουαζιερόπλοιο είχε αναχωρήσει από την Αργεντινή και κατέπλευσε στην Τενερίφη, όπου άρχισε η διαδικασία αποβίβασης και επαναπατρισμού των επιβατών υπό ειδικά πρωτόκολλα. Στο πλαίσιο αυτό, αρκετές χώρες προχώρησαν σε μέτρα παρακολούθησης, προληπτικής απομόνωσης και υγειονομικού ελέγχου των πολιτών τους. Ανάμεσά τους και η Ελλάδα, με Έλληνα επιβάτη να μεταφέρεται στο νοσοκομείο «Αττικόν» σε ειδικά διαμορφωμένο θάλαμο για προληπτική καραντίνα 45 ημερών, χωρίς να παρουσιάζει συμπτώματα, σύμφωνα με όσα μεταδόθηκαν από ελληνικά μέσα ενημέρωσης.
Ούτε γρίπη ούτε κορωνοϊός
Τι είναι όμως ο χανταϊός και γιατί η συγκεκριμένη υπόθεση προκάλεσε τέτοια κινητοποίηση; Μιλώντας στον «Π», ο λοιμωξιολόγος δρ Κώστας Κωνσταντίνου εξήγησε ότι δεν πρόκειται για έναν ιό που μεταδίδεται εύκολα στην κοινότητα, όπως η γρίπη ή ο κορωνοϊός, αλλά για ομάδα ιών που συνδέονται κυρίως με την έκθεση σε τρωκτικά.
«Ο χανταϊός είναι ομάδα ιών που φιλοξενείται κυρίως σε άγρια τρωκτικά. Ο άνθρωπος μπορεί να μολυνθεί όταν έλθει σε επαφή με ούρα, κόπρανα ή σάλιο μολυσμένων τρωκτικών ή όταν εισπνεύσει σωματίδια σκόνης που έχουν επιμολυνθεί από αυτά. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η μετάδοση δεν γίνεται από άνθρωπο σε άνθρωπο αλλά μέσα από συγκεκριμένες συνθήκες έκθεσης σε χώρους όπου υπάρχουν τρωκτικά ή ίχνη παρουσίας τους», ανέφερε.
Όπως σημείωσε ο δρ Κωνσταντίνου, ο κίνδυνος αφορά περισσότερο χώρους όπως αποθήκες, εγκαταλελειμμένα κτήρια, αγροτικές περιοχές, καλύβες ή καταλύματα που δεν έχουν αεριστεί και καθαριστεί σωστά για καιρό. «Δεν είναι η απλή παρουσία σε μια χώρα που δημιουργεί τον κίνδυνο αλλά το είδος της έκθεσης. Αν κάποιος βρεθεί σε χώρο με περιττώματα τρωκτικών και επιχειρήσει να τον καθαρίσει με τρόπο που σηκώνει σκόνη, τότε αυξάνεται ο κίνδυνος εισπνοής μολυσμένων σωματιδίων», πρόσθεσε.
Κρίσιμο στοιχείο στην υπόθεση του κρουαζιερόπλοιου είναι το στέλεχος Andes, που έχει συνδεθεί με περιοχές της Νότιας Αμερικής. «Υπάρχουν διαφορετικά στελέχη χανταϊού. Το Andes virus έχει μια ιδιαιτερότητα, καθώς έχει καταγραφεί ότι μπορεί, σε σπάνιες περιπτώσεις, να μεταδοθεί και από άνθρωπο σε άνθρωπο. Αυτό αφορά κυρίως στενή και παρατεταμένη επαφή και δεν σημαίνει ότι μιλάμε για έναν ιό με εύκολη ή ευρεία μετάδοση στον γενικό πληθυσμό», υπογράμμισε ο λοιμωξιολόγος.
Στην Κύπρο, πάντως, οι αρμόδιες Αρχές εμφανίζονται καθησυχαστικές, υπογραμμίζοντας ότι ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό στην Ευρώπη αξιολογείται ως πολύ χαμηλός. Σε ανακοίνωσή του, το Υπουργείο Υγείας σημείωσε ότι η κατάσταση παρακολουθείται στενά από τις διεθνείς και ευρωπαϊκές υγειονομικές Αρχές. Όπως αναφέρεται, η Λευκωσία βρίσκεται σε επικοινωνία και συνεργασία με ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς δημόσιας υγείας, αξιολογώντας διαρκώς τα επιδημιολογικά δεδομένα και εφαρμόζοντας, όπου απαιτείται, τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα ετοιμότητας. Το υπουργείο διαβεβαίωσε, παράλληλα, ότι το σύστημα υγείας παραμένει σε πλήρη ετοιμότητα τόσο σε επίπεδο εργαστηριακής υποστήριξης όσο και σε επίπεδο διαχείρισης πιθανών περιστατικών.
Ταξίδια με προσοχή
Παρότι ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό αξιολογείται ως πολύ χαμηλός, η υπόθεση του κρουαζιερόπλοιου λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η υγειονομική προετοιμασία ενός ταξιδιού δεν αφορά μόνο τα εμβόλια ή τα συνηθισμένα μέτρα πρόληψης αλλά και τις συνθήκες διαμονής και έκθεσης στο περιβάλλον. Ενόψει της καλοκαιρινής περιόδου, η προσοχή πρέπει να είναι μεγαλύτερη όταν το πρόγραμμα περιλαμβάνει φύση, αγροτικές περιοχές, κάμπινγκ, ορειβασία ή διαμονή σε καταλύματα που δεν έχουν χρησιμοποιηθεί για καιρό.
Όπως εξήγησε ο λοιμωξιολόγος δρ Κώστας Κωνσταντίνου, «ο κίνδυνος δεν καθορίζεται μόνο από τη χώρα στην οποία ταξιδεύει κάποιος αλλά από το πού ακριβώς θα μείνει και τι θα κάνει εκεί. Άλλο είναι ένα ταξίδι σε αστικό περιβάλλον και άλλο ένα ταξίδι που περιλαμβάνει κάμπινγκ, ορειβασία, διαμονή σε αγροτικές περιοχές, εξοχικά, καλύβες ή χώρους όπου μπορεί να υπάρχουν τρωκτικά».
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ταξιδιώτες πρέπει να είναι προσεκτικοί σε ενδείξεις παρουσίας τρωκτικών, όπως περιττώματα, φωλιές ή φθορές σε τρόφιμα. «Οι ταξιδιώτες πρέπει να αποφεύγουν την επαφή με τρωκτικά, νεκρά ή ζωντανά, καθώς και με περιττώματα. Τα τρόφιμα πρέπει να φυλάσσονται σε κλειστά δοχεία, οι χώροι διαμονής να είναι καθαροί και καλά αεριζόμενοι, ενώ εάν κάποιος εντοπίσει ίχνη τρωκτικών σε χώρο όπου πρόκειται να μείνει δεν πρέπει να επιχειρήσει στεγνό σκούπισμα που σηκώνει σκόνη», ανέφερε.
Ιδιαίτερη σημασία έχει, όπως σημείωσε, ο τρόπος καθαρισμού παραμελημένων χώρων. Η εισπνοή μολυσμένης σκόνης αποτελεί έναν από τους βασικούς τρόπους μετάδοσης του ιού, για αυτό και η απολύμανση πρέπει να προηγείται οποιουδήποτε σκουπίσματος. «Αν υπάρχει ανάγκη καθαρισμού χώρου με πιθανή παρουσία τρωκτικών πρέπει να γίνεται με γάντια, καλό αερισμό και απολυμαντικό, ώστε να μην διασπείρονται σωματίδια στον αέρα. Το σημαντικό είναι να αποφεύγεται η δημιουργία σκόνης», σημείωσε ο δρ Κωνσταντίνου.
Ο λοιμωξιολόγος υπογράμμισε, τέλος, ότι ο ταξιδιώτης πρέπει να αναζητήσει ιατρική συμβουλή εάν μετά την επιστροφή του εμφανίσει ανεξήγητα συμπτώματα, ιδιαίτερα αν είχε προηγηθεί πιθανή έκθεση σε τρωκτικά ή παραμονή σε χώρο με κακές συνθήκες υγιεινής. «Πυρετός, έντονη κόπωση, μυαλγίες, πονοκέφαλος, γαστρεντερικές ενοχλήσεις και κυρίως βήχας ή δύσπνοια μετά από ταξίδι πρέπει να αξιολογούνται. Το σημαντικό είναι ο ασθενής να αναφέρει στον γιατρό πού ταξίδεψε, πότε επέστρεψε και αν υπήρξε πιθανή έκθεση σε τρωκτικά», κατέληξε.
