Live εικόνα/COP31: Στην Αττάλεια οι ηγέτες για την κλιματική κρίση – Παρών και ο Χριστοδουλίδης, στο επίκεντρο ενέργεια και χρηματοδότηση

Στην Αττάλεια της Τουρκίας στρέφεται σήμερα, Τετάρτη 11 Νοεμβρίου, το διεθνές ενδιαφέρον, καθώς αρχίζει η Σύνοδος Κορυφής των ηγετών στο πλαίσιο της 31ης Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP31), με τη συμμετοχή του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας βρίσκεται ήδη στην τουρκική πόλη και περιλαμβάνεται μεταξύ των ομιλητών του υψηλού επιπέδου τμήματος της Διάσκεψης, σε μια διοργάνωση που αποκτά ιδιαίτερη σημασία τόσο για τις παγκόσμιες προσπάθειες αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης όσο και για την παρουσία της Κυπριακής Δημοκρατίας σε μια διεθνή σύνοδο που φιλοξενείται από την Τουρκία.

Η COP31 άρχισε τις εργασίες της τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου και θα ολοκληρωθεί στις 20 Νοεμβρίου, με τις διαπραγματεύσεις να επικεντρώνονται στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, στον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και στη χρηματοδότηση των αναπτυσσόμενων χωρών για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής.

Σύμφωνα με το Euronews, η φετινή Διάσκεψη πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, καθώς οι υφιστάμενες δεσμεύσεις των κυβερνήσεων εξακολουθούν να μην επαρκούν για τη συγκράτηση της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας στον στόχο του 1,5 βαθμού Κελσίου.

Η προειδοποίηση για τον στόχο του 1,5 βαθμού

Παρά τις δυσκολίες που καταγράφονται στην εφαρμογή των διεθνών δεσμεύσεων, η τουρκική προεδρία της COP31 επιχειρεί να στείλει μήνυμα διατήρησης των κλιματικών φιλοδοξιών.

Ο υπουργός Περιβάλλοντος της Τουρκίας και πρόεδρος της Διάσκεψης, Μουράτ Κουρούμ, διαμήνυσε πριν από την έναρξη των εργασιών ότι η διεθνής κοινότητα δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τις προσπάθειες για περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

«Δεν θα αποστρέψουμε το βλέμμα και δεν θα μειώσουμε τις φιλοδοξίες μας», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι ο στόχος του 1,5 βαθμού παραμένει η κατευθυντήρια γραμμή των διεθνών προσπαθειών.

Η προειδοποίηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα μετά τις εκτιμήσεις των Ηνωμένων Εθνών ότι ο πλανήτης βρίσκεται ήδη σε πορεία υπέρβασης του συγκεκριμένου ορίου, εξαιτίας της ανεπαρκούς μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Η πρόταση της Τουρκίας για την ηλεκτροδότηση

Ένα από τα βασικά ζητήματα της COP31 είναι η πρόταση της τουρκικής προεδρίας για την αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην παγκόσμια ενεργειακή κατανάλωση.

Η πρωτοβουλία, γνωστή ως «35 έως το 2035», προβλέπει την αύξηση του ποσοστού της ηλεκτρικής ενέργειας από περίπου 20% σήμερα σε 35% έως το 2035.

Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση του Climate Action Tracker, οι σημερινές κυβερνητικές πολιτικές οδηγούν σε ποσοστό μόλις 28% μέχρι το 2035, γεγονός που καταδεικνύει το χάσμα μεταξύ των επιδιώξεων και των πραγματικών προοπτικών.

Οι ειδικοί επισημαίνουν, παράλληλα, ότι η αύξηση της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας δεν συνεπάγεται αυτομάτως περιορισμό των εκπομπών, εάν η παραγωγή της εξακολουθεί να στηρίζεται σε ορυκτά καύσιμα.

Σημείο τριβής η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα

Ιδιαίτερα δύσκολες αναμένονται οι συζητήσεις για τη μετάβαση από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο προς καθαρότερες μορφές ενέργειας.

Παρότι στη Διάσκεψη COP28 του Ντουμπάι, το 2023, οι χώρες είχαν συμφωνήσει για πρώτη φορά στην ανάγκη μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα, η πρόοδος που ακολούθησε υπήρξε περιορισμένη.

Το ζήτημα δεν περιλαμβάνεται στη φετινή επίσημη διαπραγματευτική ατζέντα, παρά το γεγονός ότι εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πηγές αντιπαράθεσης.

Η Τουρκία υποστηρίζει ότι η ενεργειακή ασφάλεια προϋποθέτει μια σταδιακή και κοινωνικά δίκαιη μετάβαση, ιδιαίτερα για τις οικονομίες και τους εργαζομένους που εξαρτώνται από τον άνθρακα.

Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει ταχύτερη εφαρμογή των υφιστάμενων δεσμεύσεων, με στόχο τον τριπλασιασμό της παραγωγικής ικανότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τον διπλασιασμό του ρυθμού βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης έως το 2030.

Η χρηματοδότηση στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων

Ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι κυβερνήσεις είναι η χρηματοδότηση των χωρών που πλήττονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή.

Στην COP29, το 2024, οι ανεπτυγμένες χώρες συμφώνησαν να κινητοποιούν τουλάχιστον 300 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως έως το 2035 για τη στήριξη των αναπτυσσόμενων κρατών.

Ωστόσο, σύμφωνα με έκθεση του Προγράμματος Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών, ακόμη και ο τριπλασιασμός της σημερινής διεθνούς δημόσιας χρηματοδότησης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή θα κάλυπτε μόλις το 23% έως 29% των αναγκών των αναπτυσσόμενων χωρών.

Στην Αττάλεια αναμένεται συνεπώς να αναδειχθούν εκ νέου οι διαφωνίες για το ποιοι θα αναλάβουν το οικονομικό βάρος και με ποιους μηχανισμούς θα διατεθούν οι απαραίτητοι πόροι.

Απουσίες Ευρωπαίων ηγετών και προειδοποίηση για την Κύπρο

Σύμφωνα με σημερινό δημοσίευμα του Euronews, από τη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών απουσιάζουν σημαντικές ευρωπαϊκές προσωπικότητες, μεταξύ των οποίων ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι και ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ.

Την Ευρωπαϊκή Ένωση εκπροσωπεί η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Κύπρο παρουσιάζουν και τα στοιχεία που επικαλείται το Euronews από αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σύμφωνα με αυτά, η Κύπρος συγκαταλέγεται, μαζί με την Ιταλία και την Κροατία, στις χώρες που έχουν ήδη υπερβεί τους στόχους εκπομπών τους για την περίοδο 2021–2025.

Η Επιτροπή αναμένεται να ζητήσει διορθωτικά σχέδια δράσης από εννέα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος, προκειμένου να επιταχυνθούν τα μέτρα περιορισμού των εκπομπών και οι σχετικές επενδύσεις. Euronews

Η παρουσία Χριστοδουλίδη και η διπλωματική διάσταση

Η συμμετοχή του Νίκου Χριστοδουλίδη αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον λόγω της παρουσίας στην ίδια διοργάνωση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες και του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, οι οποίοι αναμένεται να απευθύνουν ομιλίες κατά την έναρξη της Συνόδου Κορυφής.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του «Πολίτη», ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναμένεται να παρουσιάσει την κοινή ευρωπαϊκή θέση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, ενώ ιδιαίτερη αναφορά θα κάνει στην περιφερειακή πρωτοβουλία της Κύπρου για την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Παράλληλα, στην Αττάλεια βρίσκεται και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Έρχιουρμαν, κατόπιν πρόσκλησης του Τούρκου Προέδρου. Η ταυτόχρονη παρουσία των δύο ηγετών πραγματοποιείται μόλις δύο ημέρες μετά την τριμερή συνάντηση της 9ης Νοεμβρίου στη Λευκωσία, υπό την αιγίδα της προσωπικής απεσταλμένης του ΓΓ του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν.

Παρότι η επίσημη ατζέντα της COP31 αφορά την κλιματική αλλαγή, η παρουσία των εμπλεκόμενων πλευρών στην ίδια πόλη δημιουργεί πρόσθετο διπλωματικό ενδιαφέρον, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει επιβεβαιωθεί νέα συνάντηση για το Κυπριακό στο περιθώριο της Διάσκεψης.