Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, ο πόλεμος έχει μετατραπεί σε μια μόνιμη πληγή στην καρδιά της Ευρώπης. Η σύγκρουση που ξεκίνησε σαν σήμερα, στις 24 Φεβρουαρίου του 2022, με την αναιτιολόγητη επίθεση της Ρωσίας, δεν δείχνει να πλησιάζει σε πολιτική λύση. Αντίθετα, έχει παγιωθεί σε έναν πόλεμο φθοράς, με βαριές ανθρώπινες απώλειες, κατεστραμμένες υποδομές και την ανασφάλεια να σκιάζει την Ευρώπη. Η δε δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ έχει απομακρύνει τη λήξη του πολέμου, με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ να δίνει χώρο στον Πρόεδρο της Ρωσίας.
Στο διπλωματικό επίπεδο, οι πρωτοβουλίες εξαντλούνται σε δηλώσεις και αποσπασματικές επαφές. Και στο γεωπολιτικό σκηνικό, η αντιπαράθεση έχει λάβει χαρακτηριστικά ευρύτερης σύγκρουσης ανάμεσα στη Μόσχα και τη Δύση, με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ να στηρίζουν στρατιωτικά και οικονομικά το Κίεβο.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πότε και πώς θα τελειώσει ο πόλεμος. Είναι τι σημαίνει αυτός ο πόλεμος για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Η Ευρώπη αναγκάστηκε να επανεξετάσει βεβαιότητες δεκαετιών, δηλαδή ότι τα σύνορα δεν αλλάζουν διά της βίας, ότι η οικονομική αλληλεξάρτηση αποτρέπει τις συγκρούσεις, ότι η ειρήνη είναι σχεδόν δεδομένη. Η ενεργειακή κρίση, η αύξηση των αμυντικών δαπανών και η επαναφορά της στρατιωτικής αποτροπής στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης καταδεικνύουν το μέγεθος της ανατροπής.
Παράλληλα, η κόπωση των κοινωνιών είναι εμφανής. Η οικονομική πίεση, ο πληθωρισμός και η αβεβαιότητα τροφοδοτούν ανορθολογικές πολιτικές δυνάμεις. Το βλέπουμε και στην Κύπρο. Η ενότητα της Δύσης, που αρχικά φάνηκε συμπαγής, δοκιμάζεται από εκλογικούς κύκλους, εσωτερικές αντιπαραθέσεις και διαφορετικές στρατηγικές προτεραιότητες.
Τέσσερα χρόνια μετά, ο πόλεμος στην Ουκρανία δοκιμάζει την αντοχή για τη μεταψυχροπολεμική τάξη πραγμάτων. Η Ευρώπη καλείται να απαντήσει σε θεμελιώδη ερωτήματα. Ποιο είναι το όριο της αποτροπής; Πόσο κοστίζει η ασφάλεια; Ποιο είναι το σχέδιο για την επόμενη ημέρα;
Μέχρι να δοθούν πειστικές απαντήσεις, ο πόλεμος θα συνεχίζει να υπενθυμίζει ότι η ειρήνη δεν είναι αυτονόητη.
Αυτό στην Κύπρο το γνωρίζουμε καλά. Για την Κύπρο, ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι μια οδυνηρή υπενθύμιση ότι η παραβίαση της κυριαρχίας και η κατοχή εδάφους είναι μια πραγματικότητα που τη ζει κάθε ημέρα. Η τουρκική εισβολή του 1974 και η συνεχιζόμενη κατοχή μέρους του νησιού διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερο πρίσμα μέσα από το οποίο η Λευκωσία προσεγγίζει την ουκρανική κρίση. Η προσήλωση στο διεθνές δίκαιο, στην εδαφική ακεραιότητα και στην ανάγκη συλλογικής ευρωπαϊκής απάντησης αποτελούν τα μηνύματα που πρέπει να στέλνει η Κυπριακή Δημοκρατία. Σε αυτό το περιβάλλον η λύση του Κυπριακού καθίσταται επιβεβλημένη. Η υφιστάμενη κατάσταση δεν είναι βιώσιμη ούτε προσφέρει ασφάλεια. Αντίθετα, εκθέτει σε κινδύνους την ελληνοκυπριακή κοινότητα.
