Δύο σημαντικές εκκρεμότητες δεν διευθετήθηκαν με την ολοκλήρωση της θητείας της Βουλής, γεγονός που μεταφέρει στη νέα σύνθεση του Σώματος το βάρος για να τις εξετάσει και να διαφανεί κατά πόσο θα ψηφιστούν ή όχι. Πρόκειται για το πακέτο νομοσχεδίων για μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης, με βασικότερη πρόνοια τον διαχωρισμό των εξουσιών του Γενικού Εισαγγελέα και την εισαγωγή του θεσμού του γενικού δημόσιου κατήγορου και του βοηθού γενικού δημόσιου κατήγορου. Το άλλο σημαντικό ζήτημα που παρέμεινε σε εκκρεμότητα είναι η τροποποίηση του Συντάγματος για παρακολούθηση από την ΚΥΠ τηλεφωνικών συνδιαλέξεων για σκοπούς πάταξης του οργανωμένου εγκλήματος, της τρομοκρατίας και άλλων σοβαρών αδικημάτων.
Με βάση τις συζητήσεις που προηγήθηκαν στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών και για τα δύο θέματα, η διαδικασία προμηνύεται να είναι μακρά και η συζήτηση έντονη. Για το θέμα του διαχωρισμού των εξουσιών του Γενικού Εισαγγελέα, υπάρχει από τη μία η πρόθεση για προώθηση σημαντικών αλλαγών και από την άλλη η θέση του ίδιου του Γενικού Εισαγγελέα ότι οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις ενδέχεται να είναι αντισυνταγματικές.
Σε ό,τι αφορά το νομοσχέδιο για τις παρακολουθήσεις, παρά τις έκτακτες συνεδριάσεις της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών ώστε το νομοσχέδιο να ψηφιστεί ακόμη και την υστάτη πριν από την αυτοδιάλυση της Βουλής, αυτό δεν κατέστη εφικτό και έτσι το σημαντικό ζήτημα παρέμεινε σε εκκρεμότητα.
Αγκάθι η ΚΥΠ
Η εκτίμηση που υπάρχει είναι πως το νομοσχέδιο που προωθηθεί -πιθανόν κατά προτεραιότητα- είναι αυτό για τις παρακολουθήσεις. Η μεγαλύτερη διαφωνία που προέκυψε στο πλαίσιο των συζητήσεων που προηγήθηκαν αφορούσε τη διαδικασία έγκρισης του αιτήματος από την ΚΥΠ για έναρξη παρακολουθήσεων. Η αρχική πρόνοια του νομοσχεδίου που κατέθεσε η κυβέρνηση προέβλεπε ότι ο Γενικός Εισαγγελέας θα δύναται να εγκρίνει αιτιολογημένο αίτημα της ΚΥΠ για παρακολουθήσεις τηλεφωνικών συνδιαλέξεων. Μία πρόνοια που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις λόγω του ότι ένα και μόνο πρόσωπο θα έχει μια τέτοια εξουσία και δεν θα υπάρχει η δυνατότητα ελέγχου μιας τέτοιας απόφασης. Στη συνέχεια, έπεσε στο τραπέζι η πρόταση ώστε η σχετική άδεια για έναρξη παρακολουθήσεων να παραχωρείται από τον εκάστοτε διοικητή της ΚΥΠ και να ελέγχεται από την αρμόδια Επιτροπή Ελέγχου της ΚΥΠ η οποία διορίζεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ούτε και αυτή η εισήγηση ικανοποίησε τις ανησυχίες, καθώς και ο διοικητής της ΚΥΠ και η εν λόγω επιτροπή διορίζονται από τον ΠτΔ και ο έλεγχος δεν θα γίνεται από ανεξάρτητο όργανο. Στο πλαίσιο των αντιδράσεων που προκλήθηκαν, κατατέθηκε και εισήγηση όπως συσταθεί ανεξάρτητη τριμελής επιτροπή με αρμοδιότητα τον έλεγχο των αποφάσεων σε σχέση με τα αιτήματα της ΚΥΠ για παρακολουθήσεις τηλεφωνικών συνδιαλέξεων.
Με τα δεδομένα που διαμορφώθηκαν από τις συζητήσεις στη Βουλή ένα τέτοιο σενάριο συγκεντρώνει αρκετές πιθανότητες, χωρίς βεβαίως να αποκλείεται μέχρι την έναρξη των εργασιών του νέου κοινοβουλευτικού σώματος, να προκύψει μια νέα εισήγηση είτε από την εκτελεστική εξουσία είτε από τα κόμματα. Το μόνο δεδομένο που σχετίζεται με τις παρακολουθήσεις, είναι η καθολική αναγκαιότητα να αποκτήσει η Αστυνομία αυτό το ισχυρό όπλο, το οποίο όπως τονίζει επανειλημμένα θα συμβάλει στον μέγιστο βαθμό στην πρόληψη, την πάταξη και στην εξιχνίαση εγκληματικών ενεργειών και της δράσης του οργανωμένου εγκλήματος.
Πιο δύσκολο για διαχωρισμό εξουσιών
Σε ό,τι αφορά το πακέτο νομοσχεδίων για διαχωρισμό των πολλαπλών ρόλων του Γενικού Εισαγγελέα και του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, ώστε να μην ενεργεί ταυτόχρονα ως νομικός σύμβουλος του κράτους και ως δημόσιος κατήγορος, φαίνεται ότι υπάρχει αρκετός δρόμος για συζητήσεις στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή.
Από τις συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν καταγράφονται διαφωνίες, κυρίως στον τρόπο με τον οποίο θα ασκείται ο έλεγχος των αποφάσεων για ποινικές διώξεις ή για αναστολή ποινικών διώξεων. Σύμφωνα με τις προτεινόμενες αλλαγές, οι αποφάσεις για ποινικές διώξεις θα λαμβάνονται από τον γενικό δημόσιο κατήγορο και τον βοηθό γενικό δημόσιο κατήγορο.
Προβλέπεται επίσης ότι ο έλεγχος των τελικών αποφάσεων του γενικού δημόσιου κατήγορου, για μη άσκηση ποινικής δίωξης προσώπου για αδίκημα και για αναστολή ποινικής δίωξης των κατηγοριών προσώπου ενώπιον Κακουργιοδικείου θα γίνεται από το Ανώτατο Δικαστήριο. Μια εισήγηση με την οποία διαφωνεί το Ανώτατο Δικαστήριο και προτείνει όπως ο έλεγχος διενεργείται από το Εφετείο.
Συγκεκριμένα, το συνημμένο νομοσχέδιο προνοεί:
1. Το Ανώτατο Δικαστήριο ως το αρμόδιο δικαστήριο για έλεγχο των τελικών αποφάσεων του γενικού δημόσιου κατήγορου της Δημοκρατίας.
2. Τον δικαστικό έλεγχο των ακόλουθων αποφάσεων του γενικού δημόσιου κατήγορου της Δημοκρατίας:
(i) για μη άσκηση ποινικής δίωξης προσώπου για αδίκημα, και
(ii) για αναστολή ποινικής δίωξης των κατηγοριών προσώπου ενώπιον Κακουργιοδικείου.
3. Τον δικαστικό έλεγχο των αποφάσεων του γενικού δημόσιου κατήγορου της Δημοκρατίας, βάσει των τριών λόγων που αναφέρονται στο άρθρο 3 του νομοσχεδίου, ήτοι (i) όταν διαπιστώνεται η ύπαρξη κακής πίστης εκ μέρους του γενικού δημόσιου κατήγορου, (ii) όταν διαπιστώνεται μη συμμόρφωση με την καθορισθείσα πολιτική της υπηρεσίας γενικού δημόσιου κατηγόρου της Δημοκρατίας, χωρίς καλό λόγο και (iii) όταν διαπιστώνεται μη συμμόρφωση με το δεδικασμένο ακυρωτικής απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
Οκταετής θητεία
Πάντως, με βάση τις θέσεις που εκφράστηκαν στις συνεδριάσεις της Επιτροπής Νομικών που προηγήθηκαν, με τη νέα σύνθεση της Βουλής αναμένεται να ξεκαθαρίσει το σκηνικό, κατά πόσο θα προκύψουν εισηγήσεις για αλλαγές ώστε να ξεπεραστούν οι διαφωνίες που καταγράφηκαν.
Υπενθυμίζεται ότι στο πακέτο νομοσχεδίων που κατατέθηκαν από το Υπουργείο Δικαιοσύνης καθορίζεται οκταετής θητεία στο αξίωμα του Γενικού Εισαγγελέα και του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, χωρίς δικαίωμα επαναδιορισμού, εκτός στην περίπτωση συμπλήρωσης της ηλικίας των 68 ετών πριν τη λήξη της οκταετούς θητείας, οπότε η αφυπηρέτηση επέρχεται όταν συμπληρωθεί το 68ο έτος.
