Αυστηρά μέτρα τέθηκαν σε εφαρμογή στην Κύπρο για τον περιορισμό της εξάπλωσης του αφθώδους πυρετού σε κτηνοτροφικές μονάδες, μετά την εμφάνιση κρουσμάτων. Οι ενέργειες των αρμόδιων αρχών βασίζονται στο πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση της νόσου, το οποίο καθορίζει τις διαδικασίες που πρέπει να εφαρμόζονται σε περίπτωση επιβεβαίωσης περιστατικών.
Τι είναι ο αφθώδης πυρετός
Ο αφθώδης πυρετός είναι μια ιδιαίτερα μεταδοτική ιογενής νόσος που προσβάλλει ζώα με δίχηλες οπλές, όπως βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίρους. Ο ιός μπορεί να εξαπλωθεί γρήγορα μεταξύ μονάδων εκτροφής, μεταδιδόμενος τόσο μέσω άμεσης επαφής μεταξύ ζώων όσο και μέσω μολυσμένου εξοπλισμού, οχημάτων, ρούχων ή προϊόντων ζωικής προέλευσης. Για τον λόγο αυτό θεωρείται μία από τις πιο επικίνδυνες ασθένειες των παραγωγικών ζώων και κατατάσσεται στις ζωονόσους κατηγορίας Α στο ευρωπαϊκό σύστημα υγείας των ζώων, δηλαδή σε εκείνες που απαιτούν άμεση εξάλειψη όταν εντοπίζονται.
Τα μέτρα που προβλέπει το ευρωπαϊκό πρωτόκολλο
Το πλαίσιο αντιμετώπισης της νόσου καθορίζεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την υγεία των ζώων, γνωστή ως «Ο νόμος της ΕΕ για την υγεία των ζώων» (Κανονισμός ΕΕ 2016/429), καθώς και από εφαρμοστικούς κανονισμούς που προβλέπουν τα μέτρα ελέγχου των ζωονόσων. Με την επιβεβαίωση κρούσματος ενεργοποιούνται άμεσα μέτρα περιορισμού, με βασικότερο τη θανάτωση των μολυσμένων ζώων, καθώς και εκείνων που θεωρείται ότι έχουν εκτεθεί στον ιό, ώστε να διακοπεί γρήγορα η αλυσίδα μετάδοσης. Μετά τη θανάτωση ακολουθούν διαδικασίες καθαρισμού και απολύμανσης των εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού.
Ζώνες προστασίας και περιορισμοί μετακινήσεων
Παράλληλα δημιουργούνται ζώνες περιορισμού γύρω από την εστία της νόσου. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει συνήθως ζώνη προστασίας σε ακτίνα τουλάχιστον τριών χιλιομέτρων και ζώνη επιτήρησης δέκα χιλιομέτρων, όπου επιβάλλονται περιορισμοί στις μετακινήσεις ζώων και προϊόντων ζωικής προέλευσης, ενώ ενισχύονται οι έλεγχοι και η επιδημιολογική επιτήρηση των μονάδων εκτροφής.
Ποια ζώα εξαιρούνται από τις θανατώσεις
Η νομοθεσία προβλέπει ωστόσο ότι, σε αιτιολογημένες περιπτώσεις, μπορούν να χορηγηθούν παρεκκλίσεις από την υποχρέωση θανάτωσης όλων των ζώων μιας μονάδας εκτροφής. Τέτοιες εξαιρέσεις μπορούν να εφαρμοστούν σε περιπτώσεις προστασίας απειλούμενων ειδών, σπάνιων φυλών και εφόσον προηγηθεί αξιολόγηση κινδύνου και ληφθούν πρόσθετα μέτρα βιοασφάλειας.
Ο ρόλος του εμβολιασμού
Όσον αφορά τον εμβολιασμό, η ευρωπαϊκή νομοθεσία επιτρέπει τη χρήση του μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συμπληρωματικό μέτρο για τον περιορισμό μιας επιδημίας, αλλά δεν αποτελεί τη βασική στρατηγική αντιμετώπισης της νόσου.
Γιατί τα μέτρα είναι τόσο αυστηρά
Η αυστηρότητα των μέτρων συνδέεται με τις σοβαρές επιπτώσεις που μπορεί να έχει η νόσος στην κτηνοτροφία και στο εμπόριο ζώων και προϊόντων ζωικής προέλευσης. Για τον λόγο αυτό στόχος του ευρωπαϊκού πρωτοκόλλου είναι η γρήγορη εξάλειψη των εστιών του ιού και η αποτροπή ευρύτερης εξάπλωσης.
Παρόμοια μέτρα σε άλλες χώρες
Παρόμοια προσέγγιση εφαρμόζεται και σε χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε κράτη όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς, τα σχέδια αντιμετώπισης του αφθώδους πυρετού βασίζονται επίσης στη γρήγορη εξάλειψη των εστιών μέσω θανατώσεων μολυσμένων ζώων, στη δημιουργία ζωνών περιορισμού και στον αυστηρό έλεγχο των μετακινήσεων.
