Να επιληφθούν του θέματος της φιλοξενίας ατόμων με νοητική αναπηρία σε στέγες ηλικιωμένων, ώστε να τερματιστεί η ιδρυματοποίηση και ο εγκλεισμός τους σε ακατάλληλες δομές, εισηγείται στις αρμόδιες υπηρεσίες η Επίτροπος Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σε έκθεσή της.
Προς τούτο, αναφέρει, θα πρέπει, κατόπιν διαβούλευσης και συνεργασίας με την Κυπριακή Συνομοσπονδία Οργανώσεων Αναπήρων (ΚΥΣΟΑ), να εντοπίσουν και να καταγράψουν όλα τα άτομα με αναπηρίες που διαμένουν σε στέγες ηλικιωμένων και να καταρτίσουν πλάνο για τη μετακίνησή τους σε κατάλληλα πλαίσια όπου θα διασφαλίζεται το δικαίωμά τους για ανεξάρτητη διαβίωση.
Στην έκθεσή της, αναφορικά με επισκέψεις που πραγματοποιήθηκαν σε ιδιωτικές στέγες ηλικιωμένων σε Λεμεσό και Πάφο, η Επίτροπος Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Μαρία Στυλιανού-Λοττίδη, εισηγείται επίσης όπως προωθηθεί η ανάπτυξη και εφαρμογή εξατομικευμένων πλάνων φροντίδας για όλους τους φιλοξενούμενους στις στέγες, τα οποία να περιλαμβάνουν παρεμβάσεις γνωστικής διέγερσης και ψυχολογικής υποστήριξης, προσαρμοσμένες στις ατομικές τους ανάγκες, ώστε να διασφαλίζεται η διατήρηση της γνωστικής και ψυχικής τους υγείας.
Σύμφωνα με την έκθεση, λειτουργοί του Γραφείου της Επιτρόπου, διενήργησαν απροειδοποίητες επισκέψεις σε ιδιωτικές στέγες ηλικιωμένων, μία στη Λεμεσό, τον Σεπτέμβρη του 2025 και μία στην Πάφο, τον Οκτώβρη του ιδίου έτους, για τη διαπίστωση των συνθηκών διαβίωσης και της μεταχείρισης της οποίας τυγχάνουν οι ένοικοί τους. Κατά τις επισκέψεις αυτές εξετάστηκαν και ισχυρισμοί που είχαν τεθεί υπόψη του Γραφείου από συγγενικά πρόσωπα ατόμων που διαμένουν στις υπό αναφορά Στέγες, σε σχέση με τις συνθήκες διαμονής τους καθώς και όσον αφορά στη μεταχείρισή τους από τη διεύθυνση και το προσωπικό των στεγών, αναφέρεται.
Κατά τη διάρκεια των απροειδοποίητων επισκέψεων στις ιδιωτικές στέγες ηλικιωμένων, οι Λειτουργοί του Γραφείου, επιθεώρησαν τους κοινόχρηστους χώρους, στους χώρους σίτισης, τα υπνοδωμάτια και τους χώρους υγιεινής, ενώ επιθεωρήθηκαν οι προσωπικοί/ιατρικοί φάκελοι των ενοίκων.
Η Επίτροπος χαιρετίζει «την εποικοδομητική συνεργασία» με το προσωπικό που υπηρετεί στις υπό αναφορά στέγες σημειώνοντας ότι προσβλέπει στη συνέχισή της για την από κοινού αντιμετώπιση των τυχόν προβλημάτων και προκλήσεων που ανακύπτουν.
Για τη στέγη στη Λεμεσό, μεταξύ άλλων, αναφέρεται ότι έχρηζαν «άμεσης ανακαίνισης» κάποιοι χώροι υγιεινής της στέγης, καθώς και οι χώροι τραπεζαρίας και ο εξοπλισμός τους.
Σχετικά με την στελέχωση, αναφέρεται ότι στη στέγη στη Λεμεσό απασχολείται μόνο ένα άτομο κατά τις βραδινές ώρες, «γεγονός που προκαλεί προβληματισμό σε σχέση με τη διαχείριση εκτάκτων περιστατικών που ενδεχομένως να ανακύπτουν».
Αναφέρθηκε και σε παράπονο που υποβλήθηκε στο Γραφείο της από τη θυγατέρα ηλικιωμένης που φιλοξενείτο στη στέγη στην Πάφο, το οποίο «εμπεριείχε τους ισχυρισμούς ότι κατά την περίοδο της εκεί φιλοξενίας της, τα βράδια δεν απασχολείτο επαρκής αριθμός ατόμων» και όταν προέκυψε έκτακτο ιατρικό περιστατικό, οι φροντιστές της στέγης ανταποκρίθηκαν αργοπορημένα.
«Συνακόλουθα, θα πρέπει και στις δύο στέγες, ιδίως στη στέγη στη Λεμεσό (αφού σε αυτή της Πάφου έχουν πλέον προσληφθεί φροντιστές οι οποίες είναι διαθέσιμες και κατά τις βραδινές ώρες), να επανεξεταστεί ο αριθμός του προσωπικού που στελεχώνει τις βραδινές βάρδιες, καθώς και να λαμβάνονται μέτρα για την παροχή της αναγκαίας εκπαίδευσης ώστε να δύνανται να ανταποκρίνονται επαρκώς στα καθήκοντά τους και στις ανάγκες των φιλοξενούμενων», σημειώνεται.
Στην Έκθεση συστήνεται στην διεύθυνση της στέγης στη Λεμεσό να μεριμνήσει για την αναβάθμιση της ποσότητας και της ποιότητας των γευμάτων που παρέχονται στους φιλοξενούμενους, μετά από παράπονα που εκφράστηκαν αναφορικά με την ποιότητα και την ποικιλία των παρεχόμενων γευμάτων από φιλοξενούμενους στη στέγη.
Σημειώνεται ακόμη ότι δεν διαπιστώθηκε οποιοδήποτε εξειδικευμένο πλάνο φροντίδας το οποίο να ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες ανάγκες των φιλοξενούμενων, με γνώμονα τη φυσική και πνευματική τους κατάσταση στις δύο στέγες.
Ιδρυματοποίηση ατόμων με νοητική αναπηρία και ψυχικές διαταραχές
Στην Έκθεση αναφέρεται ότι στη στέγη στη Λεμεσό φιλοξενούνταν, κατά τον χρόνο της επίσκεψης, έξι μη ηλικιωμένα άτομα - το νεαρότερο 26 ετών - με νοητική αναπηρία και ψυχικές διαταραχές, όπως ψυχασθένεια, σχιζοφρένια κλπ. Η Επίτροπος υπενθυμίζει ότι, όπως έχει «κατ’ επανάληψη επισημάνει» υπό την αρμοδιότητά της ως Ανεξάρτητος Μηχανισμός Προώθησης, Προστασίας και Παρακολούθησης της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, «ο εγκλεισμός ατόμων με αναπηρίες σε κλειστές δομές αντίκειται στις πρόνοιες της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με αναπηρίες και, ειδικότερα, στο άρθρο 19 που αφορά στο δικαίωμά τους για ανεξάρτητη διαβίωση και ένταξη στην κοινότητα».
«Όταν δε ο εγκλεισμός λαμβάνει χώρα σε μη εξειδικευμένες δομές, όπως στην προκειμένη περίπτωση σε στέγη ηλικιωμένων, καθίσταται σαφές ότι τα άτομα με νοητική αναπηρία αλλά και τα άτομα με άλλες ψυχικές διαταραχές, στερούνται της παροχής εξειδικευμένης και εξατομικευμένης φροντίδας σε περιβάλλον που ευνοεί την ψυχοσυναισθηματική τους ανάπτυξη, με επακόλουθο να απομονώνονται από την υπόλοιπη κοινότητα, να παραγκωνίζονται οι κοινωνικές και λειτουργικές τους ανάγκες και η κατάστασή τους να επιδεινώνεται», αναφέρει.
Σημειώνει ότι τα άτομα στερούνται ουσιαστικών δραστηριοτήτων που ενισχύουν τη γνωστική, κοινωνική και κινητική τους εξέλιξη ενώ η έλλειψη επιλογής και αυτονομίας στην καθημερινή ζωή συμβάλλει στην ιδρυματοποίησή τους και δύναται, παράλληλα, να επιφέρει ψυχολογικό στρες, κοινωνική απομόνωση και υποβάθμιση της αυτοεκτίμησης, ως επίσης και μακροχρόνια εξάρτηση, απώλεια δεξιοτήτων αυτοφροντίδας και δυσκολία επανένταξης στην κοινότητα.
«Θα πρέπει, συνεπώς, οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, ως η αρμόδια Αρχή για την εποπτεία των Στεγών, σε συνεννόηση και συνεργασία με το Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες, να επιληφθούν του θέματος ούτως ώστε να τερματιστεί η ιδρυματοποίηση και ο εγκλεισμός ατόμων με νοητική αναπηρία σε στέγες ηλικιωμένων, όχι μόνο στην υπό εξέταση στέγη στη Λεμεσό αλλά και παγκύπρια», αναφέρει η Επίτροπος.
Σημειώνεται ότι Έκθεση αυτή υποβάλλεται υπό την αρμοδιότητα του Γραφείου της Επιτρόπου ως Εθνικός Μηχανισμός Πρόληψης των Βασανιστηρίων καθώς και συνδυαστικά ως Ανεξάρτητος Μηχανισμός Προώθησης, Προστασίας και Παρακολούθησης της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες στην Υφυπουργό Κοινωνικής Πρόνοιας, ως αρμόδια αρχή, για προβληματισμό και τις δικές της ενέργειες στη βάση των εισηγήσεων.
Πηγή: ΚΥΠΕ
