Πώς οι κροκόδειλοι επέζησαν από τον αστεροειδή που εξαφάνισε τους δεινόσαυρους – Τι αποκαλύπτει νέα μελέτη

Η σταθερή σύνδεση των κροκοδειλοειδών με θερμά κλίματα ίσως βοήθησε την ομάδα να επιβιώσει από την πρόσκρουση αστεροειδούς πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια, η οποία οδήγησε στην εξαφάνιση των δεινοσαύρων. Στα κροκοδειλοειδή περιλαμβάνονται οι σημερινοί κροκόδειλοι, αλιγάτορες, καϊμάν και γαριάλ, καθώς και πολλοί εξαφανισμένοι συγγενείς τους.

Οι ερευνητές συνδύασαν την προτίμηση για θερμά περιβάλλοντα με φυσιολογικά χαρακτηριστικά που καθιστούν τα κροκοδειλοειδή ιδιαίτερα ανθεκτικά ερπετά. Η εξελικτική γραμμή τους, γνωστή ως Pseudosuchia, εμφανίστηκε κατά την Τριαδική Περίοδο, μετά τη μαζική εξαφάνιση ειδών στο τέλος της Πέρμιας Περιόδου και εκατομμύρια χρόνια πριν από τους πρώτους δεινοσαύρους και θηλαστικά.

Για να καταγράψουν την εξάπλωσή τους μέσα στον χρόνο, οι επιστήμονες ανέλυσαν ένα εξελικτικό δέντρο με περισσότερα από 400 εξαφανισμένα και σύγχρονα είδη, στοιχεία από πάνω από 7.000 απολιθώματα και γεωγραφικά δεδομένα για σημερινά είδη. Σε αυτά περιλαμβάνονταν οι αλιγάτορες της Φλόριντα, οι κροκόδειλοι του αλμυρού νερού της Αυστραλίας, τα γαριάλ της Ινδίας και τα καϊμάν της Βραζιλίας. Τα δεδομένα συγκρίθηκαν επίσης με 52 παγκόσμιες ανασυνθέσεις του παλαιοκλίματος.

Σε αντίθεση με ομάδες όπως οι δεινόσαυροι και τα θηλαστικά, που εξαπλώθηκαν σε διαφορετικά κλίματα, τα κροκοδειλοειδή παρέμειναν σε θερμές κλιματικές ζώνες. «Αντί να προσαρμόζονται συνεχώς σε νέες κλιματικές συνθήκες, ουσιαστικά ακολουθούσαν τα κατάλληλα περιβάλλοντα καθώς αυτά μετατοπίζονταν γεωγραφικά: επεκτείνονταν προς τους πόλους κατά τις θερμότερες περιόδους και υποχωρούσαν προς τον ισημερινό κατά τις ψυχρότερες», δήλωσε ο Alfio Alessandro Chiarenza, παλαιοντολόγος σπονδυλωτών στο University College του Λονδίνου και επικεφαλής συντάκτης της μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Advances.

Πριν από περίπου 50 εκατομμύρια χρόνια, σε μια εξαιρετικά θερμή περίοδο, κροκοδειλοειδή ζούσαν σε περιοχές μεγάλου γεωγραφικού πλάτους στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη, ακόμη και στην Ανταρκτική. «Ένα από τα πιο εντυπωσιακά μοτίβα είναι η επαναλαμβανόμενη επέκταση και συρρίκνωση των κατάλληλων βιοτόπων, ως απόκριση στις μεταβολές της παγκόσμιας θερμοκρασίας», ανέφερε ο Chiarenza.

Οι εξαφανισμένοι συγγενείς των σημερινών, κυρίως ημιυδρόβιων θηρευτών ενέδρας, είχαν μεγάλη ποικιλομορφία, σύμφωνα με τον Philip Mannion, παλαιοντολόγο στο University College London και συγγραφέα της μελέτης. «Κατέλαβαν σχεδόν κάθε πιθανό οικολογικό ρόλο», είπε ο Chiarenza. Υπήρχαν χερσαίοι κορυφαίοι θηρευτές, όπως ο Fasolasuchus, μήκους 9 μέτρων, φυτοφάγα με κοντό και πλατύ ρύγχος, όπως ο Simosuchus, και θωρακισμένα φυτοφάγα, όπως ο Aetosaurus. Άλλα είδη έτρωγαν μαλάκια, όπως ο Kuttanacaiman, ή τρέφονταν μέσω διήθησης, όπως ο Mourasuchus, ενώ υπήρχαν και θαλάσσια είδη, όπως ο Metriorhynchus. Την εποχή των δεινοσαύρων ζούσαν επίσης ημιυδρόβια κροκοδειλοειδή, όπως ο Deinosuchus, μήκους έως 12 μέτρων, ο οποίος ίσως συναγωνιζόταν τον Τυραννόσαυρο σε μάζα.

Η πρόσκρουση και η καταστροφή

Η πρόσκρουση του αστεροειδούς στο Chicxulub, ανοιχτά της χερσονήσου Γιουκατάν στο Μεξικό, στο τέλος της Κρητιδικής Περιόδου, προκάλεσε παγκόσμια περιβαλλοντική καταστροφή. Εξαφανίστηκαν τα τρία τέταρτα των ειδών της Γης, μεταξύ αυτών οι δεινόσαυροι, με εξαίρεση τους απογόνους τους, τα πτηνά. Τα κροκοδειλοειδή επιβίωσαν.

Η πρόσκρουση μείωσε δραματικά το ηλιακό φως που έφτανε στην επιφάνεια, προκαλώντας έναν «χειμώνα πρόσκρουσης» και εκτεταμένη περιβαλλοντική αναστάτωση. Ωστόσο, οι κλιματικές προσομοιώσεις της μελέτης έδειξαν ότι η ψύξη δεν περιόρισε εξίσου τη διαθεσιμότητα κατάλληλων συνθηκών για όλες τις ομάδες. «Σύμφωνα με όλα τα σενάρια πρόσκρουσης που εξετάσαμε, εκτός ίσως από τα πιο ακραία, οι τροπικές και υποτροπικές περιοχές διατήρησαν κλιματικές συνθήκες κατάλληλες» για τους κροκόδειλους, δήλωσε ο Chiarenza.

Η μακροχρόνια σύνδεση των κροκοδειλοειδών με θερμά περιβάλλοντα σε χαμηλά γεωγραφικά πλάτη ενδέχεται να οδήγησε κάποιους πληθυσμούς που επέζησαν σε καταφύγια κοντά στον ισημερινό και στις υποτροπικές ζώνες, όπου το κλίμα παρέμεινε εντός των ορίων ανοχής τους. Για τους δεινοσαύρους, αντίθετα, οι συνθήκες της πρόσκρουσης οδήγησαν σε κατάρρευση των κατάλληλων βιοτόπων.

Τα κροκοδειλοειδή διαθέτουν και άλλες προσαρμογές που μπορεί να είναι χρήσιμες σε περιόδους περιβαλλοντικής πίεσης. Μπορούν να περνούν σε αδρανή κατάσταση: σε θερινή νάρκη (aestivation) για να αντιμετωπίσουν την υπερβολική ζέστη ή την ξηρασία και σε χειμερινή νάρκη (brumation) για να αντέξουν το έντονο ψύχος. Σήμερα, για παράδειγμα, μπορεί να σκάβουν λαγούμια ή να εγκλείονται σε ξεραμένη λάσπη κατά την έντονη ξηρασία, επιβραδύνοντας τους καρδιακούς παλμούς και την αναπνοή τους.

«Μετά την πρόσκρουση στο Chicxulub, όταν το ηλιακό φως μειώθηκε δραματικά και η πρωτογενής παραγωγικότητα στην ξηρά κατέρρευσε, η ικανότητα περιορισμού της ενεργειακής δαπάνης και επιβίωσης σε περιόδους περιορισμένης διαθεσιμότητας τροφής θα μπορούσε να αποβεί εξαιρετικά πλεονεκτική», δήλωσε ο Chiarenza.

Τα κροκοδειλοειδή είναι επίσης ψυχρόαιμα. Πρόσφατες έρευνες υποδεικνύουν ότι τουλάχιστον ορισμένοι δεινόσαυροι, μεταξύ τους και ο Τυραννόσαυρος, ήταν θερμόαιμοι. Οι βασικές μεταβολικές απαιτήσεις των ψυχρόαιμων ζώων είναι πολύ χαμηλότερες από εκείνες θερμόαιμων ζώων αντίστοιχου μεγέθους. «Αυτό μπορεί να αποτελέσει σημαντικό πλεονέκτημα όταν η τροφή γίνεται σπάνια. Τα κροκοδειλοειδή μπορούν να επιβιώσουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς τροφή», είπε ο Chiarenza, προσθέτοντας ότι ακόμη και ένα ζώο που αντέχει την παρατεταμένη ασιτία χρειάζεται περιβαλλοντικές συνθήκες εντός των φυσιολογικών ορίων του.

Πηγή: ΚΥΠΕ