Ανοίγει ξανά η πόρτα της Βρετανίας για τους Ευρωπαίους; - Τι αλλάζει σε βίζες, εργασία και πανεπιστήμια

Νέα δεδομένα για τους Κύπριους που επιθυμούν να σπουδάσουν, να εργαστούν ή να ζήσουν προσωρινά στη Βρετανία ενδέχεται να δημιουργήσει η συμφωνία που προετοιμάζουν το Λονδίνο και οι Βρυξέλλες, έξι χρόνια μετά την ολοκλήρωση της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι δύο πλευρές βρίσκονται στην τελική ευθεία των διαπραγματεύσεων για ένα πακέτο συμφωνιών που φιλοδοξεί να περιορίσει ορισμένες από τις δυσκολίες που προκάλεσε το Brexit στην καθημερινότητα των πολιτών και στις εμπορικές συναλλαγές.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του POLITICO, το οποίο επικαλείται διπλωματικές πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων, τα προσχέδια τριών βασικών συμφωνιών έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί. Οι τελικές πολιτικές αποφάσεις αναμένονται ενόψει της συνόδου κορυφής Βρετανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 20 Νοεμβρίου.

Στο επίκεντρο βρίσκονται η κινητικότητα των νέων, οι εμπορικές συναλλαγές αγροδιατροφικών προϊόντων και η σύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Κύπρο παρουσιάζουν οι συζητήσεις για τη δυνατότητα των νέων να μεταβαίνουν στη Βρετανία για εργασία και σπουδές, αλλά και για πιθανή μείωση των διδάκτρων στα βρετανικά πανεπιστήμια.

Νέες ευκαιρίες για νέους

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία του πακέτου αφορά τη δημιουργία ειδικού προγράμματος κινητικότητας, που θα επιτρέπει σε νέους από κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διαμένουν προσωρινά στη Βρετανία για εργασία, σπουδές ή άλλες δραστηριότητες.

Το μέτρο θα μπορούσε να ανοίξει νέες δυνατότητες και για Κύπριους πολίτες, οι οποίοι μετά το Brexit δεν απολαμβάνουν πλέον αυτομάτως το δικαίωμα ελεύθερης εγκατάστασης και εργασίας στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Στις διαπραγματεύσεις εξετάζεται η έκδοση ειδικών θεωρήσεων εισόδου, με ανώτατο αριθμό συμμετεχόντων κάθε χρόνο.

Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων διαφέρουν, καθώς το Λονδίνο επιδιώκει περιορισμούς, ενώ η ευρωπαϊκή πλευρά ζητά ευρύτερη πρόσβαση.

Το νέο πρόγραμμα δεν θα σημαίνει επιστροφή στην πλήρη ελεύθερη διακίνηση προσώπων που ίσχυε πριν από το Brexit. Θα δημιουργήσει, ωστόσο, μια νέα θεσμοθετημένη δυνατότητα προσωρινής διαμονής και εργασίας, εφόσον ολοκληρωθεί η συμφωνία.

Για τους Κύπριους νέους, η σημασία του μέτρου είναι πρακτική, καθώς θα μπορούσε να περιορίσει τα εμπόδια για την απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας στη Βρετανία.

Στο τραπέζι φθηνότερα δίδακτρα για φοιτητές

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ζήτημα των πανεπιστημιακών διδάκτρων.

Μετά το Brexit, οι περισσότεροι νέοι φοιτητές από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περιλαμβανομένης της Κύπρου, αντιμετωπίζονται από τα βρετανικά πανεπιστήμια ως διεθνείς φοιτητές και καταβάλλουν σημαντικά υψηλότερα δίδακτρα σε σύγκριση με τους Βρετανούς.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι σπουδές στη Βρετανία να καταστούν ακριβότερες για πολλές κυπριακές οικογένειες.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ζητά τώρα ευνοϊκότερη μεταχείριση των Ευρωπαίων φοιτητών, με στόχο τη μείωση του οικονομικού χάσματος που δημιούργησε το Brexit.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύουν οι Financial Times και το POLITICO, εξετάζεται συμφωνία για χαμηλότερα δίδακτρα, με πιθανό ορίζοντα ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων τους επόμενους έξι μήνες.

Εάν επιτευχθεί συμφωνία που θα καλύπτει όλους τους φοιτητές από την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα μπορεί να επωφεληθούν και οι Κύπριοι που επιλέγουν βρετανικά πανεπιστήμια.

Ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμη οριστική απόφαση για το ύψος των διδάκτρων, ούτε για το πότε θα μπορούσαν να εφαρμοστούν οι νέες ρυθμίσεις.

Τι αλλάζει στο εμπόριο και στα προϊόντα

Το δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο των διαπραγματεύσεων αφορά τη διευκόλυνση των εμπορικών συναλλαγών αγροτικών προϊόντων και τροφίμων ανάμεσα στη Βρετανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το Λονδίνο προτίθεται να ευθυγραμμιστεί με σημαντικό μέρος των ευρωπαϊκών κανόνων για την ασφάλεια των τροφίμων και την προστασία της υγείας των φυτών και των ζώων.

Η προσέγγιση αυτή αναμένεται να περιορίσει τη γραφειοκρατία και τους ελέγχους που επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις μετά το Brexit.

Για την Κύπρο, μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να διευκολύνει τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν εξαγωγές τροφίμων και άλλων αγροδιατροφικών προϊόντων προς τη βρετανική αγορά.

Το κατά πόσον θα υπάρξει ουσιαστικό οικονομικό όφελος θα εξαρτηθεί από τις τελικές προβλέψεις, τα προϊόντα που θα καλύπτονται και τον τρόπο εφαρμογής των νέων κανόνων.

Συμφωνία και για τους ρύπους

Το τρίτο σκέλος αφορά τη σύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα Βρετανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στόχος είναι η αποφυγή πρόσθετων συνοριακών επιβαρύνσεων σε συγκεκριμένα προϊόντα και η ενίσχυση της προβλεψιμότητας για τις επιχειρήσεις.

Η συμφωνία αναμένεται να διευκολύνει τις εμπορικές σχέσεις και να περιορίσει το κόστος που δημιουργούν οι διαφορετικοί περιβαλλοντικοί μηχανισμοί.

Η συνάντηση της 20ής Νοεμβρίου

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ αναμένεται να μεταβεί στις Βρυξέλλες στις 20 Νοεμβρίου, με στόχο να προωθήσει τη νέα συμφωνία συνεργασίας.

Οι συνομιλίες είχαν ξεκινήσει επί πρωθυπουργίας Κιρ Στάρμερ, αλλά επιβραδύνθηκαν μετά την κυβερνητική αλλαγή στη Βρετανία.

Πέραν των τριών συμφωνιών, οι δύο πλευρές συζητούν μια κοινή πολιτική δήλωση που θα περιγράφει το μελλοντικό πλαίσιο συνεργασίας σε τομείς όπως η οικονομική ασφάλεια, η άμυνα και η εξωτερική πολιτική.

Παρότι η βρετανική κυβέρνηση έχει ανοίξει τη συζήτηση για στενότερες σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή συμφωνία για επιστροφή της χώρας στην ΕΕ ή για αποκατάσταση της πλήρους ελεύθερης διακίνησης.