«Ο Ραδιομαραθώνιος έχει χάσει τον δρόμο του - Πασαρέλα πολιτικών και φιλανθρωπία για τις κάμερες»: Σφοδρές επικρίσεις από οργανώσεις αναπήρων (ηχητικό)

Στο στόχαστρο των οργανώσεων των ατόμων με αναπηρίες βρίσκεται για ακόμη μία χρονιά ο Ραδιομαραθώνιος, με τους εκπροσώπους τους να αμφισβητούν όχι τόσο την οικονομική βοήθεια που προσφέρει, όσο τη φιλοσοφία, τα μηνύματα και τον τρόπο με τον οποίο προβάλλεται η αναπηρία στην κυπριακή κοινωνία.

Μιλώντας στο ραδιόφωνο του «Πολίτη» 107.6 και 97.6 και στην εκπομπή «Πρωινή Επιθεώρηση» με την Κατερίνα Ηλιάδη, η πρόεδρος της Κυπριακής Συνομοσπονδίας Οργανώσεων Αναπήρων (ΚΥΣΟΑ), Θέμις Ανθόπουλου, και ο πρόεδρος της Οργάνωσης Παραπληγικών Κύπρου και εκπρόσωπος Τύπου της Ομοσπονδίας Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου (ΟΣΑΚ), Δημήτρης Λαμπριανίδης, άσκησαν έντονη κριτική στον θεσμό, υποστηρίζοντας ότι η φιλανθρωπία δεν μπορεί να υποκαθιστά τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ευθύνη του κράτους.

«Δεν χρειάζεται να μας αγαπάτε για να έχουμε δικαιώματα»

Η Θέμις Ανθόπουλου ξεκαθάρισε ότι η βασική ένσταση της ΚΥΣΟΑ αφορά την εικόνα που καλλιεργείται για τα άτομα με αναπηρίες. Όπως εξήγησε, η αντίληψη ότι η κοινωνική αποδοχή μπορεί να εξασφαλιστεί μέσα από μια χρηματική εισφορά είναι βαθιά προβληματική. «Δεν έχει σχέση αν αγαπάτε τα άτομα με αναπηρίες ή αν αγαπώ τα άτομα με αναπηρίες. Μιλάμε για ανθρώπινα δικαιώματα», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η ισότιμη συμμετοχή στην κοινωνία δεν μπορεί να εξαρτάται από τη φιλανθρωπική διάθεση κανενός.

Μάλιστα, κατήγγειλε ότι είδε σε φωτογραφία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης περίπτερο του Ραδιομαραθωνίου τοποθετημένο πάνω σε όδευση τυφλών. «Πώς μπορείς να κάνεις Ραδιομαραθώνιο και να μην ξέρεις ότι δεν κλείνεις την πρόσβαση;», διερωτήθηκε, επισημαίνοντας την αντίφαση ανάμεσα στη δημόσια έκκληση για στήριξη των ατόμων με αναπηρίες και στην καθημερινή έλλειψη προσβασιμότητας.

Η ίδια αναγνώρισε ότι ο Ραδιομαραθώνιος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο κατά τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του. Αναφέρθηκε μάλιστα στην προσωπική της εμπλοκή στη διοργάνωση την περίοδο 2003 με 2008, όταν υπηρετούσε δίπλα στην τότε Πρώτη Κυρία. 

Όπως είπε, εκείνη την εποχή πολλά άτομα με αναπηρίες παρέμεναν αόρατα, περιορισμένα στα σπίτια τους και συχνά χωρίς την αποδοχή ακόμη και του οικογενειακού τους περιβάλλοντος. Ο Ραδιομαραθώνιος συνέβαλε στο να γίνουν ορατά και να αρχίσει η κοινωνία να γνωρίζει τις ανάγκες τους. «Δεν μιλάμε όμως για πριν από 30 χρόνια. Έχουν αλλάξει οι κοινωνίες», τόνισε, εκφράζοντας την άποψη ότι ο θεσμός δεν έχει προσαρμοστεί επαρκώς στις σημερινές αντιλήψεις περί αναπηρίας και συμπερίληψης.

Οι πολιτικοί, οι φωτογραφίες και η «επίδειξη φιλανθρωπίας»

Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η πρόεδρος της ΚΥΣΟΑ για τον τρόπο προβολής πολιτικών και άλλων δημόσιων προσώπων κατά τη διάρκεια του εράνου.

Μετέφερε μάλιστα την εμπειρία γονέα παιδιού με αναπηρία, ο οποίος, όπως είπε, προσπαθούσε για μεγάλο χρονικό διάστημα να εξασφαλίσει συνάντηση με πολιτικό αρχηγό προκειμένου να συζητήσει ένα σοβαρό πρόβλημα του παιδιού του, την ώρα που έβλεπε τον ίδιο πολιτικό να φωτογραφίζεται προσφέροντας χρήματα στον Ραδιομαραθώνιο.

Κατά την κ. Ανθόπουλου, τέτοιες εικόνες δημιουργούν εύλογα ερωτήματα για το κατά πόσον η δημόσια επίδειξη κοινωνικής ευαισθησίας συνοδεύεται από ουσιαστική πολιτική δράση.

Έθεσε επίσης ζήτημα συνέπειας σε σχέση με τη συμμετοχή ασφαλιστικών εταιρειών στον θεσμό, υποστηρίζοντας ότι παιδιά με εκ γενετής αναπηρίες αντιμετωπίζουν αποκλεισμούς στην ασφαλιστική κάλυψη.

«Δεν γίνεται να λες ότι συνεισφέρεις στον Ραδιομαραθώνιο, αλλά την ίδια ώρα να μην ασφαλίζεις παιδιά με αναπηρίες», σχολίασε.

«Χρησιμοποιούν πολύτιμους εθελοντές για να μαζεύουν ψίχουλα»

Ακόμη πιο κατηγορηματικός εμφανίστηκε ο Δημήτρης Λαμπριανίδης, ο οποίος έθεσε ζήτημα συνολικής αναθεώρησης του τρόπου λειτουργίας του Ραδιομαραθωνίου.

Αναγνωρίζοντας την προσφορά των εθελοντών, υποστήριξε ότι ο χρόνος και η ενέργειά τους θα μπορούσαν να αξιοποιούνται σε δράσεις που προωθούν την αποδοχή, την προσβασιμότητα και την ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρίες, αντί να επικεντρώνονται στη συλλογή χρημάτων στους δρόμους.

Μάλιστα, ισχυρίστηκε ότι το σύνολο των χρημάτων που συγκέντρωσε ο Ραδιομαραθώνιος στα 35 χρόνια λειτουργίας του είναι μικρότερο από όσα δαπανά το κράτος μέσα σε έναν χρόνο για κοινωνική πρόνοια προς τα άτομα με αναπηρίες.

«Αναλώνουν απεριόριστες ανθρωποώρες για να συλλέξουν ψίχουλα», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν ως χορηγοί θα μπορούσαν να καλύπτουν οικονομικές ανάγκες, ενώ οι εθελοντές να επικεντρώνονται σε ουσιαστικές κοινωνικές παρεμβάσεις.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι οργανώσεις είχαν θέσει και στο παρελθόν στους διοργανωτές την ανάγκη αλλαγής χαρακτήρα του θεσμού, χωρίς ωστόσο να υπάρξει η ανταπόκριση που ανέμεναν.

«Τι θα απογίνουν όταν πεθάνουν οι γονείς τους;»

Η πιο ουσιαστική διάσταση της παρέμβασης του κ. Λαμπριανίδη αφορούσε τις σοβαρές ελλείψεις στις δομές φροντίδας ενηλίκων με αναπηρίες.

Περιέγραψε την αγωνία ηλικιωμένων γονέων, ακόμη και 90 ετών, οι οποίοι εξακολουθούν να φροντίζουν ενήλικα παιδιά με νοητική ή άλλες αναπηρίες, χωρίς να γνωρίζουν ποιος θα αναλάβει τη φροντίδα τους όταν οι ίδιοι φύγουν από τη ζωή.

«Υπάρχουν 90χρονοι γονείς που φροντίζουν 70χρονα άτομα με νοητική αναπηρία. Και τα αδέλφια τους διερωτώνται τι θα γίνουν όταν πεθάνει ο γονέας», ανέφερε.

Όπως υποστήριξε, η Κύπρος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη εξειδικευμένων δομών υποστηριζόμενης διαβίωσης, ενώ δεν υπάρχει επαρκές μητρώο που να καταγράφει τις πραγματικές ανάγκες αυτών των ανθρώπων.

Κατά τον ίδιο, αντί η δημόσια συζήτηση να εξαντλείται στις επιταγές και στις φωτογραφίες των δωρητών, θα έπρεπε να επικεντρώνεται στη δημιουργία κατάλληλων δομών, ώστε οι οικογένειες να γνωρίζουν ότι τα παιδιά τους θα συνεχίσουν να ζουν με ασφάλεια και αξιοπρέπεια.