Ανησυχητική η κατάσταση με τη νεανική παραβατικότητα στην Κύπρο - Μεγαλώνει η λίστα των ανήλικων παραβατών

Φωτιές σε πάρκα και κάδους απορριμμάτων, καταστροφές σε παιδικές χαρές, επιθέσεις εναντίον συνομηλίκων και περιστατικά βίας με εμπλεκόμενους ανηλίκους. Οι εικόνες αυτές εμφανίζονται ξανά και ξανά, προκαλώντας ανησυχία για τη νεανική παραβατικότητα και την αντιμετώπισή της.

Πίσω από τα περιστατικά, ωστόσο, προκύπτουν ερωτήματα που δεν μπορούν να απαντηθούν αποκλειστικά με περισσότερες περιπολίες ή αυστηρότερες ποινές. Γιατί ένας έφηβος φτάνει στο σημείο να καταστρέφει δημόσια περιουσία ή να συμμετέχει σε έναν ξυλοδαρμό; Πόσο καθοριστική είναι η επιρροή της παρέας; Και ποιος παρεμβαίνει όταν εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια παραβατικής συμπεριφοράς;

Μόνο τις τελευταίες εβδομάδες

Τα περιστατικά που καταγράφηκαν τις τελευταίες εβδομάδες αναδεικνύουν διαφορετικές μορφές νεανικής παραβατικότητας, από τις φθορές περιουσίας μέχρι τη σοβαρή σωματική βία.

- Στη Λάρνακα, στις 27 Οκτωβρίου, περιπολικό της Αστυνομίας δέχθηκε επίθεση με πέτρες κοντά στην εκκλησία του Τιμίου Προδρόμου, με αποτέλεσμα να προκληθούν εκτεταμένες ζημιές. Για την υπόθεση εκδόθηκαν έξι εντάλματα σύλληψης εναντίον ανηλίκων, ηλικίας 14 έως 17 ετών.

- Στις 3 Νοεμβρίου καταγγέλθηκε επίθεση εναντίον 11χρονης μαθήτριας από τέσσερις συμμαθητές της, εντός δημοτικού σχολείου στη Λευκωσία. Το παιδί μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο για εξετάσεις.

- Στην Πάφο, στις 5 Νοεμβρίου, η Αστυνομία ανακοίνωσε τη σύλληψη δύο 15χρονων στο πλαίσιο διερεύνησης υπόθεσης κλοπής μοτοσικλετών και κακόβουλης ζημιάς. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 11 Νοεμβρίου, συνελήφθη στην ίδια επαρχία 17χρονος που αναζητείτο για διερευνώμενη υπόθεση συνωμοσίας προς διάπραξη κακουργήματος και πρόκλησης βαριάς σωματικής βλάβης.

Προβληματισμό έχουν προκαλέσει και οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις κατά διανομέων φαγητού. Σε υποθέσεις που καταγράφηκαν φέτος στην Πάφο και στη Λεμεσό συνελήφθησαν, μεταξύ άλλων, ανήλικοι ακόμη και 14 ετών.

Τι αποκαλύπτουν οι αριθμοί

Οι στατιστικές επιβεβαιώνουν την περιρρέουσα κατάσταση. Tα περιστατικά στα οποία εμπλέκονται ανήλικοι 14-17 ετών αυξάνονται και πληθύνονται. Από το 2023 έως το 2025, οι καταγεγραμμένες υποθέσεις αυξήθηκαν κατά 20,9%, ενώ ο αριθμός των ανηλίκων που ενέχονταν σε αδικήματα σημείωσε ακόμη μεγαλύτερη αύξηση, της τάξης του 27,2%. Συγκεκριμένα, το 2025 καταγράφηκαν συνολικά 746 υποθέσεις, έναντι 719 το 2024 και 617 το 2023. Ο αριθμός των ανηλίκων που ενέχονταν σε αδικήματα ανήλθε σε 782 το 2025, από 710 το 2024 και 615 το 2023.

Κι ενώ οι υποθέσεις σοβαρού εγκλήματος με εμπλεκόμενους εφήβους μειώθηκαν κατά 16,8%, από 279 το 2024 σε 232 το 2025, ο αριθμός των ανηλίκων που ενέχονταν σε αυτές αυξήθηκε κατά 10,2%, από 265 σε 292. Τα εν λόγω έτη οι υποθέσεις μικροπαραβάσεων μειώθηκαν από 191 σε 187, ενώ οι τροχαίες παραβάσεις αυξήθηκαν σημαντικά, από 249 σε 327.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η Λεμεσός, όπου οι ανήλικοι που ενέχονταν σε σοβαρά αδικήματα αυξήθηκαν από 53 το 2024 σε 86 το 2025. Μια αύξηση της τάξης του 62%.

Οι γειτονιές που ανησυχούν

Πέρα από τις σοβαρές υποθέσεις που καταγράφονται στα αστυνομικά δελτία, οι κάτοικοι ορισμένων περιοχών περιγράφουν μια καθημερινότητα με επαναλαμβανόμενες αντικοινωνικές συμπεριφορές. Στην Παλλουριώτισσα, στην πλατεία της μικρής εκκλησίας, καταγράφονται συχνά περιστατικά οχληρίας, φθορών σε δημόσιους χώρους και καβγάδων μεταξύ νεαρών. Λίαν προσφάτως ομάδα νεαρών έβαλε φωτιά σε λάστιχα στην παιδική χαρά επί της πλατείας, ενώ έχουν αναφερθεί και περιστατικά καταστροφών σε παιδικές χαρές της Λακατάμιας, καθώς και ζημιές σε πόρτες κατοικιών από παρέες νεαρών.

«Τα περιστατικά παραβατικότητας στην Παλλουριώτισσα είναι συχνά και προκαλούν έντονη ανησυχία στους κατοίκους. Υπάρχει οχληρία, προκαλούνται ζημιές στον δημόσιο χώρο, όπως η πλατεία και ο παιδότοπος που συχνάζουν οικογένειες, ενώ συχνά γινόμαστε μάρτυρες καβγάδων μεταξύ νεαρών», αναφέρει περίοικος στον «Π». Ο κάτοικος της Παλλουριώτισσας υποστηρίζει ότι, ακόμη και όταν καλείται η Αστυνομία, συχνά οι εμπλεκόμενοι έχουν ήδη απομακρυνθεί από το σημείο.

«Στους παρακείμενους δρόμους ζουν ηλικιωμένοι άνθρωποι, οικογένειες με παιδιά και τίθεται πλέον σοβαρό ζήτημα ασφάλειας», σημειώνει, ζητώντας ενίσχυση της αστυνομικής παρουσίας.

Θέλουν να φανούν μάγκες

Πώς αντιλαμβάνονται, όμως, οι ίδιοι οι νέοι τέτοιες συμπεριφορές; Έξι μαθητές και μαθήτριες λυκείου της Λευκωσίας απάντησαν σε ερωτήσεις του «Π», μεταφέροντας πώς βιώνουν οι ίδιοι τη νεανική παραβατικότητα. Κοινή διαπίστωση και των έξι είναι ότι η παρέα μπορεί να επηρεάσει τις αποφάσεις ενός εφήβου, οδηγώντας τον σε πράξεις που διαφορετικά δεν θα επιχειρούσε.

Ένας μαθητής εκτιμά ότι κάποιοι νέοι προκαλούν καταστροφές επειδή πιστεύουν πως έτσι δείχνουν «μάγκες», περιγράφοντας περιστατικό όπου είδε παρέα να γράφει συνθήματα για ομάδες και χωριά σε τοίχους και τσουλήθρες πάρκου. «Κάποιος μπορεί να παρασυρθεί για να μην τον κοροϊδέψουν οι φίλοι του ή για να γίνει αποδεκτός», αναφέρει άλλος έφηβος.

Η ανάγκη επίδειξης, ο θυμός, η βαρεμάρα και η επιθυμία να τραβήξουν την προσοχή επανέρχονται στις απαντήσεις. Ωστόσο, ένας μαθητής υπογραμμίζει και την προσωπική ευθύνη: «Δεν σημαίνει ότι επειδή η παρέα κάνει κάτι, πρέπει να το κάνεις και εσύ».

Μαθητής αναφέρεται στις αυξημένες υποχρεώσεις του σχολείου και των φροντιστηρίων, που περιορίζουν τον χρόνο για δημιουργική απασχόληση, με αποτέλεσμα τη μη δημιουργική... εκτόνωση. 

Πολλαπλές οι αιτίες

Η δρ Κούλλα Ερωτοκρίτου, κοινωνική λειτουργός και λέκτορας Κοινωνικής Εργασίας στο Πανεπιστήμιο Frederick, εξηγεί στον «Π» ότι η νεανική παραβατικότητα δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα. Το οικογενειακό περιβάλλον, η σχολική αποτυχία, ο εκφοβισμός, η περιθωριοποίηση, οι κοινωνικές ανισότητες και η ανάγκη αποδοχής από τους συνομηλίκους μπορούν να αλληλεπιδρούν, αυξάνοντας την ευαλωτότητα ενός παιδιού.

Ειδικά στις περιπτώσεις βανδαλισμών και επιθετικής συμπεριφοράς, επισημαίνει ότι πίσω από τις πράξεις μπορεί να βρίσκονται η αναζήτηση αναγνώρισης, η δυσκολία διαχείρισης θυμού, η απογοήτευση ή η προσπάθεια επίδειξης δύναμης. Η δυναμική της ομάδας αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η πίεση των συνομηλίκων μπορεί να οδηγήσει έναν ανήλικο σε πράξεις που δεν θα επιχειρούσε μόνος του. «Η κατανόηση των αιτιών μιας παραβατικής πράξης δεν σημαίνει δικαιολόγησή της», τονίζει.

Δεν αρκούν οι τιμωρίες

Για την κ. Ερωτοκρίτου, η προστασία της δημόσιας ασφάλειας αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση, ωστόσο η αποκλειστική έμφαση στην αστυνόμευση και στην αυστηροποίηση των ποινών δεν αντιμετωπίζει τις βαθύτερες αιτίες. Απορρίπτει παράλληλα την αντίληψη ότι η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στους γονείς.

«Δεν μπορούμε να απαιτούμε από την οικογένεια να αντιμετωπίσει μόνη της προβλήματα που έχουν και κοινωνικές και θεσμικές διαστάσεις», αναφέρει. Υπογραμμίζει τη σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης προβληματικών συμπεριφορών, της ενίσχυσης της Κοινωνικής Εργασίας στο σχολικό και κοινοτικό περιβάλλον και της ουσιαστικής συνεργασίας μεταξύ οικογένειας, εκπαιδευτικών και αρμόδιων υπηρεσιών.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει στην επαρκή στελέχωση των υπηρεσιών κοινωνικής προστασίας και στα προγράμματα υποστήριξης και επανένταξης παιδιών που έχουν ήδη εμπλακεί σε παραβατικές συμπεριφορές.

Η κοινωνική επανένταξη, διευκρινίζει, δεν συνεπάγεται απουσία συνεπειών, αλλά παρεμβάσεις που προσφέρουν πραγματικές δυνατότητες αλλαγής και μειώνουν τον κίνδυνο επανάληψης. Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο η αντιμετώπιση των περιστατικών όταν αυτά εκδηλώνονται, αλλά η δημιουργία συνθηκών που θα περιορίζουν την εμφάνισή τους.

Όπως καταλήγει η δρ Ερωτοκρίτου, «η πραγματική πρόκληση για την πολιτεία δεν είναι μόνο να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά την παραβατικότητα όταν αυτή εκδηλώνεται, αλλά να δημιουργεί τις συνθήκες ώστε λιγότερα παιδιά να φτάνουν σε αυτή».