Τον ουσιαστικό επανασχεδιασμό της Λεωφόρου Σταυρού στη Λευκωσία, και του ευρύτερου οδικού δικτύου της περιοχής, εισηγούνται επιστήμονες του Πανεπιστημίου Κύπρου και του Πανεπιστημίου Frederick, προτείνοντας διαφορετική προσέγγιση από εκείνη που δίνει προτεραιότητα στην εξυπηρέτηση της κυκλοφορίας ιδιωτικών οχημάτων. Στην έκθεση αξιολόγησης των δυνατοτήτων αειφόρου πολεοδομικής ανάπτυξης της περιοχής Σταυρού στον Στρόβολο, οι μελετητές υποστηρίζουν ότι η περιοχή διαθέτει ήδη τα γεωγραφικά, πληθυσμιακά και λειτουργικά χαρακτηριστικά για να εξελιχθεί σε μια ολοκληρωμένη «γειτονιά των 15 λεπτών», όπου οι κάτοικοι θα μπορούν να εξυπηρετούν σημαντικό μέρος των καθημερινών αναγκών τους χωρίς αυτοκίνητο.
«Φρένο» στις 4 λωρίδες της Λεωφόρου Σταυρού - Μελέτη των Πανεπιστημίων Κύπρου και Frederick ανατρέπει τη λογική των οδικών διαπλατύνσεων στον Στρόβολο
Η μελέτη καταγράφει σοβαρές αδυναμίες στο οδικό δίκτυο και στην πρόσβαση των κατοίκων σε χώρους πρασίνου, ενώ προβλέπει κυκλοφοριακές προσομοιώσεις για την αξιολόγηση των προτεινόμενων παρεμβάσεων.
Δύο λωρίδες στη Σταυρού, τέσσερις στη Χατζηιωσήφ, χαμηλότερες ταχύτητες, μεγαλύτερα πεζοδρόμια και υποδομές για λεωφορεία, ποδηλάτες και πεζούς, αλλά και περισσότερο πράσινο προτείνουν συγκοινωνιολόγοι και πολεοδόμοι.
Η έκθεση που παρουσιάζει σήμερα ο «Π», εκπονήθηκε τον Μάιο του 2026 από το Εργαστήριο Συγκοινωνιακής Μηχανικής του Πανεπιστημίου Κύπρου και τη Μονάδα Πολεοδομίας και Αστικής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Frederick, έπειτα από ανάθεση της Ομάδας Πρωτοβουλίας Περιοχής Σταυρού τον Σεπτέμβριο του 2025. Στην ομάδα μελέτης συμμετείχαν ο συγκοινωνιολόγος, αναπληρωτής καθηγητής Λουκάς Δημητρίου, οι πολεοδόμοι καθηγητές Βύρων Ιωάννου και Λώρα Νικολάου και η αρχιτέκτονας και αρχιτέκτονας τοπίου, Αναστασία Αγγελίδου. Η έκθεση παρουσιάστηκε προ ημερών ενώπιον του δημοτικού συμβουλίου.
Οι εισηγήσεις
Κεντρική εισήγηση της μελέτης είναι η διατήρηση δύο λωρίδων κυκλοφορίας στη Λεωφόρο Σταυρού, με ταχύτητες μεταξύ 30 και 40 χιλιομέτρων την ώρα. Η πρόταση αφορά τόσο το δυτικό εμπορικό τμήμα της λεωφόρου όσο και το ανατολικό, από τα φώτα Σταυρού μέχρι τον μικρό κόμβο σύνδεσης με την οδό Υποστράτηγου Τάσου Μάρκου. Οι επιστήμονες εισηγούνται παράλληλα τη διαμόρφωση παράδρομων για στάθμευση και στάσεις λεωφορείων, τη διαπλάτυνση των πεζοδρομίων και τη δημιουργία ασφαλών διαδρομών για ποδηλάτες και άτομα με αναπηρίες.
Διαφορετική προσέγγιση προτείνεται για τη Λεωφόρο Ιωσήφ Χατζηιωσήφ, όπου εξετάζεται η λειτουργία τεσσάρων λωρίδων κυκλοφορίας, από τις οποίες δύο θα μπορούν να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά από λεωφορεία, είτε σε μόνιμη βάση είτε κατά τις ώρες αιχμής. Για τον συγκεκριμένο άξονα προτείνονται ταχύτητες κάτω των 50 χιλιομέτρων την ώρα, συχνές διαβάσεις πεζών, δενδροφυτεύσεις και αποφυγή συνεχών διαχωριστικών νησίδων. Προβλέπεται, επίσης, η διατήρηση συνδέσεων με τους παράπλευρους δρόμους, ώστε να εξυπηρετούνται οι κατοικίες και οι επιχειρήσεις. Η έκθεση επισημαίνει ότι σήμερα ο χώρος που καταλαμβάνουν οι λωρίδες κυκλοφορίας και η στάθμευση είναι δυσανάλογα μεγάλος σε σχέση με τις υποδομές που διατίθενται στους πεζούς και στους ποδηλάτες.
Όχι σε κυκλικούς κόμβους
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη χρήση κυκλικών κόμβων, την οποία οι μελετητές θεωρούν προβληματική για τον χαρακτήρα που επιδιώκεται να αποκτήσει η περιοχή. Σύμφωνα με την έκθεση, οι κυκλικοί κόμβοι δυσχεραίνουν τη συνεχή κίνηση πεζών, ποδηλατών και ατόμων με αναπηρίες, καθώς οι διαβάσεις μεταφέρονται συχνά σε απόσταση από το σημείο διασταύρωσης. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η διαχείριση της μετακίνησης αυτών των χρηστών επηρεάζεται αρνητικά σε ακτίνα τουλάχιστον 200 έως 300 μέτρων από έναν τέτοιο κόμβο. Υποστηρίζουν ακόμη ότι, σε συνθήκες μεγάλου κυκλοφοριακού φόρτου, η κυκλοφοριακή του ικανότητα μπορεί να είναι μικρότερη από εκείνη μιας συμβατικής φωτοελεγχόμενης διασταύρωσης. Η τελική αξιολόγηση των εναλλακτικών λύσεων προβλέπεται να γίνει με εξειδικευμένα κυκλοφοριακά μοντέλα. Αντίστοιχες επιφυλάξεις διατυπώνονται για τις συνεχείς διαχωριστικές νησίδες, καθώς, σύμφωνα με τους μελετητές, ενδέχεται να αυξάνουν τις ταχύτητες και να δυσκολεύουν την πρόσβαση στις εμπορικές δραστηριότητες και στις γειτονικές οικιστικές περιοχές.
Γειτονιά με τα όλα της
Η περιοχή που εξετάστηκε εκτείνεται μεταξύ των Λεωφόρων Στροβόλου, Λεμεσού, Αθαλάσσας και Σπύρου Κυπριανού και περιλαμβάνει πληθυσμό της τάξης των 30.000 και πλέον κατοίκων. Η καταγραφή των χρήσεων γης δείχνει, σύμφωνα με τους επιστήμονες, υψηλό βαθμό λειτουργικής αυτάρκειας. Στην περιοχή συγκεντρώνονται κατοικίες, καταστήματα, σχολικές μονάδες, υπηρεσίες και χώροι δραστηριοτήτων, που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ένα περισσότερο αυτοεξυπηρετούμενο αστικό σύστημα.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις Λεωφόρους Σταυρού και Ιωσήφ Χατζηιωσήφ, καθώς και στην οδό Περικλέους, που αποτελούν τμήματα ενός ενιαίου συστήματος εμπορικής και κοινωνικής εξυπηρέτησης. Η ανάλυση της συνδεσιμότητας του οδικού δικτύου δείχνει ότι η εμπορική δραστηριότητα των συγκεκριμένων αξόνων εξυπηρετεί μια περιοχή πολύ μεγαλύτερη από τα όρια των γειτονιών τους, καλύπτοντας ουσιαστικά ολόκληρη τη νοτιοδυτική Λευκωσία. Οι μελετητές διαπιστώνουν, επίσης, ότι η αναπτυξιακή δυναμική της ευρύτερης Λευκωσίας μετατοπίζεται σταδιακά προς τα νότια, ενισχύοντας τον ρόλο της περιοχής Σταυρού ως εμπορικού κέντρου.
Δρόμοι-λαβύρινθοι
Ένα από τα προβλήματα που καταγράφει η μελέτη αφορά τον κατακερματισμό του τοπικού οδικού δικτύου. Παρότι οι βασικοί και δευτερεύοντες δρόμοι διαθέτουν σχετικά αναπτυγμένη διάταξη, οι μικρότεροι δρόμοι των γειτονιών συχνά δεν συνδέονται μεταξύ τους. Η κατάσταση αποδίδεται εν μέρει στις αποσπασματικές ιδιωτικές οικοπεδοποιήσεις και εν μέρει στην προσπάθεια αποτροπής της διαμπερούς κυκλοφορίας. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με την έκθεση, είναι να επιμηκύνονται οι διαδρομές των πεζών προς καταστήματα και υπηρεσίες, ακόμη και όταν αυτά βρίσκονται σε μικρή γεωγραφική απόσταση μεταξύ τους. Η ασυνέχεια, όπως σημειώνει η μελέτη, επηρεάζει επίσης τη δυνατότητα μετακίνησης με ποδήλατο και περιορίζει την επικοινωνία μεταξύ γειτονικών οικιστικών περιοχών. Ειδικό πρόβλημα εντοπίζεται στο νοτιοδυτικό τμήμα της περιοχής, κοντά στο ιδιωτικό σχολείο Falcon και τον ΠΑΟΚ Κυθρέας, όπου διαπιστώνεται έλλειψη οδικών συνδέσεων. Οι μελετητές εισηγούνται τη διατήρηση και βελτίωση των συνδέσεων των παράπλευρων δρόμων με τους κύριους άξονες, με δυνατότητες πρόσβασης για πεζούς και ποδηλάτες ανά 300 έως 400 μέτρα.
Χωρίς πράσινο
Ιδιαίτερα αρνητική είναι η αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης των δημόσιων χώρων πρασίνου. Η έκθεση διαπιστώνει ότι οι κάτοικοι στερούνται λειτουργικών χώρων πρασίνου στρατηγικής κλίμακας, στους οποίους να μπορούν να φτάσουν εύκολα περπατώντας ή χρησιμοποιώντας ποδήλατο. Χαρακτηρίζει αποτυχημένη την πολιτική εξαγοράς τεμαχίων για τη δημιουργία πάρκων, καθώς οδήγησε στη διασπορά μικρών και ασύνδετων χώρων, με περιορισμένη οικολογική και λειτουργική αξία.
Παράλληλα, καταγράφονται δυσκολίες πρόσβασης στους μεγάλους χώρους πρασίνου της Λευκωσίας, όπως το πάρκο Αθαλάσσας, ο Πεδιαίος, ο Άγιος Δημήτριος και η Ακρόπολη. Ως αιτίες αναφέρονται η κακή ποιότητα των κύριων οδικών αξόνων για πεζούς και ποδηλάτες, η απουσία ασφαλών παράλληλων διαδρομών και οι ανεπαρκείς είσοδοι προς υφιστάμενα πάρκα. Η μελέτη εισηγείται τη δημιουργία συνεχούς πράσινου δικτύου που θα συνδέει τους μεγάλους χώρους πρασίνου μέσω της περιοχής Σταυρού.
Δημιουργία γραμμικού πάρκου
Η μείωση του χώρου που καταλαμβάνει το οδόστρωμα προτείνεται να αξιοποιηθεί για τη δημιουργία γραμμικού πάρκου, με σκιασμένες διαδρομές πεζών και ποδηλατών. Οι μελετητές εκτιμούν ότι η υφιστάμενη ρυμοτομία και οι απαλλοτριώσεις που είχαν διασφαλιστεί για την ανάπτυξη του οδικού δικτύου παρέχουν δυνατότητες δημιουργίας νέων πράσινων χώρων. Προτείνεται, επίσης, η αξιοποίηση μικρών ανεκμετάλλευτων εκτάσεων, ιδιαίτερα κοντά σε σχολεία και υφιστάμενα πάρκα, για τη δημιουργία χώρων συνάντησης, ανάπαυσης και δραστηριοτήτων. Στην έκθεση παρουσιάζονται παραδείγματα αντίστοιχων παρεμβάσεων στο Όσλο, στο Ταλίν και στο Όντενσε, όπου μικροί δημόσιοι χώροι αξιοποιήθηκαν για δραστηριότητες των κατοίκων. Οι εισηγήσεις περιλαμβάνουν συστηματικές δενδροφυτεύσεις, δημιουργία σκίασης και διαμόρφωση χώρων στάθμευσης με υδατοπερατές επιφάνειες, με στόχο τον περιορισμό της απορροής των ομβρίων και τη βελτίωση του αστικού μικροκλίματος.
Τρία σενάρια
Οι προτάσεις της έκθεσης χαρακτηρίζονται προκαταρκτικές και προβλέπεται να υποβληθούν σε ποσοτική αξιολόγηση με εξειδικευμένα προγράμματα κυκλοφοριακής προσομοίωσης. Θα εξεταστούν οι επιπτώσεις των αλλαγών στην κυκλοφορία ιδιωτικών οχημάτων, λεωφορείων, ποδηλατών και πεζών.
Προβλέπονται τρία σενάρια:
1. Αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης με έτος βάσης το 2026.
2. Εξέταση της εξέλιξης της κυκλοφορίας μέχρι το 2035 χωρίς τις προτεινόμενες παρεμβάσεις.
3. Εφαρμογή των αλλαγών μέχρι το 2035.
Στην αξιολόγηση θα χρησιμοποιηθούν δείκτες όπως οι χρόνοι διαδρομής, οι κυκλοφοριακές καθυστερήσεις, οι ουρές οχημάτων, η λειτουργία των λεωφορείων, η ασφάλεια των μετακινήσεων, οι εκπομπές ρύπων και η δυνατότητα πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες μέσα σε 15 λεπτά. Θα εξεταστεί, επίσης, η αποτελεσματικότητα της προτεραιότητας των λεωφορείων στους φωτεινούς σηματοδότες και η λειτουργία αποκλειστικών λεωφορειολωρίδων.
Στις τελικές προκαταρκτικές εισηγήσεις τους, οι επιστήμονες τονίζουν την ανάγκη ολοκληρωμένης στρατηγικής δημόσιων χώρων στάθμευσης για κατοίκους και επισκέπτες. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδουν στη διασταύρωση Σταυρού και Χατζηιωσήφ, την οποία χαρακτηρίζουν κεντρικό σημείο αναφοράς για την περιοχή και τον Δήμο Στροβόλου. Η έκθεση επισημαίνει ότι η κυπριακή πρακτική σχεδιασμού και διαχείρισης των αστικών οδικών δικτύων χρειάζεται εκσυγχρονισμό, με βάση σύγχρονα πρότυπα βιώσιμης κινητικότητας και πολεοδομικής ανάπτυξης.
Μείναμε στο '80
Παρά τις προειδοποιήσεις των επιστημόνων για τις σοβαρές επιπτώσεις που ενδέχεται να επιφέρει η διαπλάτυνση της Λεωφόρου Σταυρού, τα Τμήματα Πολεοδομίας και Δημοσίων Έργων εξακολουθούν να προκρίνουν τη δημιουργία δρόμου τεσσάρων λωρίδων κυκλοφορίας, στη βάση μιας πολεοδομικής φιλοσοφίας που παραπέμπει στους σχεδιασμούς της δεκαετίας του 1980. Όπως είχε καταγράψει σε προηγούμενο ρεπορτάζ του ο «Π», οι κρατικοί σχεδιασμοί έχουν προκαλέσει αντιδράσεις, με τον Δήμο Στροβόλου να επισημαίνει ότι το έργο δεν εγκρίθηκε από το δημοτικό συμβούλιο, ούτε τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση.
Η νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να ενισχύσει τους πιο πάνω προβληματισμούς, καταδεικνύοντας ότι η περαιτέρω ενίσχυση της κυκλοφορίας οχημάτων κινδυνεύει να επιβαρύνει ασφυκτικά μια ήδη κορεσμένη περιοχή, με σοβαρό κόστος στην ποιότητα ζωής των δημοτών και στη βιώσιμη κινητικότητα.
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.







