Ο αόρατος εφιάλτης της κρίσης πανικού

Header Image

Πολλές φορές, η κρίση πανικού δεν ξεκινά ξαφνικά. Είναι το αποτέλεσμα συσσωρευμένης πίεσης, καταπιεσμένων συναισθημάτων και εσωτερικής εξάντλησης.

Του δρος Νίκου Ηλία*

Η κρίση πανικού δεν είναι θέατρο. Η κρίση πανικού δεν είναι υπερβολή. Η κρίση πανικού δεν είναι αδυναμία χαρακτήρα. Είναι μια βαθιά ψυχοσωματική εμπειρία τρόμου που εισβάλλει ξαφνικά και κάνει τον άνθρωπο να αισθάνεται πως χάνει τον έλεγχο του σώματος και του μυαλού. Μια κρίση πανικού «χτυπά» ξαφνικά το σώμα. Η καρδιά χτυπά δυνατά. Η αναπνοή γίνεται κοφτή, δύσκολη. Μπορεί να βιώσουμε ζάλη και έντονο σφίξιμο στο στήθος που προκαλούν τρόμο. Αυτές οι σωματικές αντιδράσεις είναι απλώς ένας λανθασμένος συναγερμός του οργανισμού, ο οποίος νιώθει ότι κινδυνεύει και αντιδρά σαν να πρέπει να αμυνθεί. Το μυαλό γεμίζει καταστροφικές σκέψεις: «Θα πεθάνω», «Παθαίνω έμφραγμα», «Θα τρελαθώ», «Δεν μπορώ να το σταματήσω». Και όμως, όσο αληθινός κι αν μοιάζει ο φόβος εκείνη τη στιγμή, η κρίση πανικού δεν είναι θάνατος. Είναι το σώμα που ενεργοποιεί συναγερμό χωρίς κάποιο πραγματικό κίνδυνο.

 

Τι πραγματικά συμβαίνει

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι φτιαγμένος για να προστατεύει. Όταν αντιλαμβάνεται απειλή, ενεργοποιεί τον μηχανισμό «πάλης ή φυγής». Σε μια κρίση πανικού, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί τον μηχανισμό επιβίωσης, σαν να υπάρχει πραγματικός κίνδυνος. Το σώμα πλημμυρίζει αδρεναλίνη. Η καρδιά επιταχύνει και χτυπά πιο γρήγορα για να «σωθείς». Η αναπνοή γίνεται γρήγορη και ρηχή. Οι μύες σφίγγουν. Το νευρικό σύστημα μπαίνει σε κατάσταση συναγερμού. Το πρόβλημα είναι πως ο κίνδυνος δεν είναι εξωτερικός. Είναι εσωτερικός. Ο μηχανισμός επιβίωσης αρχίζει να ενεργοποιείται χωρίς να υπάρχει πραγματικός κίνδυνος. Ο οργανισμός πιστεύει πως κινδυνεύεις, ακόμη κι αν κάθεσαι ήρεμα στον καναπέ σου.

Ο άνθρωπος αρχίζει να φοβάται το ίδιο του το σώμα. Κάθε ταχυκαρδία γίνεται απειλή. Κάθε ζάλη μοιάζει επικίνδυνη.  Κάθε αλλαγή στην αναπνοή φαντάζει καταστροφή. Αυτό είναι που τρομάζει περισσότερο τους ανθρώπους: η αίσθηση ότι το ίδιο τους το σώμα τούς προδίδει. Ό,τι δεν μπορούν να το ελέγξουν.

 

Οι αόρατες πληγές

Πολλές φορές, η κρίση πανικού δεν ξεκινά ξαφνικά. Είναι το αποτέλεσμα συσσωρευμένης πίεσης, καταπιεσμένων συναισθημάτων και εσωτερικής εξάντλησης. Άνθρωποι που για χρόνια «κρατούσαν μέσα τους» φόβο, άγχος, θυμό ή θλίψη, συχνά φτάνουν σε ένα ψυχικό σημείο υπερφόρτωσης. Το σώμα τότε αρχίζει να μιλά εκεί που το στόμα σώπαινε.

Η κρίση πανικού μπορεί να εμφανιστεί μετά από:

 έντονο στρες,

 συναισθηματικές απώλειες,

 τραυματικές εμπειρίες,

 χρόνια πίεση,

 συναισθηματική καταπίεση,

 ή ακόμα και περιόδους όπου το άτομο προσπαθεί να φαίνεται «δυνατό» ενώ μέσα του καταρρέει.

Πίσω από πολλές κρίσεις πανικού κρύβεται ένας άνθρωπος που έχει κουραστεί να αντέχει τα πάντα μόνος.

 

Ο φαύλος κύκλος του φόβου

Η πρώτη κρίση πανικού συνήθως αφήνει πίσω της έναν βαθύ τρόμο. Και μετά ξεκινά ο φόβος του ίδιου του φόβου. Το άτομο αρχίζει να σκέφτεται διαρκώς: «Κι αν μου ξανασυμβεί;». Αρχίζει να αποφεύγει μέρη, καταστάσεις, κόσμο, μετακινήσεις. Παρατηρεί συνεχώς το σώμα του. Κάθε ταχυκαρδία, κάθε ζάλη, κάθε αλλαγή στην αναπνοή γίνεται απειλή. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: Φόβος, σωματικά συμπτώματα, πανικός, περισσότερος φόβος. Και όσο περισσότερο φοβάται κανείς την κρίση, τόσο περισσότερο ενισχύεται και η πιθανότητα να επανεμφανιστεί.

Ένας άνθρωπος σε κρίση πανικού δεν βοηθιέται όταν ακούει ηρέμησε, είναι στο μυαλό σου ή μην το σκέφτεσαι. Γιατί εκείνη τη στιγμή ο φόβος του είναι πολύ αληθινός. Αυτό που χρειάζεται πραγματικά είναι ασφάλεια. Παρουσία. Κατανόηση. Να έχει δίπλα του, έναν άνθρωπο που δεν θα τον κρίνει επειδή φοβάται. Οι κρίσεις πανικού δεν είναι «τρέλα», δεν είναι απλά «μια ιδέα». Ο άνθρωπος που βιώνει κρίσεις πανικού δεν είναι αδύναμος. Είναι ένας άνθρωπος που το νευρικό του σύστημα έχει εξαντληθεί από την υπερένταση και τον χρόνιο φόβο. Ένας άνθρωπος που έχει μάθει να ζει σε εσωτερική ένταση. Ένας άνθρωπος που πολλές φορές φοβάται ακόμη και να χαλαρώσει αφού βρίσκεται σε διαρκή επιφυλακή.

 

Ξεπερνιούνται;

Ναι. Και αυτό είναι σημαντικό να ακούγεται ξεκάθαρα. Οι κρίσεις πανικού αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά μέσα από ουσιαστική ψυχοθεραπεία και σταδιακή αποφόρτιση του νευρικού συστήματος. Όταν ο άνθρωπος κατανοήσει τι του συμβαίνει πραγματικά, ο φόβος αρχίζει να χάνει τη δύναμή του. Η αναπνοή σταθεροποιείται, το σώμα παύει να μοιάζει εχθρός, οι σκέψεις αποκτούν ξανά έλεγχο, σιγά σιγά σταματά να φοβάται το σώμα του, σταματά να ζει σε διαρκή επιφυλακή, σταματά να νιώθει μόνος απέναντι στον φόβο του. Και πάνω απ’ όλα, ο άνθρωπος αρχίζει να συνειδητοποιεί κάτι μέσα του που είναι βαθιά θεραπευτικό: δεν είναι «χαλασμένος», δεν είναι «τρελός» και δεν είναι μόνος. Ίσως τότε καταλάβει κάτι βαθιά σημαντικό, ότι η κρίση πανικού δεν ήρθε για να τον καταστρέψει, αλλά για να του εξηγήσει πως δεν μπορεί άλλο να ζει παραμελώντας τον εαυτό του. Γιατί πίσω από κάθε πανικό βρίσκεται συνήθως ένας άνθρωπος που έμαθε να αντέχει τα πάντα, εκτός από τον ίδιο του τον πόνο. Η κρίση πανικού είναι ένα δυνατό μήνυμα της ψυχής ότι κάτι μέσα του ζητά φροντίδα, χώρο και αλήθεια, και πολλές φορές, μέσα από αυτή τη σκοτεινή εμπειρία, ξεκινά η πιο ουσιαστική επαφή με τον εαυτό του. Και ίσως τότε καταλάβει κάτι που αλλάζει τα πάντα: η κρίση πανικού δεν είναι ο εχθρός, αλλά η στιγμή που η ψυχή δεν αντέχει άλλο να σιωπά. Είναι το σώμα που καταρρέει επειδή κουβάλησε υπερβολικό φόβο, υπερβολική πίεση και υπερβολική μοναξιά για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα. Όσο τρομακτική κι αν είναι εκείνη η στιγμή, δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος είναι αδύναμος, αλλά ότι για χρόνια προσπαθούσε να είναι δυνατός περισσότερο απ' όσο άντεχε. Η πραγματική θεραπεία δεν ξεκινά όταν σταματήσουν τα συμπτώματα, αλλά όταν ο άνθρωπος σταματήσει να πολεμά τον εαυτό του, όταν επιτρέψει στον εαυτό του να νιώσει, να μιλήσει, να κουραστεί και να ζητήσει βοήθεια χωρίς ντροπή. Κάποτε ο πανικός ίσως τον έκανε να πιστεύει ότι πεθαίνει, αργότερα όμως, μέσα από την ψυχοθεραπεία, θα καταλάβει ότι εκείνη ήταν η στιγμή που ένα κομμάτι του ζητούσε επιτέλους να ζήσει πραγματικά τη ζωή.

 

*B.A (USA, Hons), M.A (USA, Hons), Ph.D (UK), εγγεγραμμένου ειδικού ψυχολόγου, www.drnikosilia.com

Σημείωση: Το παρόν άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την επαγγελματική ψυχική βοήθεια. Αν νιώθεις ότι χρειάζεσαι στήριξη ή αν αναγνωρίζεις στοιχεία που σε προβληματίζουν, μη διστάσεις να απευθυνθείς σε έναν εγγεγραμένο ειδικό ψυχικής υγείας. Η φροντίδα της ψυχικής μας υγείας δεν είναι πολυτέλεια ούτε ένδειξη αδυναμίας· είναι μία από τις σημαντικότερες επενδύσεις που μπορούμε να κάνουμε στον εαυτό μας. Μέσα από την ψυχοθεραπεία, έχεις την ευκαιρία να γνωρίσεις τον εαυτό σου σε βάθος, να αποκτήσεις ουσιαστική επίγνωση και να δημιουργήσεις τις προϋποθέσεις για ουσιαστική αλλαγή και προσωπική εξέλιξη.

ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Λογότυπο Altamira

Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.